Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 07-Ιαν-2020 00:03

    Ο αγωγός East Med κι εμείς

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Γεώργιου Μάτσου 

    Η προνομιούχα γενιά που μεγάλωσε με το Νίκο Γκάλη, μπορεί να καταλάβει τι σημαίνει το τραγουδάκι που γράφτηκε μετά την κατάκτηση του ευρωπαϊκού πρωταθλήματος το 1987: "Θα ξανάρθει η ρουτίνα – μα κάτι άλλαξε από χθες – είμαστε πια πρωταθλητές". Στους νεότερους φαίνεται αυτονόητο να μετράμε μετάλλια στους Ολυμπιακούς αγώνες, όμως αξίζει να θυμόμαστε ότι μέχρι τον Γκάλη η Ελλάδα ήταν ανύπαρκτη αθλητικά.

    Άλλαξαν τα συλλογικά μας χαρακτηριστικά με τον Γκάλη; Όχι. Απλώς αποβάλαμε, στον αθλητισμό, οκτώ αιώνων συλλογικά συμπλέγματα κατωτερότητας έναντι Δύσης και Ανατολής.

    Ατυχώς από το 1821 δεν έχει βρεθεί ακόμη Νίκος Γκάλης στην πολιτική. Κατατρυχόμαστε ακόμη από τα συμπλέγματα κατωτερότητας που άφησαν δύο Αλώσεις και η ημιτελής επανάσταση. Το αίσθημα συλλογικής αδυναμίας καταλαμβάνει τα πάντα. Ακόμη και η αυτόβουλη υποταγή της Ελλάδας σε ξένη κηδεμονία τον Μάιο του 2010, μόνο και μόνο για να μειωθεί ένα δημοσιονομικό έλλειμμα, ερμηνεύθηκε από το δημόσιο λόγο ως "σωτηρία", παρά την καταστροφή που προκάλεσε ακριβώς η διαχείριση του ελλείμματος ως δήθεν τετελεσμένης χρεωκοπίας, που συνόδευε το εκ Καστελόριζου αίτημα ξένης κηδεμονίας.

    Στο ίδιο πλαίσιο συμπλεγματικής ηττοπάθειας διατυπώνονται δημοσίως θέσεις για τον East Med, που δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα.

    Εκφράζονται αμφιβολίες έως και για το τεχνικό σκέλος του αγωγού λόγω των υποθαλασσίων βαθών από τα οποία θα διέλθει.

    Τεχνικές αμφιβολίες όντως υπήρχαν στο αρχικό στάδιο συζήτησης. Εντούτοις, το 2017 οι κορυφαίες μελετητικές εταιρίες Intec Sea και C&M Engineering ολοκλήρωσαν την τεχνική προμελέτη (pre-FEED), που ξεκάθαρα αποφαίνεται ότι ο αγωγός είναι τεχνικά εφικτός, τόσο στην κατασκευασιμότητα (manufacturability), όσο και στην πόντιση (constructability), χωρίς μάλιστα ανάγκη ναυπήγησης ιδιαίτερων σκαφών πόντισης.

    Πού εκφράζονται οι δημοσίως διατυπούμενες τεχνικές αμφιβολίες; Πουθενά. Αν εξαιρεθεί η έλλειψη επίσημης ενημέρωσης, ο βασικός λόγος είναι τα νεοελληνικά συμπλέγματα κατωτερότητας.

    Άλλη δημοσίως διατυπούμενη αντίρρηση είναι η εμπορική βιωσιμότητα του αγωγού. Το ρωσικό αέριο, διερχόμενο από την ουκρανική διαδρομή, παραμένει μεν φθηνότερο, όμως ο αγωγός East Med είναι φθηνότερος από το υγροποιημένο αέριο (LNG) και συνεπώς έχει βέβαιη εμπορευσιμότητα. Από τη στιγμή που το ακριβότερο LNG βρίσκει αγοραστές, προφανώς θα βρίσκει και το φθηνότερο αέριο του East Med.

    Η οικονομική και εμπορική βιωσιμότητα του αγωγού επιβεβαιώθηκε από μελέτη που συνέταξε η εξειδικευμένη αμερικανική εταιρεία Cambridge Energy Research Associates, μονάδα του πολυεθνικού συμβουλευτικού κολοσσού IHS Markit. Οι κορυφαίοι ειδικοί αποφάνθηκαν ότι το σχέδιο είναι εμπορικά βιώσιμο. Όσοι αμφιβάλλουν για την εμπορική βιωσιμότητα του αγωγού, που εδράζουν τις αμφιβολίες τους;

    Πουθενά. Η πηγή αμφιβολιών παραμένει κυρίως το νεοελληνικό σύμπλεγμα κατωτερότητας.

    Άλλωστε, η Ε.Ε. επιχορηγεί την κατασκευή των δικτύων μεταφοράς ενέργειας που την ενδιαφέρουν, ακριβώς εάν είναι προβληματική η εμπορική τους βιωσιμότητα. Αρκεί ένα τέτοιο έργο να ενταχθεί στα "Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος" (PCI – Projects of Common Interest), όπως έχει ενταχθεί ο EastMed (έργο 7.3.1) για να μπορεί να λάβει χρηματοδότηση από το "Connecting Europe Facility": "Grants to contribute to the construction costs will be applied to fill in the gaps in commercial viability of the projects that are particularly relevant for Europe.".

    Δηλαδή ο αγωγός όχι μόνον ήδη κρίθηκε από τους ειδικούς εμπορικά βιώσιμος, αλλά κι αν δεν ήταν έτσι, θα μπορούσε να ζητηθεί ευρωπαϊκή συμμετοχή στο κόστος κατασκευής του.

    Διαβάζουμε δηλώσεις παραγόντων της ενέργειας ότι η Ευρώπη δήθεν δεν θα χρηματοδοτήσει τον αγωγό, διότι θέλει λέει να απεξαρτηθεί από τα ορυκτά καύσιμα. Αυτό όμως προφανώς δεν ισχύει για το φυσικό αέριο, που αποτελεί ισχύ βάσης για τις ανανεώσιμες πηγές. Η δε Ε.Ε. και ενέταξε το έργο στα PCI και ήδη χρηματοδοτεί τις μελέτες του σε ποσοστό 50% με συνολικό μέχρι στιγμής ποσό 36,5 εκατ. ευρώ.

    Έσχατη αντίρρηση: Ο εγχώριος ψοφοδεϊσμός έναντι της Τουρκίας.

    Εδώ το συλλογικό σύμπλεγμα κατωτερότητας υπερβαίνει ακόμη και τον Π. Κονδύλη, που εύστοχα μίλησε για "διαφοροτρόπως καρυκευμένη και μεταμφιεσμένη επιθυμία άλλοι να μας ταΐζουν και άλλοι να φυλάνε τα σύνορά μας.". Διότι ενώ όντως ανέλαβαν "άλλοι να φυλάνε" τον αγωγό East Med, εμείς παραμένουμε τρεμαλέοι έναντι της Τουρκίας: Οι ίδιες οι Η.Π.Α., με τον προσφάτως ψηφισθέντα νόμο τους East Med Act εγγυήθηκαν την προστασία του αγωγού και της εν γένει ενεργειακής δραστηριότητας της Ελλάδας και της Κύπρου στην Ανατολική Μεσόγειο.

    Αντί ανάλυσης, ας διαβαστεί αυτολεξεί το κείμενο του νόμου στην εκδοχή που ψηφίστηκε από τα δύο κοινοβουλευτικά σώματα των ΗΠΑ:

    "Άρθρο 3 – Αποτελεί πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών - 

    (3) να υποστηρίζουν σθεναρά την ολοκλήρωση των αγωγών TAP και EastMed, καθώς και την εγκατάσταση τερματικών LNG στη Μεσόγειο, ως μέσων διαφοροποίησης των περιφερειακών ενεργειακών αναγκών μακριά από τη Ρωσική Ομοσπονδία,

    (6) να υποστηρίζουν εμβάθυνση της συνεργασίας ασφαλείας με την Κυπριακή Δημοκρατία μέσω της άρσης του εμπάργκο όπλων στη χώρα αυτή,

    (8) να μεγιστοποιήσουν τη συνεργασία με την Ε.Ε. για να ενθαρρύνει επενδύσεις στην Κυπριακή συνοριακή και ναυτική ασφάλεια,

    (12) να συνεχίσουν τη στενή (robust) επίσημη στρατηγική σχέση με το Ισραήλ, την Ελλάδα και την Κύπρο, …".

    Στο δε άρθρο 10 του νόμου ορίζεται ότι η "Στρατηγική για την ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών και την ενεργειακή συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο" θα περιλαμβάνει "στρατηγικό σχεδιασμό ενισχυμένης ασφάλειας και ενεργειακής συνεργασίας με κράτη στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, περιλαμβανομένων του Ισραήλ, της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Ελλάδας" και θα κατατείνει μεταξύ άλλων να "προστατευθεί η υποδομή ενεργειακών ερευνών στην περιοχή, περιλαμβανομένων (‘including’) υποδομών που ανήκουν ή χρησιμοποιούνται από Αμερικανικές εταιρίες.". 

    Κρίσιμη λεπτομέρεια ο όρος "including", που σημαίνει ότι ενεργειακές έρευνες στην Ανατολική Μεσόγειο θα προστατεύονται γενικώς και όχι μόνον όταν διενεργούνται από αμερικανικές εταιρίες.

    Εύστοχα γράφηκε ότι ο νόμος αυτός ψηφίστηκε για να καταστεί χρηματοδοτήσιμος ο αγωγός, που λόγω των τουρκικών απειλών κινδύνευε να θεωρηθεί μη χρηματοδοτήσιμος. Αξίζει να αναγνώσει κανείς το πλήρες επίσημο αγγλικό κείμενο, για να διαπιστώσει την αντιτουρκικότητά του.

    Σίγουρα μπορούμε να παρατήσουμε κάθε προσπάθεια, να δώσουμε στην Τουρκία τις θάλασσες που ζητάει, να αποστρατιωτικοποιήσουμε τα νησιά μας (όπως το 1967 αποσύραμε τη Μεραρχία από την Κύπρο) και να υλοποιήσουμε εν γένει από μόνοι μας μια νέα καταστροφή αντίστοιχη της Μικρασιατικής χωρίς πια να πέσει ούτε μια ντουφεκιά.

    Είναι όμως η πρώτη φορά σήμερα, από την εποχή του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, που τα στρατηγικά συμφέροντα της Δύσης αποκλίνουν τόσο πολύ από τα τουρκικά και συμπίπτουν τόσο πολύ με τα ελληνικά συμφέροντα.

    Και αν ο Α΄ ΠΠ κατέληξε τελικά στη Μικρασιατική καταστροφή, ας διδαχθούμε από το πόσο τραγικά χειριστήκαμε τη συμμετοχή μας σε αυτόν.

    Καθότι ενόσω η υποτιθέμενη "διπλωματική ευφυΐα" του Βενιζέλου δίχαζε τη χώρα για να συμμετάσχουμε στον πόλεμο χωρίς να διασφαλίσει κανένα από τα ανταλλάγματα που θα μπορούσαμε να κατοχυρώσουμε όσο μας είχαν ανάγκη, οι ξένοι διαμοίραζαν μεταξύ τους την οθωμανική Τουρκία με τις μυστικές συνθήκες Sykes-Picot (1916) και Κωνσταντινούπολης (1915). Εμείς, αντίθετα, παρακαλούσαμε μετά τον πόλεμο μήπως πάρουμε λίγα εδάφη με ελληνικό πληθυσμό, που τελικά ούτε καν τέθηκαν υπό ελληνική κυριαρχία, για να μεθοδευτεί η αφαίρεση ακόμη και αυτών λίγο μετά.

    Αρνούμαστε σήμερα να προσπαθήσουμε, φοβούμενοι αορίστως νέες Μικρασιατικές καταστροφές, όταν η τότε εναλλακτική θα ήταν απλώς να αφήσουμε τους Τούρκους να υλοποιήσουν τη δεδομένη γενοκτονική μανία τους, χωρίς εμείς καν να είχαμε προσπαθήσει να σώσουμε τη Μικρασία. Λάθος δεν ήταν ότι προσπαθήσαμε. Ήταν ότι δεν το κάναμε σωστά.

    Σήμερα οι κήρυκες της υποχωρητικότητας ζητούν να μην προσπαθήσουμε για τίποτε και να χάσουμε κατευθείαν όσα θέλει η Τουρκία να χάσουμε, απλώς υποχωρώντας.

    Αντί να υποχωρήσουμε, ας αναλογιστούμε πώς φθάνει κανείς σε υλοποιήσιμες συνθήκες τύπου Sykes-Picot και όχι σε μη υλοποιήσιμες και προσχηματικές Σέβρες: Οι πρώτες είναι για όσους δεν έχουν συμπλέγματα κατωτερότητας και γνωρίζουν πώς να χειριστούν τη στιγμή της ισχύος τους. 

    Και αντί για κλαψουρίσματα ηττοπάθειας, ας κατανοήσουμε ότι μπήκαμε ξανά στο παιχνίδι με όρους υπεροχής. Και ότι εάν συνεχίσουμε να κλωθογυρίζουμε χωρίς εθνική αυτοπεποίθηση, το πιθανότερο είναι να πνιγούμε και πάλι στα συλλογικά μας συμπλέγματα κατωτερότητας, παραδομένοι στην εθνική μας κατρακύλα χωρίς πια καν να δώσουμε μάχη.

    * Γεώργιος Ι. Μάτσος Δ.Ν., Δικηγόρος
     

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων