Συνεχης ενημερωση

    Τετάρτη, 04-Δεκ-2019 00:10

    Νέος ΚΟΚ : Γιατί μας ξεφεύγει η έννοια της αποτροπής

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Κωνσταντίνου Δούβλη, Ph.D.

    Ακόμα θυμάμαι την ημερομηνία. 4 Νοεμβρίου 1997. Λίγες μέρες μετά τον εορτασμό των γενεθλίων μου. Ήμουν φοιτητής στη Νέα Υόρκη και δεν είχα οικονομική άνεση. Δούλευα 2 δουλειές και είχα υποτροφία αλλά και πάλι ο προϋπολογισμός μου ήταν πολύ περιορισμένος. Παρ' όλα αυτά, οι Έλληνες φίλοι μου μού έκαναν παραδοσιακά γενέθλια που με έκαναν να ξεχάσω, προσωρινά έστω, τη νοσταλγία για την πατρίδα και τους δικούς μου ανθρώπους.

    Μου βγήκε ξινό το γενέθλιο πάρτι. Βλέπετε δεν είχα προσαρμοστεί εντελώς στην αμερικανική πραγματικότητα και, μεταξύ άλλων, οδηγούσα "ελληνικά”. Όταν λοιπόν άνοιξα τον φάκελο που είχε αποστολέα τον "Δήμο της Νέας Υόρκης", είδα μια υπέροχη φωτογραφία του αυτοκινήτου μου. Μαζί με την κλήση για το κόκκινο που είχα περάσει στις 12.20 το βράδυ των γενεθλίων μου επιστρέφοντας από διασκέδαση. "Βαθύ πορτοκαλί", είχα αστειευτεί βλακωδώς στους φίλους μου. Ένα σαχλό και επικίνδυνο αστείο που μου κόστισε 100 δολάρια…

    Το περιστατικό μου ήλθε ξανά στη μνήμη διαβάζοντας για την πολλοστή απόπειρα εκσυγχρονισμού του πολύπαθου Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας.
    Με τα γνωστά αυστηρότερα πρόστιμα.
    Με τη γνωστή "δρακόντειο" λογική.
    Όχι φυσικά πως δεν έχει θετικά.

    Η απάλειψη του Συριζαϊκής εμπνεύσεως "ταξικού διαχωρισμού" των παραβατών είναι σίγουρα θετική. Τέτοιες απλουστευμένες και ανεφάρμοστες προβλέψεις γελοιοποιούν κάθε έννοια νομοθέτησης. Όπως επίσης η απάλειψη της ακατανόητης πρόβλεψης ότι κάποιος θα χάνει την άδεια οδήγησης για… πάντα. Προσπαθούμε να σωφρονίσουμε όχι να εξοντώσουμε.

    Όμως δυστυχώς, το πλάνο για περαιτέρω αυστηροποίηση των προστίμων είναι σίγουρα η λάθος προσέγγιση. Αναγνωρίζω ότι οι κάθε λογής δρακόντειοι νόμοι ακούγονται ευχάριστα στα αυτιά πολλών. 

    "Βάλτε πιο βαριά πρόστιμα", λέει ο μέσος πολίτης, θεωρώντας λανθασμένα ότι η αυστηρότητα θα φέρει αυτομάτως τη συμμόρφωση. Τα τελευταία 20 χρόνια είχαμε διαρκείς αυστηροποιήσεις στα πρόστιμα.  Ο κάθε νέος ΚΟΚ ήταν αυστηρότερος από τον προηγούμενο. Πόση συμμόρφωση έφεραν αλήθεια;

    Ας ξεκινήσουμε λοιπόν από τα βασικά, στα οποία έχω κατ επανάληψη αναφερθεί σε προηγούμενες παρεμβάσεις μου χωρίς όμως να γίνουν αντιληπτά.

    Η έννοια της αποτροπής, κατά τον μεγάλο C. Beccaria, εδράζεται σε 3 παράγοντες που σχετίζονται με την ποινή (εν προκειμένω, το πρόστιμο). 

    Να είναι γρήγορη. Δηλαδή, το πρόστιμο να ακολουθεί το τελεσθέν αδίκημα σε μικρό χρονικό διάστημα και να εισπράττεται άμεσα. Έτσι, θα υπάρχει άμεση σύνδεση στο μυαλό του παραβάτη μεταξύ αδικήματος και τιμωρίας. Σύνδεση που θα "ξαναπαίζει" στο μυαλό του κάθε φορά που θα σκέφτεται να επαναλάβει το αδίκημα...

    Να είναι βέβαιη. Δηλαδή να μην υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία στον νου παραβάτη ότι η πράξη του θα καταγραφεί και η ποινή θα έλθει. Με αυτόν τον τρόπο, δεν θα πάρει κανενός είδους ρίσκο… Είναι χαρακτηριστικό ότι επίσημες πινακίδες στην Νέα Υόρκη αναγράφουν "μη σκεφτείτε καν να παρκάρετε εδώ" !
    Να είναι αυστηρή. Τόσο ώστε να κάνει την παράβαση ( ή το έγκλημα) ασύμφορη.

    Η σειρά δεν είναι τυχαία. Οι 2 πρώτες πρόνοιες είναι και οι πιο σημαντικές.

    Ας προσπαθήσουμε να βρούμε εφαρμογή των ανωτέρω στις τροχαίες παραβάσεις. Ποιος είναι ο λόγος που ο μέσος Έλληνας οδηγός, παρά τα υψηλά πρόστιμα, γράφει τον ΚΟΚ στα παλαιότερα των υποδημάτων του; (είχα μια πιο αγοραία έκφραση κατά νου, αλλά το site είναι υψηλού κύρους και θα την αποφύγω...).

    Ο πιο σημαντικός είναι ότι αμφιβάλει έντονα για τη βεβαιότητα καταγραφής της παράβασης. Οι πιθανότητες να καταγραφεί η παραβίαση του ερυθρού σηματοδότη ή του STOPείναι απειροελάχιστες. 

    Άρα, γιατί να μη ρισκάρει; 

    Ο δεύτερος είναι ότι, ακόμα και στη σπάνια περίπτωση που καταγραφεί, μεσολαβεί μεγάλο διάστημα μέχρι την αποπληρωμή της και μέχρι πρόσφατα μπορούσε να ποντάρει στις… ευκολίες πληρωμής που κάνει το Κράτος (αν την πληρώσεις άμεσα, μειώνεται το πρόστιμο.)

    Επίσης, αν ήταν... τυχερός να παρανομήσει κοντά στο Πάσχα ή τα Χριστούγεννα, έπαιρνε πίσω πινακίδες και δίπλωμα στο όνομα κάποιου παράξενου… ανθρωπισμού...

    Καιρός να σοβαρευτούμε. Ζούμε στη χώρα που τα τροχαία δυστυχήματα σκοτώνουν ετησίως περισσότερους από τον καρκίνο, τα εγκεφαλικά και όλες τις βαριές ασθένειες μαζί!

    Λύσεις υπάρχουν. Λύσεις δοκιμασμένες, σε χώρες που πήραν το θέμα σοβαρά. Ολοι μιλούν για ανάγκη αλλαγής νοοτροπίας.  Και εγώ έχω καυτηριάσει το θέμα πολλάκις. Εκεί που διαφωνώ είναι στη μέθοδο.

    Δεν πιστεύω, επί παραδείγματι, σε προσεγγίσεις τύπου "να βάλουμε μαθήματα κυκλοφοριακής αγωγής" στα σχολεία. Όσα μαθήματα και αν κάνουν τα παιδιά, η εμπειρική προσέγγιση είναι πολύ πιο πειστική και ισχυρή.

    Όσο και αν μάθουν για την τήρηση του ΚΟΚ, τη στιγμή που θα βγουν στους δρόμους και θα δουν την αναρχία και την οδηγική ανομία, αμέσως θα αντιληφθούν ότι για να επιβιώσεις στη ζούγκλα πρέπει να γίνεις θηρίο. Μοιραία θα προσαρμοστούν στη στρεβλή πραγματικότητα κάνοντας μια από τα ίδια... Καλή η προσπάθεια αλλά δεν έχει κανένα άμεσο όφελος. Και εδώ μιλάμε για σωτηρία ανθρώπων….

    Από πού ξεκινάμε λοιπόν; Μα από το Κράτος. Η συντεταγμένη πολιτεία, είναι ο μεγαλύτερος παιδαγωγός. Ας μη ξεχνάμε ότι η επικρατούσα διεθνώς ονομασία Police, προέρχεται από τη λέξη Πολιτεία...

    Η πολιτεία λοιπόν μας διαπαιδαγωγεί, μας κοινωνικοποιεί αναλόγως με την συμπεριφορά που επιδεικνύει απέναντι στην παραβατικότητα.  Εν προκειμένω, στις τροχαίες παραβάσεις, το κράτος μας δείχνει ότι αδιαφορεί. Δεν ενδιαφέρεται αν παραβιάσεις κόκκινο ή Stop.  Παρεμβαίνει μόνο αν προκαλέσεις ατύχημα!

    Διότι αν πραγματικά ήθελε να αποτρέψει, να προλάβει δηλαδή την τέλεση τροχαίων ατυχημάτων, θα ενεργοποιούσε κάμερες στους σηματοδότες που θα έστελναν φωτογραφίες με κλήσεις, σαν και αυτή που έλαβα εκείνο το πρωινό στην Νέα Υόρκη. 

    Τι άλλο θα έκανε μια σοβαρή πολιτεία; Θα έβαζε ένα τέλος στην κωμωδία με τις "εξ αμελείας" καταδίκες που οδηγούν σε ποινές φυλάκισης με αναστολή σε σοβαρούς και υπότροπους παραβάτες! Η έννοια της "αμέλειας" υφίσταται στο πρώτο σου αδίκημα. Όταν κατ επανάληψη οδηγείς μεθυσμένος, υπάρχει δόλος. Ο δόλος τιμωρείται με ποινή φυλάκισης που εκτίεται.

    Στις ΗΠΑ, αν κάποιος συλληφθεί να οδηγεί είτε μεθυσμένος είτε υπό την επήρεια ναρκωτικών, την πρώτη φορά τιμωρείται με στέρηση διπλώματος για ένα ορισμένο διάστημα και χρηματικό πρόστιμο. Υπό την προϋπόθεση ότι δεν έχει προκαλέσει δυστύχημα. Τη δεύτερη φορά, θεωρείται ότι στις πράξεις του υπάρχει δόλος, και υποχρεώνεται να εκτίσει μια μικρή ποινή. Ειχα συμφοιτητές στις ΗΠΑ που είχαν κάνει 30 ή 40 μέρες φυλακή για τροχαίο ή για οδήγηση σε κατάσταση μέθης.

    Σας φαίνεται μικρό διάστημα οι 30 μέρες φυλακή; Σας διαβεβαιώ ότι και οι 30 ώρες αρκούν για να μείνουν για πάντα χαραγμένες στη μνήμη του παραβάτη και να οδηγήσουν σε ουσιαστική αλλαγή νοοτροπίας και οδηγικης συμπεριφοράς…. Η αλλαγή νοοτροπίας δεν γίνεται μόνο με διδαχές.

    Σίγουρα η διδαχή έχει την θέση και την χρησιμότητά της, αλλά αφορά μακροπρόθεσμες αλλαγές που απαιτούν παρέλευση μιας γενιάς για να λάβουν χώρα. Όταν η χώρα ξεκληρίζεται σε έναν ακήρυχτο πόλεμο, απαιτείται από την Πολιτεία να δείξει ότι δεν αστειεύεται.

    Και να αποτρέψει εγκληματικές ενέργειες τιμωρώντας τις όπως άλλου είδους βαριά εγκλήματα. Με φυλάκιση και όχι με ανεφάρμοστα υψηλά πρόστιμα που δεν αποτρέπουν κανέναν.

    Είμαστε έτοιμοι;

    * Ο κ. Κωνσταντίνος Δούβλης είναι εγκληματολόγος, διδάκτωρ Κοινωνιολογίας της Αστυνόμευσης.
     

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων