Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 03-Οκτ-2019 00:02

    Ο πολιτισμός ως μοχλός ανάπτυξης

    Ο πολιτισμός ως μοχλός ανάπτυξης
    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Ανδρέα Μήλιου

    Ο  πολιτισμός ως σύνθετο κράμα πολιτικών, κοινωνικών,  ηθικών, εθιμικών και θρησκευτικών αξιών,  παιδείας, τεχνών και  τεχνολογιών επηρεάζει καθοριστικά το κοινωνικοπολιτικό και οικονομικό μοντέλο ανάπτυξης μιας χώρας, διότι υπαγορεύει τον τρόπο λειτουργίας των θεσμών, προσδιορίζει και οριοθετεί τα ηθικά και εθιμικά πρότυπα του τρόπου ζωής, σμιλεύει συλλογικές ταυτότητες και  διαμορφώνει τα πρότυπα συνοχής και διάσπασης. Η ανθρώπινη ιστορία είναι η ιστορία των πολιτισμών και ο καθένας από αυτούς είναι μια συνθετική κοσμοαντίληψη.

    Η δύναμη του πολιτισμού είναι ανίκητη και ικανή να αναδείξει ή  να καταστρέψει ένα κοινωνικό σύνολο. Οι συγκρούσεις που λαμβάνουν χώρα στις περισσότερες περιοχές του πλανήτη έχουν, κατά κανόνα, πολιτισμικό υπόβαθρο. Όπως διαπίστωσε ο S. Huntington από τις 48 εθνοτικές συγκρούσεις που έλαβαν χώρα στον πλανήτη το 1993 οι μισές είχαν πολιτισμικά αίτια. 

    Οι διαφορετικές προσεγγίσεις με τις οποίες οι μεγάλες δυνάμεις του τρέχοντος αιώνα αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις του σημερινού κόσμου καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό, όχι μόνο από τα γεωπολιτικά και οικονομικά συμφέροντα, αλλά και από τις πολιτισμικές διαφορές τους. Μπορεί να μπήκαμε  στην εποχή της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης και της ολιστικής επικοινωνίας αλλά τα χαρακτηριστικά του σινικού, του ισλαμικού και του ινδικού πολτισμού παραμένουν αναλλοίωτα και δεν συγκλίνουν προς αυτά του κυρίαρχου τους τελευταίους αιώνες Δυτικού και, όταν το κάνουν, η σύγκλιση είναι ανεπαίσθητη. Οι διαφορετικές θρησκείες που συνιστούν τους θεμέλιους λίθους επάνω στους οποίους χτίζονται οι πολιτισμοί εμποδίζουν κατά κύριο λόγο τη σύγκλιση με τη δυτική κοσμικότητα, η οποία κρατά  την πρωτοκαθεδρία του υπερισχύσαντος εκσυγχρονισμού.

    Και όμως, η χώρα μας, το λίκνο του δυτικού πολιτισμού, αδυνατεί να κατανοήσει και να αξιοποιήσει την ισχύ του πολιτισμού μας ως παραγωγικού συντελεστή υψηλής αξίας και να προσποριστεί τα οφέλη του. Αδυνατεί να αξιοποιήσει ένα από τα κυριότερα συγκριτικά πλεονεκτήματά της. Πώς να εξηγήσει κανείς διαφορετικά την υπανάπτυξη σε όλους του τομείς; Προωθείται ο πολιτισμός με απαρχαιωμένο ασανσέρ στην Ακρόπολη, με περιορισμένο ωράριο επισκεψιμότητας των αρχαιολογικών χώρων και των μουσείων, με ελλείψεις προσωπικού φύλαξης, με τσαπουκαλίστικες έκτακτες απεργίες, με τη μη διαδικτυακή έκδοση εισιτηρίων, με την έλλειψη ψηφιακής διασύνδεσης, με την απουσία κοινωνικής δικτύωσης, με τη μη χρήση της τρισδιάστης τεχνολογίας, κ.λ.π.; Που είναι τα σχέδια προβολής του θρησκευτικού τουρισμού, του αγροτουρισμού, των διατροφικών συνηθειών και των  πολιτιστικών δράσεων; Που είναι τα προγράμματα ξενόγλωσσων σπουδών για τον ελληνικό πολιτισμό; Κύπριοι, Τούρκοι, Ρουμάνοι, Βούλγαροι και Τσέχοι καταγράφουν σημαντικά έσοδα από τη λειτουργία ξενόγλωσσων κρατικών και μη κρατικών πανεπιστημίων και εμείς ξιφουλκούμε κατά της λειτουργίας τους, εμμένοντας σε ξεπερασμένες απόψεις που βρήκαν εφαρμογή στις χώρες του τελευταίου κοσμικού Θεού, του κομμουνισμού.

    Μπορεί ο ελληνικός πολιτισμός να αναδειχθεί σε παραγωγικό συντελεστή υψηλής αξίας και  πλούτου για τη χώρα; Φυσικά και μπορεί! Αρκεί ως λαός να παραμερίσουμε τις φοβικές και αυτοσχεδιαστικές νοοτροπίες  και να υπερβούμε τις αυτοκολακευτικές ταυτοτικές μυθοπλασίες∙ να αφομοιώσουμε τα πολιτιστικά μοσχεύματα και τις πολιτιστικές πρακτικές  της εκσυγχρονισμένης Δύσης και να αποποιηθούμε τον βαλκανικό και οθωμανικό τρόπο σκέψης και τις απορρέουσες από αυτούς συμπεριφορές∙ να συνδυάσουμε  την κατάδυση στο ιστορικό πολιτισμικό παρελθόν μας με τις νέες τεχνολογίες, υπερνικώντας τη βαλκανική αδράνεια που μας κληροδότησε η βυζαντινή αυτοκρατορία∙ να αρχίσουμε να σκεπτόμαστε διορατικά και εκθετικά και όχι συμβατικά και γραμμικά∙ να εκμεταλλευτούμε τις γεωγραφικές, κλιματικές, θρησκευτικές, ανθρωπολογικές και κοινωνιολογικές αξίες μας∙ να εγκαταλείψουμε, τέλος, το ιδεολογικό οστεοφυλάκιο του κρατικού προστατευτισμού.

    Η υλοποίηση των παραπάνω είναι δυνατή μόνον με την εκπόνηση ενός Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου για τον πολιτισμό και τη σύνταξη μιας Λευκής Βίβλου, η οποία θα περιέχει τις βασικές ηθικο-εθιμικές αξίες και τα πρότυπα συμπεριφοράς, που προάγουν τον πολιτισμό και θα δεσμεύουν τους πάντες. Συναίνεση, μεθοδική προσήλωση σε κομβικούς στόχους, δέσμευση και αφοσίωση στο καθήκον, υπηρετική διάθεση όμοια με αυτή που επιδεικνύουμε  στην υπεράσπιση κάποιου ιδανικού, καθολική αποκήρυξη των βλαπτικών συμπεριφορών, εστίαση στην αποδοτικότητα των μέτρων και αξιοποίηση της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης είναι μερικά μόνο από αυτά που μπορούν να αναδείξουν τον πολιτισμό σε βασικό παραγωγό πλούτου. 

    Πρόκειται ουσιαστικά για ένα ιδιαίτερα δύσκολο έργο που δεν μπορεί να υλοποιηθεί από συμβατικές κομματικά πειθήνιες ηγεσίες, αλλά από μια    εμπνευσμένη ηγεσία που έχει την ικανότητα να κινητοποιήσει και να τονώσει  το πολιτισμικό ρίγος των εμπλεκομένων δυναμικών και  της κοινωνίας. 


    * Ο Ανδρέας Μήλιος είναι διδάκτορας του Πανεπιστημίου της Φρανκφούρτης, οικονομολόγος.     
        
     

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων