Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 30-Αυγ-2019 00:03

    O θεμέλιος μύθος των Πανελληνίων

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Νίκου Κασκαβέλη 

    Η χώρα κινείται για ακόμη μία χρονιά στον ρυθμό των Πανελληνίων Εξετάσεων. Ζει την (φετινή) κορύφωση, μια και βγήκαν οι βάσεις. Πέρα από τους εύλογους πανηγυρισμούς των επιτυχόντων και τα σχετικά συγχαρητήρια που κατακλύζουν τηλέφωνα και λοιπά μέσα, πλήθος αναλύσεων. Για τα αίτια της πτώσης των βάσεων, το παράδοξο της επιτυχίας εξεταζομένων με εξαιρετικά χαμηλούς βαθμούς και άλλα. Την ίδια ώρα, τα ΜΜΕ κατακλύζονται από διαφημίσεις για σπουδές στα διάφορα Ιδιωτικά Ιδρύματα, με "εγγυήσεις" βεβαίως για απόλυτη επαγγελματική επιτυχία και αποκατάσταση. 

    Οι οικογένειες βρίσκονται σε αναβρασμό, αφού άλλες ετοιμάζονται για τη μετεγκατάσταση των παιδιών σε άλλες πόλεις, άλλες ψάχνουν ποιο είναι το κατάλληλο Ίδρυμα στη χώρα για να εγγράψουν τους "αποτυχόντες" ή με κάθε άλλο τρόπο όχι εισελθόντες και άλλοι, είτε λόγω αποτελεσμάτων, είτε λόγω προειλημμένης απόφασης, ετοιμάζονται για τον δρόμο του εξωτερικού. Έναν δρόμο που πολλοί πήραν τελευταία και από τον οποίο, προς το παρόν, ελάχιστοι επιστρέφουν. 

    Και θα αναρωτηθεί κάποιος. Μα, γιατί το σχολιάζουμε αυτό; Δεν είναι αυτονόητο πως είναι ένα πολύ μεγάλο θέμα; Δεν θα έπρεπε να έχει τέτοια θέση στην ατζέντα των ημερών; Ναι, φυσικά και είναι σημαντικό θέμα. Όμως, η μεγιστοποίηση της σημασίας του, τολμώ να ισχυριστώ πως είναι ένα ελληνικής περιωπής θέμα. Μια ακόμα δική μας ιδιαιτερότητα. Δηλαδή, οι άλλοι, δεν ενδιαφέρονται για τις σπουδές των παιδιών τους; Δεν τα συζητούν αυτά; Το αντίθετο, θα έλεγα. Προφανώς και ενδιαφέρονται. Αλλά το ενδιαφέρον τους δεν αποδεικνύεται, ούτε περιορίζεται στο πώς αντιδρούν σχετικά με τις εξετάσεις αυτές. Με την συναισθηματική φόρτιση, τη σχεδόν υστερική, που τις συνοδεύει και που επιβαρύνει τους νέους με εξαιρετικό και εν πολλοίς περιττό άγχος. 

    Οι "άλλοι" έχουν φροντίσει σε γενικότερο επίπεδο γι΄αυτά. Έχουν συζητήσει σε βάθος ως κοινωνίες και έχουν πάρει με θεσμικό τρόπο τα μέτρα τους. Έχουν εφοδιάσει την Πολιτεία τους με τους αναγκαίους θεσμούς, έχουν δώσει τις δυνατότητες σε πλήθος κοινωνικών ομάδων να προετοιμαστούν και στη συνέχεια να φοιτήσουν και τέλος έχουν συνδέσει τις σπουδές αυτές με κάποιο κοινωνικό αποτέλεσμα. Τις έχουν συνδέσει με όσα η κοινωνία έχει ανάγκη. Γι’ αυτό και όλοι οι πτυχιούχοι αντιμετωπίζονται ως αυτό που είναι. Ένα ανεκτίμητο κοινωνικό κεφάλαιο στο οποίο και επενδύουν για το μέλλον τους. 

    Στην Ελλάδα, λίγα από τα παραπάνω είναι δεδομένα. Το μόνο σίγουρο είναι η αφόρητη σχεδόν συναισθηματικού τύπου επένδυση γύρω από τις "Πανελλήνιες". Αν το σκεφθούμε, στην ουσία πρόκειται για έναν κεντρικό Πυλώνα της ελληνικής κοινωνίας. Έναν από εκείνους που οι οικογένειες χτίζουν τη ζωή τους, σε διάφορες φάσεις, κυκλικά. Αρχικά, για χρόνια, προετοιμάζουν τα παιδιά τους για "εκείνες τις εξετάσεις". Κύκλος συζητήσεων, πιέσεων και κατόπιν χρόνια φροντιστηρίων και "διαβασμάτων", όχι στοχευμένων στην παραγωγή έλλογων πολιτών, μα εκπαιδευμένων μιμητών και "παπαγάλων". Ύστερα, μοιρολατρική διαχείριση του αποτελέσματος, πτώση ταχύτητας και "ρουτινιάρικη" αναμονή για εισαγωγή στο "μαγκανοπήγαδο" της καθημερινότητας. Συνήθως, με την εισαγωγή στο επόμενο όνειρο του μέσου σύγχρονου Έλληνα. Στον διορισμό κάπου, ώστε να εξασφαλιστούμε. Μέχρι τη σύνταξη. Το τελικό όνειρο. Που και αυτό διασαλεύθηκε δεόντως με την κρίση που βιώσαμε. 

    Και ο κύκλος διαιωνίζεται, αφού σειρά παίρνει η επόμενη γενιά. Να "μπουν τα παιδιά σε μια Σχολή", όποια και αν είναι αυτή και ύστερα βλέπουμε. Θα έχουν ένα πτυχίο, κάπου θα βολευτούν... Έτσι πορευτήκαμε για αρκετά χρόνια. Και όσο και αν τα παραπάνω έχουν μια υπερβολή ή δικαιολογούνται κοινωνικά, δεν παύουν να είναι αλήθειες. Με κόστος που όλοι γνωρίζουμε. Ναι, παλαιότερα το πτυχίο ήταν διαβατήριο κοινωνικής ανόδου. Ναι, πολλοί ευλόγως επιθύμησαν τα παιδιά τους να έχουν αυτό που εκείνοι στερήθηκαν. Όμως, όλη αυτή η κοινωνική πίεση και τελικά η συναισθηματική εμμονή, δημιούργησε δύσκολα διαχειρίσιμες καταστάσεις. 

    Δημιούργησε Σχολές (συχνά αμφιβόλου ποιότητας ή και αναγκαιότητας) σε κάθε πόλη, επέφερε οικονομική πίεση σε οικογένειες για αμφίβολο αποτέλεσμα, "παρήγαγε" υπεράριθμους επιστήμονες σε γνωστά μα και εξεζητημένα πεδία. Τελικά, εκπαιδευμένους μεν (το μορφωμένους είναι ένα ζητούμενο), ανέργους δε πολίτες που αναζήτησαν αλλού την τύχη τους. Με ευθύνη της πολιτείας, που δεν προγραμμάτισε, δε σχεδίασε, παρά μόνο φρόντισε να ικανοποιήσει εφήμερες απαιτήσεις ψηφοφόρων. Κι άλλα πολλά και με κύριο σύμπτωμα την εν γένει νοοτροπία. Το απίστευτο άγχος των εξετάσεων αυτών, που δημιουργεί ανυπόφορα συμπλέγματα για μια ζωή. Την αποστροφή προς την αληθινή γνώση, που είναι συνεχής διαδικασία. Την ψευδή αντίληψη πως αρκεί η μία αυτή επιτυχία για μια ζωή. Πως η προσπάθεια έχει ημερομηνία λήξης. 

    Στην άλλη πλευρά, το βάρος της "αποτυχίας" για όσους δεν επιτυγχάνουν, συχνά είναι αξεπέραστο. Θεωρούν πως δεν αξίζουν την επιτυχία, πως δεν έχουν τίποτα σημαντικό να περιμένουν στο εξής. Και αυτό συνοδεύει τις προσπάθειές τους στο εξής. Τίποτε δεν θα μπορούσε να είναι αναληθέστερο. Γιατί, πέραν όλων των άλλων, των σχολίων σχετικά με την αναγκαία πολιτική παρέμβαση που πρέπει να γίνει για τη θεμελειακή μεταβολή των ανωτέρω, τελικά είναι θέμα αντίληψης και οπτικής. 

    Ναι, οι εξετάσεις αυτές είναι κρίσιμες. Καθορίζουν, για μια στιγμή, την πορεία ετών. Δεν εξασφαλίζουν από μόνες τους όμως ούτε την επιτυχία, πόσο μάλλον την ευτυχία. Και βέβαια, είναι απόλυτο γεγονός που πρέπει να λέγεται, πως αποτελούν μόνο μία στιγμή και μία ευκαιρία για τη ζωή ενός νέου ανθρώπου. Οι ευκαιρίες και οι επιλογές στη ζωή, ασφαλώς και δεν σταματούν σε μία μόνο στιγμή. Και σε αυτό το σημείο κρίσιμος ο ρόλος της Πολιτείας, ώστε πράγματι οι ευκαιρίες να είναι συνεχείς και να αξιοποιούνται οι πολίτες με βάση τα πραγματικά τους ταλέντα και δεξιότητες. Ποιος είπε αλήθεια πως όλοι οφείλουν να σπουδάσουν κάτι, ακόμα και αν ελάχιστα τους ενδιαφέρει ή που δεν συνάδει με το πραγματικό τους ταλέντο; 

    Ιδού πεδίο δόξης λοιπόν για επίδοξους μεταρρυθμιστές. Η Παιδεία είναι κάτι πολύ ευρύτερο από μία μηχανή παραγωγής πτυχιούχων. Και είναι άδικο να δομείται, από το δημοτικό έως το λύκειο, γύρω από αυτές τις εξετάσεις, που έχουν ασύμμετρα σημαντικό ρόλο στην ελληνική πραγματικότητα. Ας δώσουμε στα πράγματα τις αληθείς τους διαστάσεις και ας ξεκαθαρίσουμε όλα όσα έχουν σημασία. Η ζωή καθορίζεται από μύριους παράγοντες και είναι ένα εξαιρετικά σύνθετο φαινόμενο. Ας μην την περιορίζουμε με ταμπέλες και διαδικασίες. Το ζητούμενο είναι να υπάρχουν ευκαιρίες και δυνατότητες. Και ο καθένας, με βάση την αξία και την επιθυμία του να προχωρά. Και αφού ειπώθηκαν τα ανωτέρω, συγχαρητήρια στους επιτυχόντες, σε όλους για την προσπάθεια και ας θυμόμαστε πως για όλους, τώρα απλά αρχίζει το επόμενο βήμα. Η επόμενη απόφαση για το τι άνθρωποι και πολίτες είμαστε. 

    * Νίκος Κασκαβέλης, δικηγόρος (ΜΔΕ, MSc)
     

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων