Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 27-Αυγ-2019 00:05

    Πολιτικός ή οικονόμος;

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Πάνου Λώλου

    Η φράση ‘Αμή σήμερον…ου βασιλέα θέλει η ημών αρχή, αλλά οικονόμων’ από την επιστολή του καλλιεργημένου αυτοκράτορα Μανουήλ Παλαιολόγου προς τον υιό του Ιωάννη Παλαιολόγο έδωσε την ευκαιρία στην ιστορικό Τόνια Κιουσοπούλου για να γράψει το εξαιρετικό βιβλίο της με τίτλο ‘Βασιλεύς ή Οικονόμος’ εντός του οποίου αναλύεται η πολιτική εξουσία και η ιδεολογία πριν την Άλωση της Πόλεως.  Ο απόλυτος μονάρχης κατανοεί τις μεταβολές που έχουν επέλθει στα του κράτους αλλά και τις προκλήσεις που ανακύπτουν για να παροτρύνει τον διάδοχο του να υιοθετήσει ένα διαφορετικό μοντέλο εξουσίας το οποίο θα βασίζεται στην συνετή διαχείριση, δεδομένου ότι ο όρος οικονόμος περιγράφει εκείνον στον οποίο έχουν ανατεθεί διαχειριστικά καθήκοντα.

    Το δίλημμα για τον πραγματικό ρόλο που καλείται να διαδραματίσει ο φορέας μιας συγκεκριμένης πολιτικής εξουσίας είναι επίκαιρο ιδιαίτερα σε περιόδους μετασχηματισμών εξαιτίας αλλαγών και προκλήσεων στο εσωτερικό ή το εξωτερικό περιβάλλον ενός οργανισμού.  Η κυβέρνηση είναι ο κατεξοχήν φορέας άσκησης της εκτελεστικής λειτουργίας του κράτους δεχόμενη ερεθίσματα και από τα δυο αυτά περιβάλλοντα με τα οποία με τη σειρά της αλληλοεπιδρά.  Η πολυπλοκότητα όμως των ζητημάτων που ανακύπτουν προς ρύθμιση ή διευθέτηση σε συνδυασμό με το πλήθος τους αυτών καθαυτών και η ανάγκη να υπάρχει μια σαφής στοχοθέτηση και προτεραιοποίηση ενεργειών για ζητήματα που αφορούν το μέλλον, κάνουν την ανάγκη για ευρύτερη κατάρτιση του πολιτικού προσωπικού που ενσαρκώνει την εκτελεστική λειτουργία και ικανότητα αποτελεσματικού και αποδοτικού διοικείν, πολύ μεγαλύτερη σε σχέση με το παρελθόν.  Έτσι, το δίλημμα πολιτικός ή διαχειριστής/οικονόμος προβάλει ως στερούμενο νοήματος όχι απλώς γιατί ο πολιτικός γίνεται εκ φύσεως διαχειριστής αλλά επειδή η ικανότητα καλής διαχείρισης είναι αυτή που θα αναδείξει ή όχι έναν πολιτικό ως αποτελεσματικό και αποδοτικό.

    Ο Max Weber στη διάσημη τυπολογία του για τους τρεις τύπους ηγεσίας προβάλλει τον γραφειοκρατικού τύπου ηγέτη, σε αντιδιαστολή με τον παραδοσιακό και τον χαρισματικό, ως τον καταλληλότερο για την σύγχρονη κοινωνία η οποία είναι βασιζόμενη σε μια δομή που δεν στηρίζεται στο έθιμο, το χάρισμα ή άλλα μη θεσμικά και κατά συνέπεια προσωποπαγή χαρακτηριστικά.  Αν λοιπόν υφίσταται θεσμική λειτουργία του κράτους μη προσωποπαγής όπως συμβαίνει κατεξοχήν στις σύγχρονες δημοκρατίες, ο μόνος τύπος ηγέτη που μπορεί να ευδοκιμήσει σε απόλυτα συμβατότητα με αυτές τις θεσμικές απαιτήσεις είναι ο γραφειοκρατικός και όσο περισσότερο αποτελεσματικός και αποδοτικός είναι ο πολιτικός τόσο περισσότερο σημαίνει ότι είναι καλός διαχειριστής και άρα οικονόμος κατά την φράση του Μανουήλ Παλαιολόγου.

    Η αποδοχή γραφειοκρατικού τύπου ηγετών από την ελληνική κοινωνία δεν ήταν ποτέ ειλικρινής και πλήρης καίτοι έχουν ήδη καταγραφεί αρκετές δεκαετίες αδιατάρακτης κοινοβουλευτικής ομαλότητος στη χώρα μας.  Η ανειλικρίνεια τεκμαίρεται με βάση το γεγονός ότι καλλιεργήθηκαν επιτυχημένα πολλές πολιτικές καριέρες βασιζόμενες στο συναίσθημα και μάλιστα αυτό που αντανακλά τα χαμηλότερα ανθρώπινα ένστικτα όπως η συκοφάντηση αντιπάλων ενώ η έλλειψη πληρότητας προκύπτει από το γεγονός ότι ορθολογικές προσεγγίσεις σε μείζονα ζητήματα,όπως για παράδειγμα το ασφαλιστικό, έγιναν αντικείμενο μαζικής αντίδρασης όταν έφθασαν να απειλήσουν την καθιερωμένη τάξη πραγμάτων.

    Τα τελευταία χρόνια έχει καταδειχθεί περισσότερο από ποτέ η σημαντικότητα της ικανότητας ορθής διαχείρισης των πολιτικών πραγμάτων αφού όλα τα ζητήματα που ανακύπτουν, είτε αυτά αφορούν την οικονομία είτε την εξωτερική πολιτική, διέπονται από σύνθετες τεχνικές πτυχές που απαιτούν χρόνο και εξειδικευμένη προσέγγιση για να προετοιμαστούν ώστε να έρθουν σε σημείο κατάλληλο για την λήψη αποφάσεων από την πλευρά αντίστοιχα προετοιμασμένων και καταρτισμένων πολιτικών. Τα προσωποπαγή χαρακτηριστικά στην άσκηση εξουσίας δεν εκλείπουν, μιας και αυτό είναι αδύνατον να συμβεί όταν έχουμε να κάνουμε με ανθρώπινη δράση, αλλά οπωσδήποτε τίθενται σε άλλη διάσταση όταν το ζητούμενο είναι το αποτέλεσμα της πολιτικής πράξεως.  Το αποτέλεσμα πλέον είναι πολύ περισσότερο διακριτό και το εκλογικό σώμα περισσότερο ώριμο να αντιληφθεί τις ποικίλες διαστάσεις του συνεπώς, αν ο πολιτικός δεν διαθέτει τα χαρακτηριστικά του ικανού διαχειριστή ή οικονόμου δεν είναι τίποτα άλλο από έναν περιττό φορέα άρθρωσης πολιτικού λόγου ο οποίος δεν μπορεί να προσδιοριστεί με βάση την σύγχρονη πραγματικότητα και άρα δεν μπορεί να εξυπηρετήσει την πρόοδο της κοινωνίας.

    Η σπίλωση της προσπάθειας εκσυγχρονισμού της δημόσιας ζωής από στελέχη που χαρακτηρίζονται υποτιμητικά ως τεχνοκράτες έχει ιδιοτελή κίνητρα και αποσκοπεί στην απομόνωση αυτού του ζωτικού για την κοινωνία ανθρώπινου δυναμικού κυρίως από το πεδίο σχεδιασμού και υλοποίησης πολιτικών μιας και αυτός είναι ο κατεξοχήν χώρος δυσπραγίας στη χώρα μας όπου έδωσε την δυνατότητα στο να αναπτυχθεί το πελατειακό κράτος.  Η πρόσφατη ανανέωση του πολιτικού προσωπικού όσον αφορά την νομοθετική και την εκτελεστική λειτουργία και η αποδοχή της πρωτοβουλίας για την οργάνωση, τη λειτουργία και τη διαφάνεια της κυβέρνησης, των κυβερνητικών οργάνων και της κεντρικής δημόσιας διοίκησης ήταν εξαιρετικά ενθαρρυντικό μήνυμα για το ότι η κοινωνία μας συνειδητοποιεί ότι δεν χρειαζόμαστε πλέον πολιτικούς έτσι όπως τους γνωρίζαμε αλλά οικονόμους.  Η ανάδειξη τους σε θέσεις ευθύνης δεν είναι ευθύνη του πολιτικού προσωπικού που οφείλει να αυτό-ανανεώνεται αλλά και της κοινωνίας σε κάθε επίπεδο -θεσμικά οργανωμένης ή μη- η οποία πρέπει να αναδεικνύει και να διατυπώνει στοχευμένα ζητήματα και να επιδιώκει συγκεκριμένες απαντήσεις και σχέδια δράσης που θα υποστηρίζει με βάση την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα τους.  Αν οι επιχειρήσεις μπορούν να το επιτυγχάνουν λόγω του ενδιαφέροντος των μετόχων τους, ακόμη περισσότερο αξία έχει αυτό να συμβεί σε χώρες που θέλουν να επιβιώσουν σε συνθήκες πολυδιάστατου ανταγωνισμού.

    * Ο κ. Π. Λώλος είναι στέλεχος επιχειρήσεων και οι απόψεις που εκφράζονται στο παρόν άρθρο είναι προσωπικές

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων