Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 22-Αυγ-2019 00:02

    Η Κεφαλαιαγορά θεσμός διαπάλης μεταξύ "παλαιών" και "νέων" νοοτροπιών;

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Ηρακλή Ρούπα 

    Φαντάζει οξύμωρο να συζητάμε εν μέσω κρίσης για ανάπτυξη και χρήση των αγορών για την προώθησή της, όταν σημαντικοί μηχανισμοί και νοοτροπίες παραμένουν με αγκυλώσεις και επιδιώξεις προσανατολισμού συμπεριφορών περασμένων δεκαετιών. Ως να μην κυλάει ο χρόνος του εκσυγχρονισμού και της συνεχούς ανάπτυξης της δυναμικής των διεθνών αγορών. Ως να μην μεταλλάσσονται οι διεθνείς αγορές με εκπληκτικούς ρυθμούς προκειμένου να αντιμετωπίσουν ολοένα και πολυπλοκότερα επενδυτικά περιβάλλοντα. Οι εγχώριες νοοτροπίες δυστυχώς παραμένουν εγκλωβισμένες είτε λόγω κρίσης, είτε λόγω αδυναμίας, στην οπισθοδρομικότητα και αρνητισμό του 1999. Εξακολουθούν δε να κυριαρχούν κρυπτόμενες.

    Ένα υποτονικό ως χειμαζόμενο Χρηματιστήριο, με πολλά εργαλεία όμως, ακριβά και με λίγους πελάτες. Εισηγμένες εταιρίες με ελάχιστη εμπορευσιμότητα και μικρή προσέγγιση της έννοιας εταιρικής διακυβέρνησης και δικαιωμάτων μειοψηφίας. Μία μειωμένης δυναμικής Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, καθώς και μικροσυμφέροντα επικράτησης συγκεκριμένων ομάδων εγχώριων παικτών της αγοράς, με νοοτροπίες της εποχής του "κάγκελου", δίνουν δείγματα οπισθοδρομικότητας και επιδιώξεις μονοδιάστατης επιβίωσης. Δυστυχώς όμως, η έμμεση υποστήριξη της συρρίκνωσης μέσω αδυναμίας στήριξης προσπαθειών ανασύστασης του πλουραλισμού της αγοράς δεν θα οδηγήσει στην ανάδειξη της εγχώριας κεφαλαιαγοράς σε δομικό υποστηρικτή της ανάπτυξης.

    Γίνεται ολοένα και ευκρινέστερο πως η κρίση δεν δίδαξε στους παράγοντες της αγοράς την ανάγκη ανάδειξης ενός νέου τύπου πλουραλισμού και "εκδημοκρατισμού" των λειτουργιών της κεφαλαιαγοράς. Από τη στιγμή που αδυνατούμε να ακολουθήσουμε τις διεθνείς εξελίξεις, ως δευτερογενής στόχος θα έπρεπε να είχε τεθεί η στήριξη και εκπαίδευση εκείνων που γνωρίζουν και μπορούν να πείσουν τους μικροεπενδυτές να επανέλθουν. Εκείνους τους "μικρούς" της αγοράς που επιβίωσαν αθόρυβα χωρίς να δημιουργούν σκάνδαλα, "κανόνια" και προβλήματα. Μέσα από υγιείς προσπάθειες με καθαρότητα να επαναφέρουν τον υγιή επενδυτή στο Χρηματιστήριο. Χωρίς τα τερτίπια, χειραγωγήσεις και τα "πακέτα" του παρελθόντος.

    Πλουραλισμός και υγιής ανταγωνισμός όμως, φαίνεται πως αποτελούν έννοιες προβληματικής για μεγάλη μερίδα εκείνων που επιθυμούν τη συγκέντρωση της αγοράς σε λίγους. Αυτός είναι ίσως και ο λόγος που δεν έχει προωθηθεί η ουσιαστική αναδιοργάνωση των δομών της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς. Βέβαια, δεν πρέπει να διαφεύγει της προσοχής μας το γεγονός ότι η αναμόρφωση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, γνωστής ως MfidII, επί της ουσίας στοχεύει μέσω πολύπλοκων διαδικασιών και ανεξάντλητων υποχρεώσεων να οδηγήσει τους "μικρούς" της αγοράς σε εξάντληση. Ποιος άραγε κατά τη διαπραγμάτευση αντέτεινε το γεγονός πως οι γραφειοκρατικές απαιτήσεις είναι δυσανάλογες του μεγέθους των μικρών εταίρων; Ειδικά στις περιπτώσεις όπου δεν δημιουργούν κανέναν κίνδυνο για τις αγορές;

    Αυτή την παράμετρο δεν αντιλήφθηκαν ή δεν ήταν δυνατόν να αντιληφθούν οι εγχώριοι παράγοντες της αγοράς κατά τις διαδικασίες της διαπραγμάτευσης για τη διαμόρφωση του τελικού πλαισίου της MifidII. Ένα πλαίσιο που ακόμα το "μαθαίνει" η αγορά, καθώς η έννοια της "δωρεάν συλλογικής εκπαίδευσης" εξέλειπε ή ακόμα εκλείπει από τους θεσμικούς φορείς που είναι επιφορτισμένοι με τον ρόλο αυτό. Είναι απλά θέμα νοοτροπιών.

    Είναι εύκολο να αναδεικνύεται από κάποιους ο ισχυρισμός πως "υπάρχει ανησυχία ότι τα τελευταία χρόνια η κεφαλαιαγορά δεν αποτελεί ουσιαστικό μοχλό ανάπτυξης". Όμως, είναι αναγκαίο να γίνει αντιληπτός ο ρόλος ενός εκάστου στην επιζητούμενη αναμόρφωση. Ένας ρόλος που έπρεπε να αναδεικνύει ριζοσπαστικές συνεργασίες και κινήσεις ουσιαστικής ενίσχυσης του ρόλου της κεφαλαιαγοράς και του χρηματιστηρίου. Όχι λεκτικές διατυπώσεις για το θεαθήναι.

    Δυστυχώς, αντί αυτής της προσέγγισης παρατηρούμε τα τελευταία χρόνια αναιμική λειτουργία της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, καθώς και των διοικήσεων αυτής λόγω υποβάθμισης του ρόλου της από τις πολιτικές ηγεσίες, αλλά και έλλειψης ικανού αριθμού στελεχών με ειδικές γνώσεις και εμπειρίες. Το δε υφιστάμενο ολιγομελές και εξαντλημένο υπό εξάντληση στελεχιακό δυναμικό δεν θα μπορέσει να ακολουθήσει τις εξελίξεις αν δεν αναληφθούν άμεσα ενέργειες. Παρά τις αδυναμίες, ακόμα δεν έχει γίνει αντιληπτό το γεγονός πως οι διοικήσεις της ΕΚ δεν είναι διακοσμητικά στοιχεία.

    Ο ρόλος όμως, είναι τόσο ελεγκτικός, όσο και παιδευτικός ως προς τη συνεχή εφαρμογή και εναρμόνιση του διεθνούς νομοθετικού πλαισίου. Καθίσταται σαφές πως στην παρούσα φάση οι τελευταίες διοικήσεις απέτυχαν και στους δύο στόχους. Στον αντίποδα βέβαια, ένα χρηματιστήριο με ακριβές τιμολογήσεις και μειωμένη εξωστρέφεια - περιορισμένη μόνον σε επικοινωνιακά roadshows - το ελεύθερο σορτάρισμα των hedge funds και παικτών που τελικά κερδίζουν από προκαλούμενα σκάνδαλα τύπου Folli Follie, έχει πολύ μικρό περιθώριο να αναδειχθεί σύντομα σε μοχλό ανάπτυξης.

    Η Κεφαλαιαγορά για να λειτουργήσει και να διοικηθεί έχει ανάγκη από στελέχη με εμπειρία αγοράς, αλλά και νοοτροπία ανάδειξης της δυναμικής όλων των παικτών. Κοινώς αυτονομία ή ένταξη σε ευρύτερο ελεγκτικό πλαίσιο υπό την Τράπεζα της Ελλάδος. Δεν αρκεί ένας ρόλος παθητικού ελεγκτή με διοικήσεις που απλά έχουν επικοινωνιακού τύπου οράματα γιατί απλούστατα δεν στηρίζονται. Προφανώς είναι εξαιρετικά σημαντικό - όπως ισχυρίζονται κάποια στελέχη - "η Ελλάδα όχι απλά να συμμετέχει στις πρωτοβουλίες που λαμβάνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο αλλά να αναλαμβάνει δράσεις ώστε να αποτρέψει την Ευρώπη των πολλών ταχυτήτων στον χώρο της Κεφαλαιαγοράς".

    Οι ίδιοι αυτοί παράγοντες όμως, αδυνατούσαν να αντιληφθούν πως το πρώτο επίπεδο διαπραγμάτευσης έπρεπε να είχε γίνει κατά τη διαδικασία συζήτησης της MifidII. Μία διαπραγμάτευση που αν είχε άλλη πορεία θα επέτρεπε ίσως την ανάπτυξη επενδυτικών ευελιξιών για τη χώρα μας.  Αποτέλεσμα της αδυναμίας αυτής ήταν να ευνοηθεί μία μικρή μερίδα παικτών της αγοράς που επιζητούν τη λειτουργία με όρους ολιγοπωλίου και συγκέντρωσης. Δεν αρκεί δε να καλύπτεται η αρχική αυτή αδυναμία με τοποθετήσεις θεωρητικής και ουτοπικής κατεύθυνσης για τα εγχώρια δεδομένα όπως για παράδειγμα την ένταξη της τεχνολογικής καινοτομίας στο χρηματιστήριο. Η αναγκαία καινοτομία δεν είναι δυνατόν να παίξει τον ρόλο του παραπετάσματος λαθών του παρελθόντος όπως ίσως ευελπιστούν ορισμένοι.

    Η νομική επάρκεια προφανώς είναι το ζητούμενο για την παρακολούθηση των εξελίξεων. Όμως, δεν αρκεί αυτή για να γίνει αντιληπτό πως οι έννοιες FinTech και κόμβοι καινοτομίας αποτελούν όραμα της επόμενης δεκαετίας για το εγχώριο σύστημα. Δεν αρκεί αυτή για να συνειδητοποιήσουμε πως η προσέλκυση "ειδικού σκοπού" επενδυτικά κεφάλαια με στόχο τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων είναι αδύνατον να υλοποιηθεί στην φάση που βρίσκεται το τραπεζικό σύστημα της χώρας. Ομοίως δε και οι συνεταιριστικές τράπεζες. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς εγχωρίως βρίσκεται σε κλοιό αδυναμίας. Αδυνατεί να εκπληρώσει τέτοιους ρόλους εκτός αν αναμορφωθεί και ανασυσταθεί εκ βάθρων. Όσοι δε έχουν διαφορετική άποψη,  είτε έχουν άγνοια των δεδομένων, είτε κινούνται χάριν προσωπικής προβολής.

    Με τα σημερινά δεδομένα η πορεία της εγχώριας Κεφαλαιαγοράς και του Χρηματιστηρίου απεικονίζονται με το γνωστό "Μη μου τους κύκλους τάραττε" του Αρχιμήδη. Μόνον που εκείνος σχεδίαζε και ανέλυε με διορατικότητα. Σήμερα έχουμε επιβιώσει μέσω μία βολικής ίσως σε πολλούς σχεδιαστικής απάθειας.

    Εφόσον το επιθυμητό είναι η αλλαγή στόχευσης για το καλό της οικονομίας, η νέα Κυβέρνηση πρέπει πρώτα να ξεκινήσει με την ενίσχυση –μέσω σημαντικής ανασύνταξης- της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς όσο και των εγγυητικών δομών αυτής όπως είναι το Συνεγγυητικό που επίσης χρειάζεται σημαντική αναμόρφωση. Στόχος να δοθεί το μήνυμα της στήριξης μίας "ελεύθερης επηρεασμών" αγοράς που θα αντιμετωπίζει με ίσους όρους τόσο τους επενδυτές, όσο και τους παίκτες της. Το στοίχημα είναι να αλλάξουν οι δομές μέσα από την αλλαγή νοοτροπιών. Το ζητούμενο: Να γίνει αυτό υπό τις παρούσες συνθήκες.

    * Ο κ. Ηρακλής Ρούπας είναι Οικονομολόγος 

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων