Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 16-Ιουλ-2019 00:03

    Η αβάσταχτη ελαφρότητα του θεσμού του Spitzenkandidat

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Κωνσταντίνου Χατζηφώτη

    Στις 18:00 σήμερα το απόγευμα, στο Στρασβούργο, η Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου καλείται να δώσει ψήφο εμπιστοσύνης στην προτεινόμενη από τους Ηγέτες της ΕΕ υποψήφια για την προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κα Ursula von der Leyen. Η ψηφοφορία προμηνύεται αμφίρροπη, καθώς οι μισές συν μια ψήφοι των Μελών του Σώματος που απαιτούνται για να εκλεγεί η Γερμανίδα υποψήφια δεν φαίνονται προς το παρόν να είναι απολύτως εξασφαλισμένες. 

    Σημαντικός αριθμός από τα νεοεκλεγέντα Μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, διαφορετικής ιδεολογικής τοποθέτησης και πολιτικοκομματικής προέλευσης, εναντιώνεται, δημοσίως ή σε κατ’ ιδίαν συναντήσεις, στην απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να παρακαμφθεί η περίφημη διαδικασία του Spitzenkandidat -  ελληνιστί, αν και αδόκιμο, του "κορυφαίου υποψηφίου" - των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων για το ύπατο αξίωμα της Κομισιόν. Υπενθυμίζεται ότι πρώτη δύναμη στις εκλογές του Μαΐου αναδείχθηκε το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα που είχε ως Spitzenkandidat τον επικεφαλής της ευρωκοινοβουλευτικής του ομάδας κ. Μάνφρεντ Βέμπερ. Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να προτείνει διαφορετικό πρόσωπο, έστω και αν προέρχεται από την ευρύτερη οικογένεια των χριστιανοδημοκρατών, από εκείνο του κ. Βέμπερ, στην ουσία βάζει τέλος στην πρακτική που εφαρμόστηκε μόλις μια φορά, το 2014. Τότε, οι Ηγέτες της Ένωσης είχαν αποφασίσει να προτείνουν τον Spitzenkandidat του ΕΛΚ Πρόεδρο Γιούνκερ ως υποψήφιό τους, συνεπεία της επικράτησης στις ευρωεκλογές, όπως και τώρα, του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος.

    Η μια μεγάλη αλήθεια είναι ότι η Συνθήκη της Λισαβόνας σκοπίμως επέλεξε τη δημιουργική ασάφεια εν προκειμένω, καθώς προβλέπει ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο οφείλει να προτείνει υποψήφιο Πρόεδρο για την Κομισιόν "λαμβάνοντας υπόψη το αποτέλεσμα των εκλογών". Με απλά λόγια, δεν υπάρχει πουθενά η οιαδήποτε ρητή νομική υποχρέωση ή δέσμευση που να υποχρεώνει τους Ευρωπαίους Ηγέτες να επιλέξουν Spitzenkandidat ως υποψήφιο. Ωστόσο, το 2014, η εφαρμογή της εν λόγω διαδικασίας θεωρήθηκε ως απαρχή μιας φιλόδοξης ευρωπαϊκής δημοκρατικής μεταρρύθμισης, μιας ουσιαστικής από κάτω προς τα πάνω οικοδόμησης της Ένωσης. Οι πολίτες συμμετέχοντας στις ευρωεκλογές, δεν επέλεξαν μόνο τους εκπροσώπους τους στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αλλά έδιναν έμμεση, έστω, δημοκρατική νομιμοποίηση στον επικεφαλής της ευρωπαϊκής γραφειοκρατίας. Φυσικά, και τότε, η υποψηφιότητα του Προέδρου Γιούνκερ είχε εγείρει σοβαρές αντιδράσεις εντός των κόλπων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που ένιωθε ότι το Κοινοβούλιο εισπηδούσε στις αποκλειστικές αρμοδιότητές του, που ωστόσο κάμφθηκαν χάρις στο αναμφισβήτητα βαρύ πολιτικό εκτόπισμα του Λουξεμβούργιου Προέδρου.

    Η άλλη μεγάλη αλήθεια είναι ότι όσοι προσεγγίζουν με πραγματισμό τις διαμορφωμένες ισορροπίες εντός της ΕΕ έδιναν αυτή τη φορά ελάχιστες ελπίδες επιβίωσης στον θεσμό του "κορυφαίου υποψηφίου". Στον Πρόεδρο Μακρόν δεν άρεσε ποτέ η "γερμανόφερτη" ιδέα του Spitzenkandidat, ο υποψήφιος του ΕΛΚ κ. Βέμπερ ήταν καταδικασμένος να κουβαλάει την άχαρη προίκα του "εκλεκτού" της Καγκελαρίου Μέρκελ, ο υποψήφιος των Σοσιαλιστών και νυν πρώτος Αντιπρόεδρος της Κομισιόν κ. Τίμμερμανς αποτελεί persona non grata για πολλούς αρχηγούς κρατών μελών της ανατολικής Ευρώπης, λόγω της σταθερής προσήλωσής του στην τήρηση των αρχών του Κράτος Δικαίου, ενώ η κατά τα λοιπά δημοφιλής και επιτυχημένη Ευρωπαία Επίτροπος κα Vestager προέρχεται από τους κόλπους των φιλελευθέρων που κατέλαβαν μόλις την τρίτη θέση στις ευρωεκλογές.  

    Κάπως έτσι, και μετά από αλλεπάλληλα διαπραγματευτικά αδιέξοδα και μαραθώνιες συνεδριάσεις πίσω από κλειστές πόρτες, τη 2α Ιουλίου, οι Ηγέτες της ΕΕ  κατέληξαν, ως μέρος της συμφωνίας-πακέτου για τις κορυφαίες θέσεις των θεσμικών οργάνων της Ένωσης, να προτείνουν για Πρόεδρο της Κομισιόν την πρώτη γυναίκα Υπουργό Άμυνας της Γερμανίας, μητέρα 7 παιδιών, και κόρη παλαιού υψηλόβαθμου ευρωυπαλλήλου. Παρότι δεν διαθέτει πρωθυπουργική εμπειρία, όπως οι προκάτοχοί της Γιούνκερ, Μπαρόσο, Πρόντι, η κα Ursula von der Leyen διακρίνεται για την ικανότητά της στην εξεύρεση συμβιβασμών αλλά και για τις ισχυρές διασυνδέσεις της στα διεθνή φόρα. Σίγουρα, όλοι οι "κορυφαίοι υποψήφιοι" των ευρωπαϊκών κόμματων πρέπει να ένιωσαν αρκετά αμήχανα συνειδητοποιώντας ότι συμμετείχαν σε μια εκ του αποτελέσματος αχρείαστη διαδικασία. Μαζί τους βέβαια και οι εκλογείς που νόμιζαν ότι εκτός από κόμμα, ψήφιζαν και για υποψήφιο Πρόεδρο της Κομισιόν. 

    Κάπως έτσι, όμως, επέστρεψε πρόωρα και το σκοτεινό συννεφάκι της εσωστρέφειας που είχε προς στιγμή διώξει το ελπιδοφόρο και αισιόδοξο, τόσο από πλευράς συμμετοχής όσο και διάψευσης των φόβων για ενίσχυση των αντιευρωπαϊκών δυνάμεων, αποτέλεσμα των ευρωεκλογών. Αντί η συζήτηση, λοιπόν, για τον περαιτέρω εκδημοκρατισμό της Ένωσης να εμβαθύνθει, όπως για παράδειγμα με τη δημιουργία διακρατικών/διευρωπαϊκών καταλόγων υποψηφίων ευρωβουλευτών, φθάσαμε, πλέον, στο σημείο να κάνουμε το μνημόσυνο του βραχύβιου θεσμού των Spitzenkandidaten. Ο ίδιος άλλωστε ο Πρόεδρος Γιούνκερ δεν δίστασε να πει ότι η διαδικασία που ακολούθησαν οι Ηγέτες δεν ήταν πολύ διαφανής καθώς και ότι αποτελεί ανεπιθύμητη αλλαγή από την πρακτική της επιλογής των "κορυφαίων υποψηφίων", που ξεκίνησε με τον ίδιο.

    Σε λίγες ώρες θα γνωρίζουμε αν η κα Ursula von der Leyen θα είναι τελικά η νέα, για πρώτη φορά στην ιστορία της ΕΕ γυναίκα, επικεφαλής της Κομισιόν. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, όμως, κινδυνεύει να ξαναβρεθεί με μεγαλύτερη ένταση σε μια ακόμα εσωτερική περιδίνηση, σε αυτήν την υπαρξιακή λίμπο από την οποία δεν μπορεί να ξεφύγει εδώ και περίπου δεκαπέντε χρόνια, μετά το ναυάγιο του ευρωσυντάγματος. Και δεν πρόκειται να ξεφύγει όσο οι Ηγέτες της παραμένουν προσκολλημένοι στην Ευρώπη που οι αποφάσεις λαμβάνονται "από πάνω προς κάτω". Για να έχει η Ευρώπη μέλλον πρέπει, επιτέλους, να μπει στο παιχνίδι ο πολίτης, όχι ως κομπάρσος, αλλά ως πρωταγωνιστής, όσο δεν είναι ακόμα πολύ αργά.  
     
    *Ο κ. Κωνσταντίνος Χατζηφώτης είναι δικηγόρος, πρώην στέλεχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Υπουργείου Ανάπτυξης

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων