Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 15-Ιουλ-2019 00:03

    Τροϊκανή λογική και συνθήματα vs ορθολογισμός

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Νίκου Ζόνζηλου

    Η οικονομική λογική των δανειστών φαίνεται ότι έχει βαθιά επηρεάσει το ελληνικό πολιτικό σύστημα και ειδικότερα τα οικονομικά τους προγράμματα, τους οικονομικούς τους υπολογισμούς και σχεδιασμούς καθώς και τον τρόπο με τον οποίο αυτά επικοινωνούνται.

    Αναφέρομαι συγκεκριμένα στα κοστολογημένα προγράμματα δημοσιονομικής πολιτικής των κομμάτων που κατά τη γνώμη μου αποτελούν δείγμα ακραίας τροϊκανής λογικής. Εξηγούμαι, οι δανειστές όταν οι ελληνικές αρχές τους ζητούσαν να συναινέσουν σε ένα δημοσιονομικό μέτρο (πχ μείωση του συντελεστή ΦΠΑ σε κάποια είδη) αμέσως έθεταν το ερώτημα για το αντισταθμιστικό μέτρο που θα εξασφάλιζε τη δημοσιονομική ισορροπία. Κυνικό το ερώτημα αλλά πολύ λογικό από τη σκοπιά των δανειστών μια και το μόνο που ενδιέφερε ήταν να πάρουν τα λεφτά τους πίσω αδιαφορώντας για την οικονομική ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας. Στη διαμόρφωση αυτής της εγωιστικής νοοτροπίας, οφείλουμε να ομολογήσουμε ότι φταίει ως ένα βαθμό και το ελληνικό πολιτικό σύστημα, που ποτέ δεν είδε με καλό μάτι μια συνεπή μεσοπρόθεσμη μεταρρυθμιστική προσπάθεια που θα ανέτασσε τη χώρα. Αντίθετα, πάντα λοξοκοίταζε πονηρά προς τα οργανωμένα συμφέροντα με γνώμονα το πολιτικό κόστος.    

    Όμως ας επανέλθουμε στο θέμα μας. Αν καταλαβαίνω καλά όταν οι διάφοροι εκπρόσωποι κομμάτων αλλά και σχολιαστές αναφέρονται στο "καλά κοστολογημένο πρόγραμμα", εννοούν ότι οι παρεμβάσεις από την πλευρά των εσόδων και των δαπανών έχουν σχεδιαστεί κατά τέτοιο τρόπο ώστε να εξασφαλίζεται η δημοσιονομική ισορροπία. Ασφαλώς αφήνεται η εντύπωση ότι το προτεινόμενο πρόγραμμα είναι κάτι καλό ή καλύτερο, αλλά το βασικό είναι ότι είναι κοστολογημένο. Για παράδειγμα, μια μείωση στα προσδοκόμενα έσοδα από ΦΠΑ αντισταθμίζεται με μείωση των δημόσιων επενδύσεων. Ταμειακά η πράξη είναι απολύτως ουδέτερη. Από άποψη όμως εθνικής οικονομίας και οικονομικής δραστηριότητας είναι οδυνηρά επιζήμια διότι επιφέρει μεγάλη μείωση στην οικονομική δραστηριότητα και την απασχόληση. Τα "καλά κοστολογημένα προγράμματα", σιωπηρά κάνουν αποδεκτό ότι ισόποσες δημοσιονομικές παρεμβάσεις ανεξαρτήτως μέσου είτε από την πλευρά των εσόδων είτε των δαπανών έχουν την ίδια επίπτωση στην οικονομική δραστηριότητα. Αυτό όμως είναι λάθος, και μάλιστα αρκετά σοβαρό από άποψη εφαρμοσμένης οικονομικής πολιτικής.

    Το 2018 ο ΣΥΡΙΖΑ περιέκοψε τις δημόσιες επενδύσεις κατά 27% για να κάνει κάποιες ταμειακά ισοδύναμες εξισορροπητικές παρεμβάσεις που πολιτικά πίστευε ότι τον ωφελούσαν. Αλλάζοντας όμως το μείγμα της πολιτικής οι αντισταθμιστικές παρεμβάσεις δεν μπόρεσαν να εξισορροπήσουν τη μείωση στο ΑΕΠ που επέφερε ο περιορισμός των επενδύσεων, με αποτέλεσμα την καθήλωση της οικονομίας σε στασιμότητα το τέταρτο τρίμηνο του 2018 και το πρώτο του 2019. Η αποεπένδυση της χώρας συνεχίστηκε και μαζί με το διαρκώς μειούμενο εργατικό δυναμικό προδικάζουν δυσάρεστες προοπτικές για τη μεσοπρόθεσμη δυνητική παραγωγική ισχύ της χώρας αλλά και τη μείωση του λόγου του χρέους προς ΑΕΠ.

    Η τροϊκανή λογική των ισοδυνάμων μέτρων, φαίνεται ότι μετά από σχεδόν δέκα χρόνια εφαρμογής άφησε ισχυρό αποτύπωμα στο ελληνικό πολιτικό σύστημα. Είναι καιρός πια να εγκαταλειφθεί διότι έχει μόνο ένα μεμονωμένο σκοπό, τη διασφάλιση της δημοσιονομικής ισορροπίας, κατά συνέπεια είναι ακατάλληλη για τις ανάγκες και προκλήσεις της ελληνικής οικονομικής ανάπτυξης. Πρέπει πλέον να στραφούμε σε ευρύτερων στόχων σχεδιασμούς της δημοσιονομικής πολιτικής, αλλά και γενικότερα της οικονομικής πολιτικής. Οι διάφορες συζητήσεις και χαρακτηρισμοί των οικονομικών πολιτικών: φιλελεύθερη, νέο-φιλελεύθερη, προοδευτική, συντηρητική κλπ. στις οποίες αναλωνόμαστε δεν έχουν και πολύ νόημα και δεν βοηθούν. Είναι μάλλον ασαφή συνθήματα που ο καθείς τα εκλαμβάνει όπως θέλει. Η  υιοθέτηση και εφαρμογή μιας πιο ορθολογικής επιλογής των πολιτικών μέσω αποτίμησης των επιδράσεων τους στα βασικά μεγέθη της οικονομίας με κάποια σαφή κριτήρια αξιολόγησης (πχ. ρυθμός ανόδου του ΑΕΠ, απασχόληση, τιμές κλπ.) έχει νόημα. Ας επικρατήσει και στην ελληνική πολιτική οικονομία ως ένα βαθμό ο ορθολογισμός σε βάρος των συνθημάτων, θα είναι επιτυχία.      

    * Ο κ. Νίκος Ζόνζηλος είναι πρώην στέλεχος της Τράπεζας της Ελλάδος και ερευνητικός συνεργάτης του ΙΟΒΕ  

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων