Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 14-Μαρ-2019 00:04

    Το δίκιο του Κανάκη: όνειδος οι προληπτικές προσαγωγές

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Νίκου Κασκαβέλη

    Μπορεί να πέρασαν μέρες από το γεγονός, αξίζει όμως να σταθούμε. Δεν αρκεί ότι απασχόλησε μόνο σε επίπεδο γενικού σχολιασμού. Στα ΜΜΕ και στα social media. Ορισμένες δηλώσεις, ανταλλαγή μηνυμάτων και τέλος, πάμε στο επόμενο. Όπως τόσα και τόσα άλλα. Είναι τόσο αδηφάγα και γρήγορη η καθημερινότητα και τέτοια η παραγωγή "ευτράπελων" που δεν προλαβαίνουμε να εμπεδώσουμε, να χωνέψουμε. Σε αυτό όμως πρέπει να επιμείνουμε λίγο παραπάνω. Ορθώς το επισήμανε ο δημοφιλής παρουσιαστής Α. Κανάκης από την εκπομπή του. Τόσο το γεγονός το ίδιο, όσο και ο σχολιασμός έπειτα της αρμόδιας Υπουργού για το θέμα, αποτελούν μείζονα ατοπήματα, που αν δεν προσεχθούν και καυτηριαστούν ριζικά και ολολκηρωτικά, ως κάτι το αυτονόητο, ναι πλήττουν τον πυρήνα της δημοκρατίας μας. 

    Ως τις πλέον φασιστικές αποκάλεσε ο παρουσιαστής τις δηλώσεις της Υπουργού, που είπε με λίγα λόγια, πως η Αστυνομία, ως εκφραστής του Κράτους, συλλαμβάνει εκ των προτέρων προκειμένου να αποτρέψει εγκλήματα και αυτό είναι θεμιτό και λογικό. Η όλη αυτή αντίληψη και η άνεση με την οποία εκστομίζεται, εμπεριέχει όντως μια φρίκη. Ή μια θεμελιώδη άγνοια βασικών της δημοκρατίας και της νομικής επιστήμης, που σε κάθε περίπτωση δεν δικαιολογείται να επιδεικνύει κρατικός αξιωματούχος. Και μια και είναι της άμεσης επικαιρότητας η ενασχόληση με τον Ποινικό Κώδικα, ας θυμίσουμε πάλι ορισμένα βασικά. 

    Πράγματι πολλά από αυτά συζητήθηκαν ξανά προ ετών, με αφορμή την ταινία του Σπίλμπεργκ "Minority Report” με τον Τομ Κρουζ. Εκεί, σε μια μελλοντική κοινωνία, μια πρότυπη μέθοδος προληπτικών συλλήψεων, βασισμένη πάνω σε... "μέντιουμ", είχε περιορίσει το έγκλημα. Μόνο όμως για να οδηγήσει τελικά στην απόλυτη εργαλειοποίηση της μεθόδου και την εγκαθίδρυση ολοκληρωτισμού προς όφελος του εμπνευστή της. Και η ίδια η ταινία επιστημονικής φαντασίας, πέραν της διασκέδασης, κατέληξε στην αυτονόητη καταδίκη κάθε τέτοιας μεθόδου, λόγω του προφανούς ρίσκου της. 

    Πάμε όμως πολύ σύντομα στα βασικά. Στη χώρα υπάρχει Σύνταγμα. Σε αυτό υπάγονται όλοι οι Νόμοι του Κράτους. Στο Σύνταγμα προστατεύονται τα ατομικά δικαιώματα και όλοι οι Νόμοι οφείλουν να σέβονται τα όρια της προστασίας των δικαιωμάτων αυτών. Ο περιορισμός τους επιτρέπεται υπό πολύ συγκεκριμένους και αυστηρούς όρους και πάντως χωρίς να θίγεται ο πυρήνας τους. Εξάλλου και η ίδια η Διοίκηση, όταν δρα, περιορίζεται από τις εγγυήσεις των Νόμων, υπό τις οποίες και μόνο δρα. Πρόκειται για τη θεμελιώδη "αρχή της νομιμότητας", αλλά και του "κράτους δικαίου". 

    Πέρα από αυτά, στο Ποινικό μας Δίκαιο, το φρόνημα δεν διώκεται. Διώκεται μόνο η πράξη. Η συγκεκριμένη, κολάσιμη νομικά, πράξη ή η προπαρασκευή της, αν έχει έμπρακτα ξεκινήσει. Το τι γίνεται μέσα στο μυαλό μας, αν δεν έχει εξωτερικευθεί σε πράξεις, είναι αδιάφορο για το ποινικό δίκαιο. Ο οποιοσδήποτε μπορεί να κυκλοφορεί και να σκέφτεται όλη μέρα εγκληματικές ενέργειες, φόνους, ληστείες ή βιασμούς. Αν δεν έχει κάνει κάτι σχετικό, κανείς αστυνομικός δεν δικαιούται να τον πάει "μέσα" γιατί "κάτι είδε στο βλέμμα του". Και αυτό προστατεύει κάθε πολίτη, ανεξαρτήτως ιδιότητας, όσο συμπαθής ή απεχθής μας είναι αυτή. Όλοι, δημοκράτες και μη, χριστιανοί, μουσουλμάνο, ακόμα και…σατανιστές. Προστατεύονται (και τιμωρούνται) υπό τον ίδιο Νόμο. Τονίζω πάλι την πρωταρχικότητα της σημασίας της ύπαρξης πράξης. Άρα και οι αποδόσεις ιδιοτήτων στους προσαχθέντες στα Γιαννιτσά, είναι άσχετες (πέραν της αλήθειας τους ή μη) με τις προσαγωγές καθαυτές. 

    Η Αστυνομία έχει συγκεκριμένες αρμοδιότητες και πεδίο δράσης, ενώ η ηγεσία της, μπορεί και προσδιορίζει πώς αντιλαμβάνεται τα όρια δράσης. Μπορεί να είναι πιο "χαλαρά" ή πιο "σφιχτά", ανάλογα και με την ιδεολογία που κυριαρχεί. Γεύση αυτού παρακολουθούμε κατά τα λοιπά, με τη "χαλαρή" στάση σε άλλες αντι-κοινωνικές δραστηριότητες, στα όρια (συνήθως εντός) του ποινικού δικαίου. Ανομία το λένε πολλοί. Εδώ όμως γίναμε μάρτυρες μιας προφανούς υπερβολής, που είχαμε δεκαετίες να δούμε, σχετικής με την αντίληψη που αντιπροσωπεύει. Τη φιλοσοφία δράσης. Χαφιέδες της ασφάλειας (ή... τα "μέντιουμ" από την ταινία), έχοντας προφανώς γνώση του "προφίλ" ατόμων (από παρακολούθηση;) ή χειρότερα, μόνο με υποψίες, έδειχναν με το δάκτυλο προκειμένου να προσαχθούν, επειδή δήθεν θα προέβαιναν σε εγκληματικές ενέργειες. 

    Πρώτον, στον βαθμό που οι πολίτες είχαν ταυτότητες, αυτό δεν επιτρέπεται. Είναι παράνομο. Δεύτερον, ποιο θα ήταν τα έγκλημά τους; Ποιες ήταν οι ενέργειες τους που το πιστοποιούσαν; Ακόμα και να ήθελαν να διαμαρτυρηθούν, είναι αυτό έγκλημα και από πότε; Θα έριχναν μήπως... "πλημμεληματικές" μολότοφ; Πού ήταν αυτές, βρέθηκαν; Από πότε, δίχως παράνομες πράξεις, απομακρύνονται πολίτες από δημόσιο χώρο, επειδή στο καθεστώς δεν αρέσει το πρόσωπό τους; Προσλάβαμε δημόσιους πορτιέρηδες-μπράβους; Πότε, ποιος και με ποια εξουσιοδότηση; Οι συγκεκριμένες προσαγωγές, εφόσον έγιναν όπως έγινε γνωστό (και δεν διαψεύστηκε) συνιστούν σειρά αδικημάτων εκ μέρους της Αρχής και ορθότατα υποβλήθηκαν μηνύσεις. Η χώρα έχει ακόμα κράτος δικαίου, τελεί υπό την προστασία διεθνών αρχών και δεν μπορεί ο καθένας, τοπικός διοικητής ή  Υπουργός, να κάνει ό,τι θέλει. Ιδίως όταν οι κανόνες εφαρμόζονται κατά το δοκούν και ανάλογα με την περίσταση. 

    Το θέμα έχει βαρύτητα, αν συνδυαστεί και με τη συγκυρία. Μιας υποτίθεται αριστερής διακυβέρνησης, που ενώ είχε όλα αυτά κορωνίδα της ιδεολογίας της, μόλις πιέστηκε κοινωνικά, έβγαλε από το συρτάρι όλο το αναχρονιστικό οπλοστάσιο. Συνεπικουρούμενη βεβαίως από τους βέρους δεξιούς συμμάχους και αξιωματούχους της. Βαρύ στίγμα οι πρακτικές αυτές, που τις βλέπουμε και αλλού, ιδίως γιατί δεν καταδικάστηκαν απερίφραστα, κάτι που καταδεικνύει πρόθεση και συμπάθεια προς τη μέθοδο. Ούτε καν από παραδοσιακούς αριστερούς, με πορεία δεκαετιών, όπως ο κ. Κουβέλης που υποτίθεται πως "προστατεύτηκε". Τώρα, ενδεδυμένος το μανδύα της εξουσίας, δεν βρήκε μια λέξη να πει για αυτά. Ξέχασε, ποιος ξέρει; Εμείς πάντως τα επισημαίνουμε, έτσι ώστε να μην τα ξεχάσει η κοινωνία. Γιατί τη στιγμή που αυτό θα συμβεί, θα είναι ήδη αργά. Τις μεθόδους αυτές, άλλοι τις ξέρουν καλύτερα. Και δεν σκοπεύουμε να τους ανοίξουμε το δρόμο, με κανέναν τρόπο.  

    * Νίκος Κασκαβέλης, δικηγόρος (ΜΔΕ, MSc)
     

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων