Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 02-Οκτ-2006 08:05

    Ο Ιωάννης Τουτουδάκης μιλάει στον... Ιωάννη Τουτουδάκη!

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Ι. Π. Τουτουδάκη

    Επειδή δε μου ζητά κανείς συνέντευξη για να εκθέσω τον πλούτο των ιδεών μου περί των οικονομικών εξελίξεων, αποφάσισα να αυτοσυνεντευξιαστώ και να εκτεθώ οικειοθελώς, ελπίζω όχι ανεπανόρθωτα.

    Θα συγκρατηθεί η πτώση των αμερικανικών ακινήτων στο 5-10%;

    Οι πολλοί απαντούν καταφατικά. Δύο στοιχεία δείχνουν, όμως, πως η πτώση μόλις άρχισε και η ισορροπία θα βρεθεί χαμηλότερα. Πρώτον, ο αχαλίνωτος δανεισμός για αγορά κατοικιών με σκοπό την γρήγορη μεταπώληση. Oι εν λόγω σπεκουλαδόροι έχουν πίεση να πουλήσουν άμεσα. Δεύτερον, η μέση τιμή κατοικίας στην Καλιφόρνια από 170.000 δολάρια το 1997 βρίσκεται σήμερα στα 550.000 δολάρια. 200% κέρδη δεν διορθώνονται με 10% πτώση. Ενδιαφέρον έχει αν θα ακολουθήσει και η Ευρώπη.

    Εάν πιεστούν αρκετά τα ακίνητα κινδυνεύει με σοβαρή ύφεση η διεθνής οικονομία;

    Σαφώς, αλλά τον τελευταίο λόγο τον έχουν οι κεντρικές τράπεζες που έδωσαν πάντα λύσεις, έστω πρόσκαιρες, τυπώνοντας φρέσκο χρήμα νυχθημερόν. Η νομισματική κυκλοφορία έχει ξεφύγει. Η FED αποφάσισε έξυπνα να σταματήσει να δίνει στοιχεία από την άνοιξη φέτος για το σύνολο της νομισματικής κυκλοφορίας. Οπότε και να πάρουν φωτιά τα τυπογραφεία δεν θα το μάθουμε άμεσα. Στη Μεγάλη Βρετανία πάντως ο ρυθμός αύξησης τρέχει με 12-13% για το 7μηνο, ο μεγαλύτερος από το 1990. Όταν συνέβη αυτό κρίθηκε αναγκαίο λόγω της κρίσης τότε στην αγορά ακινήτων και η αυξημένη ρευστότητα ήταν επιβεβλημένη. Σήμερα όχι μόνο κρίση δεν υπάρχει στο Λονδίνο, αλλά οι τιμές έσπασαν κάθε ρεκόρ. Για ποιο λόγο να επιτρέπεται αυτή η αύξηση; Στην Ευρώπη ο ρυθμός αύξησης είναι χαμηλότερος αλλά σαφώς πάνω από τον πληθωρισμό.

    Σε αυτό το περιβάλλον ποια θα είναι η πορεία των μετοχών;

    Τα χρηματιστήρια αναζητούν διαρκώς δικαιολογίες για να κινηθούν υψηλότερα. Από το 2003 που ξεκίνησε αυτό το leg της ανόδου το στόρι ήταν η ανάκαμψη των οικονομιών από την μίνι ύφεση του 2001-2002. Τώρα που η ανάκαμψη επιβραδύνεται στις Η.Π.Α. η αγορά μένει στο ότι δεν θα αυξηθούν τα επιτόκια. Η απάντηση είναι μία. Η τεράστια ρευστότητα που υφέρπει στο σύστημα, ενίοτε παλιρροϊκά, σηκώνει όλες τις βάρκες αυξάνοντας αντανακλαστικά όλες τις αξίες των περιουσιακών στοιχείων. Επιπλέον, οι μετοχές, ως μία κατηγορία περιουσιακού στοιχείου, αναπροσαρμόζουν την αξία τους υψηλότερα για να καλύψουν την απαξίωση από τον πραγματικό πληθωρισμό, που είναι σαφώς υψηλότερος από τον επίσημο.

    Ποιοι κολυμπούν βέβαια χωρίς μαγιό θα το δούμε όταν η ρευστότητα υποχωρήσει. Συνεπώς η εξέλιξη είναι στα χέρια των πολιτικών, κεντρικών τραπεζιτών και ολίγων CEO, οι οποίοι δεν έχουν διάθεση να περιορίσουν τα ατομικά οφέλη τους από την επίπλαστη ευφορία της μάζας προς χάρη των επομένων γενιών, το μέλλον των οποίων υποθηκεύουν.

    Συμπερασματικά, δεν μπορείς να μείνεις παθητικά έξω από το παιχνίδι. Γνωρίζοντας όμως τους κινδύνους δεν είναι όμως και η εποχή για τα μεγάλα στοιχήματα. Οι μετοχές των δεικτών και οι σοβαρές εταιρείες με υψηλή εμπορευσιμότητα δεν έγιναν πότε πραγματικά φθηνές όπως την δεκαετία του ’80 όταν τα Ρ/Ε ratios κυμαίνοντας στο 5-7 και τα μερίσματα απέδιδαν 5-6%. Αυτό υποδηλώνει ότι δεν είμαστε στην μέση κάποιου μεγάλου bull market, πολύ περισσότερο στην αρχή του.

    Για πόσο καιρό μπορεί να διατηρηθεί η υπερβάλλουσα ρευστότητα;

    Για όσο αντέξει το σύστημα και δεν εκδηλώνεται κρίση εμπιστοσύνης στο χάρτινο χρήμα, της μηδενικής εσωτερικής αξίας, με απότομη αύξηση πληθωρισμού. Οι κεντρικοί τραπεζίτες συνεχίζουν τις απειλές περί αύξησης επιτοκίων για το θεαθήναι, ενόσω η Ευρώπη έχει αποδεδειγμένο πρόβλημα πληθωρισμού και στα μαγειρεμένα νούμερα. Δηλαδή αν δεν είχαμε πρόβλημα που θα ήταν τα επιτόκια 1%;

    Προς το παρόν η απόγνωση για το κυνήγι των αποδόσεων φαίνεται εξόφθαλμα αν κοιτάξει κανείς τα yields των ομολόγων αναδυομένων αγορών, όπως για παράδειγμα το 10ετες ομόλογο του Περού που λήγει το 2015 με κουπόνι 9,91%. Το ομόλογο αυτό εκδοθηκε πέρυσι και όποιος το αγοράζει τώρα κλειδώνει την... κολοσσιαία απόδοση από την Περουβιανή κυβέρνηση για την επόμενη δεκαετία ύψους 6,83%!! Τούτων δοθέντων γιατί να μην κάνει ιστορικό ρεκόρ ο Dow Jones, όταν η Citibank διαπραγματεύεται γύρω στις 10 φορές τα κέρδη της και έχει μέρισμα περίπου 4%;

    Δηλαδή να αγοράσουμε
    Dow Jones για τις 13.000 μονάδες;

    Όλα είναι πιθανά, εγώ όμως ευχαριστώ, δεν θα πάρω. Ο Dow είναι ένας πλασματικός δείκτης καθώς απαρτίζεται μόνο από 30 εταιρείες οι οποίες έχουν βαρύτητα ανάλογα με την τιμή τους. Επιπλέον με τα αμερικανικά επιτόκια στο 5% όποιος αγοράζει σήμερα πρέπει να βλέπει άνοδο του δείκτη πλέον των 1.000 μονάδων σε ένα χρόνο από σήμερα ώστε να καλύψει τον τόκο (περίπου 600 μονάδες) και να κερδίσει πραγματικά γύρω στο 3%.

    Έτσι επιλέγω μεμονωμένες περιπτώσεις μετοχών με ισχυρό ισολογισμό, χωρίς ή με ελάχιστο δανεισμό, που θα έχουν καλή συμπεριφορά στην κακή αγορά.

    Με ενδιαφέρει περισσότερο να έχω περιορισμένο κίνδυνο υποχώρησης. Βέβαια οι μετοχές αυτή της κατηγορίας έχουν περιορισμένο όγκο συναλλαγών και είναι της υπομονής. Επιπροσθέτως τώρα που ξεφούσκωσαν λίγο τα πολύτιμα μέταλλα μπαίνουν πάλι σε ελκυστικές ζώνες, ιδιαίτερα το παλλάδιο, ενώ με την λογική της κόντρας στο ρεύμα επένδυσης, ενδιαφέρον έχει η αγορά ακινήτων στο Βερολίνο. Εκεί οι τιμές ανά τ.μ. στις ακριβές γειτονιές του πρώην δυτικού κομματιού της πόλης κυμαίνονται μεταξύ 1.000 και 1.500 ευρώ, έχοντας σημειώσει πτώση 50-70% τα τελευταία 10 χρόνια.

    Η Ασία δεν αναφέρθηκε πουθενά στα επενδυτικά πλάνα. Για ποιο λόγο;

    Είναι πολύ της μόδας για τα δικά μου δεδομένα. Όλοι σήμερα πάνε στην Κίνα. Πήγα και εγώ, εντυπωσιάστηκα από αυτό που είδα. Δεδομένο ότι ο 21ος αιώνας ανήκει στην Κίνα. Το δυτικό ημισφαίριο, Ευρώπη και Η.Π.Α., βιώνουν την αρχή της παρακμής, οικονομικής σίγουρα, ίσως και κοινωνικής. Οι ανατολικοί λαοί αποταμιεύουν και οι δυτικοί δανείζονται την αποταμίευση τους για να καταναλώνουν. Η τάση είναι δεδομένη. Το ζητούμενο σε κάθε επένδυση είναι το timing. Δεν θεωρώ ευκαιρία την άμεση αγορά των κινεζικών μετοχών υψηλής κεφαλαιοποίησης. Η ρευστότητα δεν τις ξέχασε καθώς οι μετοχές διαπραγματεύονται 15-17 φορές τα κέρδη τους.

    Ο πολλαπλασιαστής δεν είναι υψηλός όταν η οικονομία αναπτύσσεται ετησίως με 11%, όμως η ανάπτυξη αυτή οφείλεται σχεδόν εξ’ ολοκλήρου στην ζήτηση κινεζικών προϊόντων από Ευρώπη και Αμερική. Τα 2/3 της αύξησης του ΑΕΠ αφορούν τις δραστηριότητες προς εξαγωγή. Αν ο δυτικός κόσμος σταματήσει την υπερκατανάλωση η κινεζική οικονομία θα βουτήξει και βγουν στο προσκήνιο εγγενείς αδυναμίες, καθώς λόγω της ευφορίας γίνονται υπερεπενδύσεις σε διάφορους τομείς. Όλα αυτά είναι φυσιολογικά στους κύκλους της οικονομίας, η μακροπρόθεσμη τάση είναι σαφώς ανοδική και σε περίπτωση διόρθωσης των αγορών παγκοσμίως, οι πραγματικές ευκαιρίες θα είναι εκεί και όχι στην γειτονιά μας.

    Πέρα από το χρηματιστηριακό παιχνίδι όπου στις εταιρείες κάνουν κουμάντο άλλοι , πολλές φορές δρώντας με κριτήριο το όφελος της τσέπης τους και όχι το καλό της εταιρείας, η Κίνα έχει ευκαιρίες καθημερινά για διορατικούς που είναι διατεθειμένοι να ζήσουν εκεί.

    Σχετικά με τις εξελίξεις στην ελληνική χρηματιστηριακή σκακιέρα;

    Οι συμφωνίες το τελευταίο διάστημα είναι πολλές, θετικό για όσους αποκομίζουν υπεραξίες αλλά θεωρώ ότι δεν προμηνύει τίποτα ιδιαίτερο για το μέλλον της αγοράς, θετικό ή αρνητικό. Ο λόγος είναι απλός τα πολλά και μεγάλα deals γίνονται συνήθως στα peaks των αγορών και σε τιμές υπερβολικές. Ανάλογα φαινόμενα παρατηρήθηκαν και το 2000. Εκτός αυτού οι εξαγορές και συγχωνεύσεις της εποχής δεν αποτελούν αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο, ώστε να πιστωθεί στις προοπτικές της ελληνικής αγοράς, αλλά εντάσσεται στον διεθνή παροξυσμό hedge και private equity funds, τα οποία έχουν τεράστια κεφάλαια υπό διαχείριση και δυνατότητα για εξίσου μεγάλη μόχλευση. Μόνο για το 3ο τρίμηνο του έτους τα private equity funds, που είναι και η νέα μόδα, έκλεισαν deals ύψους 180 δισ. ευρώ, ποσό ρεκόρ.

    Συνεπώς οι δουλειές γίνονται όχι επειδή είναι απαραίτητα ελκυστικές με βάση την ανάλυση risk/reward, αλλά διότι κάτι πρέπει να κάνουν οι διαχειριστές τα τεράστια διαθέσιμα τους, προκειμένου να δικαιολογήσουν τα fees που χρεώνουν. Δεδομένου και του αναπτυγμένου financial engineering (sic) μπορούν να μοχλεύσουν τον ισολογισμό των υπό εξαγορά εταιρειών και να αντλούν ρευστότητα για τους νέους μετόχους.

    Οπότε η απάντηση δίνεται πάλι από την μεγάλη παγκόσμια ρευστότητα και τα υπόλοιπα περί προοπτικών είναι για τους κουτόφραγκους. Άλλωστε όλοι αυτοί οι επενδυτές αγοράζουν με την πίστη ότι θα βρούνε τους επόμενους για να πουλήσουν ακριβότερα ενώ δεν έχουν δυνατότητα να προσφέρουν σχεδόν τίποτα στην ανάπτυξη της εκάστοτε εταιρείας.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων