Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 06-Δεκ-2022 00:03

    Τι να περιμένουμε μετά το 20ο Εθνικό Συνέδριο της Κίνας

    26358667
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Των Meia Nouwens, Haoyu Tong

    Τον Νοέμβριο του 2002, στο 16ο Εθνικό Συνέδριο του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος (ΚΚΚ), ο τότε γενικός γραμματέας Ζιάνγκ Ζεμίν υποχώρησε προ του προφανούς διαδόχου, Χου Τζιντάο. Αυτή η μετάβαση εξουσίας είχε διευθετηθεί περίπου μια δεκαετία νωρίτερα από τον Ντενγκ Σιαοπίνγκ, ο οποίος ήταν ο πρωταρχικός ηγέτης από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, και ήταν η πρώτη που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως έχουσα κάποια τάξη, μετά από πάνω από μισό αιώνα κυριαρχίας του ΚΚΚ (ακόμα κι αν ο Ζιανγκ διατήρησε βαθμό πολιτικού ελέγχου και επιρροής για πολλά χρόνια μετά). Αυτό ώθησε τον μελετητή Άντριου Νέιθαν να γράψει ένα σημαντικό άρθρο το 2003 σχετικά με τη θεσμοθέτηση της κινεζικής πολιτικής στο οποίο σημείωσε ότι με το να τηρεί τους κανόνες στη διαδοχή της ηγεσίας, με το να διασφαλίζει αξιοκρατικώς τις προαγωγές και με το να διαχωρίζει το κόμμα από τους κρατικούς θεσμούς, το ΚΚΚ είχε ενισχύσει την κυριαρχία του. Με άλλα λόγια, είχε δείξει την ικανότητα - σπάνια σε ένα αυταρχικό πλαίσιο - να θέτει όρια στους κορυφαίους ηγέτες του και να αγκαλιάζει μια συλλογική διαδικασία λήψης αποφάσεων.

    Στο 20ο Συνέδριο του Κόμματος, ωστόσο, η θεσμοθέτηση παραμερίστηκε σε μεγάλο βαθμό. Το συνέδριο, το οποίο ολοκληρώθηκε στις 22 Οκτωβρίου 2022, σηματοδότησε την έναρξη της άνευ προηγουμένου τρίτης θητείας του Σι Τζινπίνγκ ως ανώτατου ηγέτη της Κίνας, με τον ίδιο να κατέχει ταυτόχρονα τις τρεις βασικές θέσεις του γενικού γραμματέα, του προέδρου της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής και του προέδρου. Στη νέα επταμελή Μόνιμη Επιτροπή του Πολιτικού Γραφείου, το κορυφαίο όργανο λήψης αποφάσεων του κόμματος, δεν προήχθη ουδείς για τον οποίο να διαφαίνεται ότι θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να θεωρηθεί διάδοχος του Σι δεν προήχθη, ολοκληρώνοντας έτσι τη δεκαετή εδραίωση της εξουσίας του.

    Ένα κομματικό συνέδριο που καταρρίπτει τις νόρμες

    Στο 20ο Συνέδριο του Κόμματος, ο Σι διέλυσε δύο νόρμες που είχαν καθορίσει την πολιτική διαδοχής για περισσότερα από 30 χρόνια: 1) ότι οι γενικοί γραμματείς αποσύρονται μετά από δύο πενταετείς θητείες (όπως έκαναν οι Ζιάνγκ και Χου)· και 2) αυστηρή τήρηση των ηλικιακών ορίων για τα μέλη της κομματικής ελίτ, συμπεριλαμβανομένων εκείνων της Διαρκούς Επιτροπής. Από το 2002, τα ανώτερα στελέχη του ΚΚΚ δεν ήταν επιλέξιμα για προαγωγή ή επαναδιορισμό μετά την ηλικία των 68 ετών, ένας κανόνας που ακολουθήθηκε εν μέρει για να διασφαλιστεί ότι οι ηγέτες δεν θα παραμείνουν στην εξουσία για μια ζωή. Αλλά ο Σι, ξεκινώντας την τρίτη του θητεία σε ηλικία 69 ετών, είναι έτοιμος να γίνει ο γηραιότερος γενικός γραμματέας στη μετά τον Μάο εποχή.

    Δεν είναι επίσης σαφές ότι η πείρα αποτελεί πρωταρχικό μέλημα κατά τον διορισμό βασικών στελεχών του κόμματος. Ο Λι Κιάνγκ, πρώην επικεφαλής του κόμματος στη Σανγκάη, προήχθη στη δεύτερη θέση στη Μόνιμη Επιτροπή, πράγμα που σημαίνει ότι πιθανότατα θα γίνει ο επόμενος πρωθυπουργός - επικεφαλής της κυβέρνησης - μετά το πέρας των εργασιών του Εθνικού Λαϊκού Κογκρέσου τον Μάρτιο του 2023. Θα ήταν το πρώτο άτομο εδώ και περισσότερα από 30 χρόνια που θα το έκανε χωρίς να έχει προηγουμένως υπηρετήσει ως αντιπρόεδρος της κυβέρνησης. Ο Λι ήταν στενός συνεργάτης του Σι από την πενταετία 2002-07, όταν ο τελευταίος κυβερνούσε την εύπορη επαρχία Ζετζιάνγκ, και γρήγορα κέρδισε την εξουσία αφότου ο Σι έγινε γενικός γραμματέας το 2012. Η ανάδειξή του στο συνέδριο αιφνιδίασε τους παρατηρητές επειδή παρέλειψε την τρέχουσα φουρνιά των αντιπροέδρων και επειδή αυτό συνέβη μόλις λίγους μήνες μετά από τα αποτυχημένα lockdown για την COVID-19 στη Σανγκάη.

    Το τέλος του κατακερματισμού

    Το 20ο Συνέδριο του Κόμματος ήταν αξιοσημείωτο γιατί σε αυτό εξαλείφθηκαν οι ανταγωνιστικές πολιτικές φατρίες στην πολιτική ελίτ. Οι τέσσερις νέοι διορισμένοι στη Μόνιμη Επιτροπή – Λι Κιάνγκ, Κάι Τσι, Ντινγκ Σουεσιάνγκ και Λι Σι - είναι όλοι μακροχρόνιοι σύμμαχοι του Σι και κανένας δεν έχει ανεξάρτητη βάση πολιτικής εξουσίας. Το ίδιο ισχύει για τους Ζάο Λετζί και Γουανγκ Χουνίνγκ, τα δύο μέλη της Μόνιμης Επιτροπής που διορίστηκαν το 2017 και συνεχίζουν. Επομένως, η Μόνιμη Επιτροπή είναι τώρα ένας "συνασπισμός των αδύναμων" (όρος που χρησιμοποιείται στον τίτλο ενός βιβλίου του Μαΐου 2022 για την κινεζική πολιτική), με επικεφαλής τον Σι.

    Η κυριαρχία του Σι κατέστη δυνατή με τις πρόωρες αποχωρήσεις από τη Μόνιμη Επιτροπή του πρωθυπουργού Λι Κετσιάνγκ και Γουανγκ Γιανγκ· και οι δύο είναι 67 ετών και θα μπορούσαν να είχαν διατηρήσει τις θέσεις τους. Τέτοιες συνταξιοδοτήσεις ήταν πολύ σπάνιες από τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Ίσως ακόμη πιο αξιοσημείωτος είναι ο υποβιβασμός του 59χρονου Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης Χου Τσουντσούα (που δεν έχει σχέση με τον Χου Τζιντάο) από το 24μελές Πολιτικό Γραφείο στην Κεντρική Επιτροπή των 205 μελών. Λόγω της ηλικίας και της εμπειρίας του είχε θεωρηθεί ως υποψήφιος για να διαδεχθεί τον Σι ή να γίνει πρωθυπουργός, αλλά η ασυνήθιστη πτωτική του πορεία σημαίνει ότι είναι πλέον απίθανο να ανέλθει στη Μόνιμη Επιτροπή. Και τα τρία άτομα - ο Λι, ο Γουάνγκ και ο Χου - θεωρήθηκαν μετριοπαθείς μεταρρυθμιστές που δεν συμβαδίζουν με την ανέλιξη της ιδεολογίας του Σι τα τελευταία χρόνια. Είχαν επίσης επιρροή στην πολιτική παράταξη του Κομμουνιστικού Συνδέσμου Νέων, της οποίας κάποτε ηγήθηκε ο Χου Τζιντάο.

    Καμία πολιτική έκπληξη

    Οι αλλαγές προσωπικού που έγιναν στο συνέδριο ήταν πιο σημαντικές από τις πολιτικές που ανακοινώθηκαν. Η έκθεση εργασίας του Σι υπογράμμισε τις επιτυχίες πολιτικής από τις δύο πρώτες θητείες του, όπως αναμενόταν, και περιέγραψε το τι θα κάνει το κόμμα για να πετύχει τον στόχο του που δεν είναι άλλος από το να γίνει η Κίνα "μεγάλη σοσιαλιστική χώρα από όλες τις απόψεις" έως το 2035. Αυτό περιλαμβάνει τη στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης· να καταστεί ηγέτης στην καινοτομία και στην επιστήμη και την τεχνολογία· να βελτιωθεί η επιρροής που ασκεί η Κίνα παγκοσμίως· και να ενισχυθεί η εθνική ασφάλεια και η άμυνα.

    Οι στόχοι του κόμματος είναι παρόμοιοι με αυτούς που ανακοινώθηκαν το 2017, αλλά ο Σι ξεκίνησε την τρίτη του θητεία με πολύ περισσότερες προκλήσεις. Η οικονομία αντιμετωπίζει σοβαρά εμπόδια. Η Κίνα πιθανότατα δεν θα επιτύχει τον ετήσιο στόχο ανάπτυξης του 5,5%. Η κυβέρνηση καθυστέρησε στη δημοσιοποίηση των οικονομικών στοιχείων του τρίτου τριμήνου μέχρι το τέλος του συνεδρίου, πιθανώς επειδή τα στοιχεία θα έδειχναν την οικονομική αδυναμία σε μια πολιτικώς ευαίσθητη στιγμή. Ωστόσο, το ότι στην έκθεση εργασίας συμπεριλήφθηκαν έννοιες οικονομικής πολιτικής όπως "κοινή ευημερία" και "ανάπτυξη υψηλής ποιότητας" σηματοδότησε ότι ο ρυθμός ανάπτυξης δεν είναι πλέον το πιο σημαντικό μέτρο οικονομικής επιτυχίας.

    Ενώ η λέξη "οικονομία" (经济) εμφανίστηκε περίπου τόσες φορές σε αυτήν την έκθεση εργασίας όσες και στην έκθεση από το 19ο Συνέδριο του Κόμματος, η "ασφάλεια" (安全) αναφέρθηκε σχεδόν με τριπλάσια συχνότητα. Η έκθεση του 2022 περιέγραψε την τεχνολογική αυτάρκεια ως σημαντικό στοιχείο ασφάλειας, σημειώνοντας ότι οι δαπάνες της Κίνας για έρευνα και ανάπτυξη τα τελευταία δέκα χρόνια έχουν αυξηθεί από 1 τρισεκατομμύριο σε 2,8 τρισεκατομμύρια γιουάν (από 140 δισεκατομμύρια δολάρια σε 391 δισεκατομμύρια δολάρια σε τρέχουσες συναλλαγματικές ισοτιμίες)· και ότι η Κίνα έχει τη μεγαλύτερη ομάδα προσωπικού Έρευνας και Ανάπτυξης στον κόσμο. Σημείωσε επίσης ότι η πρόοδος της Κίνας στη βιοτεχνολογία, την ενεργειακή τεχνολογία, την εξερεύνηση του διαστήματος, τις κβαντικές πληροφορίες και τους υπερυπολογιστές αποδεικνύει ότι "έχει ενταχθεί στις τάξεις των καινοτόμων του κόσμου".

    Ωστόσο, μέσω της έκθεσης επισημάνθηκε επίσης ότι "υπάρχουν πολλά σημεία συμφόρησης που εμποδίζουν την ανάπτυξη υψηλής ποιότητας και η ικανότητα της Κίνας για επιστημονική και τεχνολογική καινοτομία δεν είναι ακόμη αρκετά ισχυρή". Αυτά τα σημεία συμφόρησης γίνονται εντονότερα - και η φιλοδοξία του κόμματος να τα ξεπεράσει πιο επείγουσα - ως αποτέλεσμα ενός νέου γύρου ελέγχων στις εξαγωγές που επέβαλαν οι ΗΠΑ σε υλικό, λογισμικό και προσωπικό, ο οποίος έλεγχος σχετίζεται με τους υπερυπολογιστές και τους ημιαγωγούς και τον οποίο ανακοίνωσε η Ουάσιγκτον μια εβδομάδα πριν από την έναρξη του συνεδρίου.

    Ένα πιο απαιτητικό διεθνές περιβάλλον

    Ως προς την Ταϊβάν, η έκθεση εργασίας απηχούσε σε μεγάλο βαθμό τη γλώσσα που χρησιμοποιήθηκε σε μια λευκή βίβλο που δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο του 2022 με τίτλο "Το ζήτημα της Ταϊβάν και η επανένωση της Κίνας στη Νέα Εποχή". Η έκθεση ανέφερε ότι η άρνηση της Κίνας να αποκηρύξει τη χρήση βίας "κατευθύνεται αποκλειστικά στην παρέμβαση από εξωτερικές δυνάμεις και τους λίγους αυτονομιστές που επιδιώκουν την 'ανεξαρτησία της Ταϊβάν'". Αυτή η γλώσσα ήταν πιο συγκεκριμένη από ό,τι στη Λευκή Βίβλο και θα μπορούσε να είναι μια προσπάθεια να εξωτερικευθεί προς το ευρύ κοινό της Ταϊβάν ότι το κόμμα δεν τους κατηγορεί για τις αυξανόμενες εντάσεις φέτος. Μια στρατιωτική σύγκρουση στα στενά της Ταϊβάν παραμένει απίθανη τα επόμενα χρόνια: ο Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός βρίσκεται εν μέσω ενός προγράμματος ταχέος εκσυγχρονισμού. Το Πεκίνο έχει βάσιμες υποψίες να φοβάται τις οικονομικές συνέπειες μιας προσπάθειας επανένωσης με τη βία, και ακόμα πιο εύλογα φοβάται τις πολιτικές συνέπειες μιας αποτυχημένης προσπάθειας· και εν τω μεταξύ φαίνεται ότι η Ταϊβάν και οι ΗΠΑ είναι ικανοποιημένες με το status quo, στο οποίο η Ταϊβάν έχει de facto ανεξαρτησία. Αυτό θα μπορούσε να αλλάξει ως αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών στην Ταϊβάν και τις Ηνωμένες Πολιτείες το 2024. Στο μεταξύ, το Πεκίνο πιθανότατα θα εντείνει την εκστρατεία επιρροής και παραπληροφόρησης που έχει ως στόχο τον πληθυσμό της Ταϊβάν.

    Το ενδιαφέρον του Πεκίνου για την Πρωτοβουλία Belt and Road φαίνεται να μειώνεται - μαζί με τη δημοσιονομική του ικανότητα να υποστηρίζει το πρόγραμμα - και αναφέρθηκε μόνο εν συντομία στην έκθεση εργασίας στο πλαίσιο της προώθησης της "ανάπτυξης υψηλής ποιότητας" και δύο άλλων προγραμμάτων, Παγκόσμια Πρωτοβουλία Ανάπτυξης και Παγκόσμια Πρωτοβουλία Ασφάλειας. Η "υψηλή ποιότητα" σε αυτό το πλαίσιο είναι ασαφής, αλλά το γεγονός ότι αναφέρθηκε μαζί με την Πρωτοβουλία Belt and Road υποδηλώνει ότι η προσέγγιση της Κίνας προς τον αναπτυσσόμενο κόσμο αλλάζει, με το Πεκίνο να γίνεται πιο προσεκτικός πιστωτής εν μέσω κρίσεων αποπληρωμής χρέους σε ορισμένες από τις χώρες στις οποίες έχει χορηγήσει δάνεια.

    Πολλές προτάσεις στην έκθεση εργασίας απευθύνονταν στις ΗΠΑ, αν και η χώρα δεν κατονομάστηκε συγκεκριμένα. Σκιαγραφήθηκε μια εικόνα ενός εξωτερικού περιβάλλοντος στο οποίο "η ευκαιρία συνυπάρχει με τους κινδύνους και τις προκλήσεις" και δηλώθηκε ότι η Κίνα πρέπει να "είναι έτοιμη να αντέξει τους δυνατούς ανέμους, τα ασταθή νερά, ακόμη και τις επικίνδυνες καταιγίδες". Οι έλεγχοι των εξαγωγών των ΗΠΑ που ανακοινώθηκαν τον Οκτώβριο χρησίμευσαν ως απόδειξη για αυτά τα σημεία και παίζουν στο αφήγημα του κόμματος ότι ο Σι είναι ο κατάλληλος ηγέτης για να καθοδηγήσει την Κίνα σε ταραχώδεις καιρούς. Αλλά με τον Σι να περιβάλλεται από πολιτικούς συμμάχους και πολλά σταθεροποιητικά θεσμικά στοιχεία της διακυβέρνησης του ΚΚΚ να έχουν παραμεριστεί, η αποτελεσματική διακυβέρνηση και η διόρθωση της πορείας όταν οδηγείται σε λάθος κατεύθυνση μπορεί να αποδειχθεί πιο δύσκολη κατά την τρίτη θητεία του γενικού γραμματέα από ό,τι κατά τη διάρκεια των δύο πρώτων του.

    Δείτε τη δημοσίευση του πρωτότυπου άρθρου εδώ

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ