Συνεχης ενημερωση

    Τετάρτη, 26-Αυγ-2020 08:26

    Η βία γύρισε "μπούμερανγκ" στον Λουκασένκο

    Η βία γύρισε "μπούμερανγκ" στον Λουκασένκο
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Nigel Gould-Davies

    Όπως και στο παρελθόν, το καθεστώς αντιμετώπισε διαμαρτυρίες ενάντια στο αλλοιωμένο αποτέλεσμα των εκλογών της 9 Αυγούστου με μαζικές συλλήψεις και ξυλοδαρμούς –αλλά με πρωτοφανή βαρβαρότητα. Τα συστηματικά βασανιστήρια των κρατουμένων, και η παρέλασή τους στην τηλεόραση, εξέθεσαν μια κουλτούρα σαδισμού. Η Svetlana Tikhanovskaya, η de facto νικήτρια των εκλογών, εξαναγκάστηκε, στο γραφείο του επικεφαλής της Κεντρικής Επιτροπής Εκλογών, να διαβάσει μια ανακοίνωση με την οποία καλεί τους διαδηλωτές να επιστρέψουν στα σπίτια τους. έκτοτε πέρασε τα σύνορα και πήγε στη Λιθουανία.

    Με σκοπό να εκφοβίσουν, αυτές οι ενέργειες προκάλεσαν αντιθέτως κατακραυγή. Καθώς αυξάνονται οι μαρτυρίες για κρατική βία, και ανακοινώθηκαν οι πρώτοι θάνατοι, νέες ομάδες συμμετείχαν στις διαδηλώσεις. Μέσα σε αυτές, και για πρώτη φορά, ήταν εργαζόμενοι σε μεγάλα κρατικά εργοστάσια.

    Κινητοποίηση και απειλή

    Μια έκρηξη διαδηλώσεων κάλυψε όλη τη χώρα, αλλάζοντας το ηθικό και ψυχολογικό τοπίο της Λευκορωσίας για πάντα. Οι θάλασσες των λευκών και κόκκινων σημαιών που κυματίζουν, ένα απαγορευμένο σύμβολο της ελευθερίας της Λευκορωσίας, ήταν μια ζωντανή και αποφασιστική απόρριψη του καθεστώτος.

    Αντιμέτωπο με αυτή την εμφατική επίδειξη λαϊκής ισχύος, το καθεστώς έκανε ένα βήμα πίσω. Οι περισσότεροι κρατούμενοι απελευθερώθηκαν –αν και δεκάδες συνεχίζουν να αγνοούνται- και οι συλλήψεις περιορίστηκαν. Σε κάποιες πόλεις, οι δυνάμεις ασφαλείας κατέβασαν τις ασπίδες τους και ο λαός τους αγκάλιασε ή τους έδωσε λουλούδια. Ο Lukashenko και άλλοι υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι που προσπάθησαν να συγκεντρώσουν στήριξη στα εργοστάσια, ήρθαν αντιμέτωποι με συνθήματα "Ukhodi!”, "Φύγετε". Στο Grodno, κοντά στα δυτικά σύνορα με την Πολωνία και τη Λιθουανία, οι περιφερειακές αρχές ξεκίνησαν έναν διάλογο με τους διαδηλωτές.

    Το κίνημα για αλλαγή φάνηκε να κερδίζει το πάνω χέρι. Αλλά ο Lukashenko δεν έχει καμία πρόθεση να εγκαταλείψει την εξουσία. Άρχισε να σχεδιάζει την απάντησή του σε μια κατάσταση πέρα από την εμπειρία ή την κατανόησή του.

    Σκλήρυνση και διεθνοποίηση

    Τις τελευταίες ημέρες έχει ξεκινήσει μια νέα φάση, την οποία καθορίζουν δύο παράγοντες. Πρώτον, ο Lukashenko έχει κάνει προετοιμασίες για μια νέα και πιο άγρια καταστολή. Σε μια συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας στις 18 Αυγούστου –την τρίτη μετά από τις εκλογές- εξέδωσε εντολές για να την προετοιμάσει (την απάντησή του). Λίγο αργότερα, ο υπουργός Άμυνας Viktor Khrenin άφησε υπαινιγμούς για στρατιωτικό νόμο, δηλώνοντας στους υφιστάμενούς του ότι "προσωρινά καθήκοντα" θα μπορούσαν να απαιτήσουν από τους στρατιωτικούς να πυροβολήσουν πολίτες. Σε ένα βίντεο προειδοποίησε ότι οι διαδηλωτές "με φασιστικές σημαίες" θα βρισκόταν αντιμέτωποι όχι με την αστυνομία αλλά με τον στρατό". Έχει δηλώσει δύο φορές ότι οι ενέργειες του στρατού μπορεί να παρουσιάζονται ως "γενοκτονία".

    Ο Lukashenko έχει αποκλείσει οτιδήποτε άλλο πέραν της αντιπαράθεσης. Καταδίκασε το Συντονιστικό Συμβούλιο που συνέστησε η Tikhanovskaya για πολιτικό διάλογο, ως μια προσπάθεια "να καταλάβει την εξουσία", και άνοιξε ποινική υπόθεση εναντίον του. απομάκρυνε τον μετριοπαθή και συμβιβαστικό διοικητή της περιοχής Grodno και έβαλε να συλλάβουν τους ηγέτες της απεργίας σε μεγάλα εργοστάσια. Ισχυρίστηκε ότι η Λευκορωσία είναι αντιμέτωπη με μια καθοδηγούμενη από το εξωτερικό "πολύχρωμη επανάσταση", καθώς και με απειλές από το ΝΑΤΟ. Έθεσε σε πλήρη επιφυλακή της βασικές μονάδες του στρατού και τις έστειλε στα δυτικά σύνορα.

    Στη συνέχεια, στις 22 Αυγούστου, ο Lukashenko έθεσε τελεσίγραφο. Έδωσε στους διαδηλωτές προθεσμία "το Σάββατο και την Κυριακή να το σκεφτούν" και προειδοποίησε πως από τη Δευτέρα "power must be power”.

    Το δεύτερο νέο στοιχείο στην κρίση είναι η αυξανόμενη διεθνής διάστασή της. Από τις 7 Αυγούστου, ο Lukashenko και ο Putin έχουν μιλήσει στο τηλέφωνο πέντε φορές, δύο φορές περισσότερες από ό,τι όλο το 2019. Ο Lukashenko έχει ανοιχτά ζητήσει τη βοήθεια της Ρωσίας, προειδοποιώντας ότι οι διαδηλωτές θα εξαπλωθούν στη Ρωσία. Ρώσοι σύμβουλοι εκτιμάται ότι βρίσκονται τώρα στο Μινσκ. Ρώσοι δημοσιογράφοι έχουν αντικαταστήσει εκείνους που απήργησαν προς στήριξη της αλλαγής.

    Με τις ΗΠΑ να είναι σε μεγάλο βαθμό αόρατες, η Ευρωπαϊκή Ένωση ηγείται της απάντησης της Δύσης. Η Λευκορωσία αποτελεί ένα πρώιμο τεστ για την Κομισιόν που ανέλαβε τα καθήκοντά της τον Δεκέμβριο του 2019 –και ιδιαίτερα για τους στόχους της αναφορικά με έναν "φιλόδοξο, στρατηγικό και διεκδικητικό" ρόλο στον κόσμο. Η σύνοδος κορυφής της 19ης Αυγούστου αρνήθηκε να αναγνωρίσει τα αποτελέσματα των εκλογών και ανακοίνωσε κυρώσεις εναντίον όσων είναι υπεύθυνοι για την αλλοίωσή τους και για την καταστολή. Η πρόεδρος της ΕΕ, Ursula von der Leyen, προχώρησε ακόμη περισσότερο, ανακοινώνοντας ότι η ΕΕ είναι "έτοιμη να εμπλακεί με όλους τους πιθανούς τρόπους στην ειρηνική, δημοκρατική μετάβαση της εξουσίας". Η αρχική απάντηση –πολύ πιο ισχυρή σε σχέση με το παρελθόν- θέτει υψηλά standard για μελλοντικά μέτρα.

    Φθορά ή αναμέτρηση;

    Που βρίσκονται τα πράγματα τώρα; Από τη μια πλευρά είναι οι πολίτες –όχι απλώς "η αντιπολίτευση"- ενωμένοι στην επιθυμία τους για ελευθερία. Από την άλλη είναι ένα καθεστώς απογυμνωμένο σε έναν σκελετωμένο πυρήνα κρατικών αξιωματούχων και δυνάμεων ασφαλείας. Διατηρεί τη βία αλλά στερείται νομιμότητας ή οποιονδήποτε τρόπο αποκατάστασής του. Αυτό είναι στην πραγματικότητα είναι ένα καθεστώς κατοχής. Καμιά πλευρά δεν μπορεί ακόμη να επικρατήσει. Λιγότερο σαφές είναι εάν μια μάχη όπου θα αναμετρώνται ή ένας πόλεμος φθοράς θα καθορίσει το αποτέλεσμα. Ο ρόλος του χρόνου και των επιλογών θα είναι καθοριστικός.

    Οι τεράστιες διαδηλώσεις στις 23 Αυγούστου έδειξαν ότι ο πληθυσμός ούτε φοβάται ούτε έχει κουραστεί. Το ότι αψηφούν το τελεσίγραφο του Lukashenko, τον μπερδεύει. Μπορεί τώρα να αισθάνεται υποχρεωμένος να ενεργήσει δραστικά ή αλλιώς θα χάσει την αξιοπιστία του εντός του κύκλου του. Αλλά εάν το κάνει, ιδιαίτερα εάν χρησιμοποιήσει τον στρατό, θα μπορούσε να ανακινηθεί το ζήτημα της αφοσίωσης των ελίτ, και τότε να έλθει η στιγμή της αλήθειας. Η κρατική βία που ήταν απαραίτητη για να μετριάσει τις διαμαρτυρίες, θα μπορούσε να ξεπεράσει ό,τι γνωρίζει μέχρι τώρα η Ευρώπη, εκτός των βαλκανικών πολέμων, εδώ και δεκαετίες. Θα απομονώσει την Λευκορωσία από τη Δύση και θα προκαλέσει τη διεθνή οργή.

    Η εναλλακτική είναι μια δοκιμασία αντοχής. Ο Lukashenko θα βασιστεί σε μια πιο ήπια καταστολή και στην οικονομική δυσκολία εκείνων που απεργούν ή απολύθηκαν, για να πλήξει την ενέργεια και το momentum των διαδηλώσεων. Οι διαδηλωτές με τη σειρά τους θα επιδιώξουν να διατηρήσουν την πρωτοβουλία, και τον Lukashenko εκτός ισορροπίας, όπως έχουν κάνει αποτελεσματικά μέχρι τώρα. Θα προσπαθήσουν να πείσουν αξιωματούχους σε θέσεις-κλειδιά για την απελπιστική κατάσταση στην οποία βρίσκεται το status quo και την ανάγκη να εισέλθουν σε διάλογο.

    Μια χρηματοπιστωτική επιπλέον της τρέχουσας οικονομικής κρίσης, θα καθιστούσε επείγον κάτι τέτοιο –αν και εδώ, όπως και με άλλους τρόπους, η Ρωσία έχει πόρους να τονώσει το καθεστώς εάν το επιθυμεί. Η 18μηνη πολιτική κρίση στη Βενεζουέλα, μια πιο πλουραλιστική χώρα της οποίας η αντιπολίτευση έχει την υποστήριξη των ΗΠΑ, δείχνει πόσο πολύ μπορεί να διαρκέσει μια αντιπαράθεση.

    Οποιαδήποτε βίαιη επιστροφή στο παρελθόν θα είναι βλαβερή, ασταθής και καταστροφική για τη χώρα. Ούτε μπορεί η τρέχουσα διαμάχη να κρατήσει επ αόριστο. Η μόνη βεβαιότητα είναι ότι περισσότερες αλλαγές θα έρθουν στην Λευκορωσία.

    Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: https://www.iiss.org/blogs/analysis/2020/08/belarus-in-the-balance

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ