Συνεχης ενημερωση

    Τετάρτη, 08-Ιαν-2020 13:13

    Το Ιράν κρατά όλες τις επιλογές ανοιχτές για τη συμφωνία με τα πυρηνικά

    Το Ιράν κρατά όλες τις επιλογές ανοιχτές για τη συμφωνία με τα πυρηνικά
    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Των Mark Fitzpatrick και Mahsa Rouhi

    Τα δημοσιεύματα στον Τύπο της 5ης Ιανουαρίου ότι το Ιράν έχει εγκαταλείψει την συμφωνία του 2015 για τα πυρηνικά μετά από τη δολοφονία του διοικητή της Quds Force, Qasem Soleimani, έκαναν λάθος και στις δύο πτυχές. Τα μέτρα που ανακοίνωσε το Ιράν εκείνη την ημέρα αναφορικά με την απόρριψη των περιορισμών στον εμπλουτισμό, διατήρησαν άλλες δεσμεύσεις στο πλαίσιο της συμφωνίας, κυρίως σε ό,τι αφορά στις επιθεωρήσεις, και διατήρησαν ανοιχτή την πιθανότητα επιστροφής στους περιορισμούς εάν οι ΗΠΑ επιστρέψουν στις υποχρεώσεις τους σε ό,τι αφορά στις κυρώσεις. Επί του παρόντος, το Ιράν δηλώνει εδώ και μήνες ότι στην αρχή του Ιανουαρίου θα μείωνε περαιτέρω τις δεσμεύσεις του στη συμφωνία, γνωστή ως Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA). Δεν έχει καμία σχέση με τη δολοφονία.

    Υπήρχε λόγος να πιστεύουμε ότι θα ήταν διαφορετικά, με τους διορατικούς παρατηρητές να προβλέπουν τον τερματισμό των προσπαθειών για τη διατήρηση της JCPOA. Πολλοί Ιρανοί σκληροπυρηνικοί είχαν ήδη ασκήσει πιέσεις να εγκαταλειφθεί συνολικά η συμφωνία, ακόμη και να αποχωρήσουν από την Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών (ΝΡΤ). Ωστόσο επικράτησε η ψυχραιμία. Τα μέτρα που ανακοινώθηκαν στις 5 Ιανουαρίου δεν περιλάμβαναν καμία άμεση κίνηση για την αύξηση του εμπλουτισμού στο 20%, που είναι κοντά στο επίπεδο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε όπλα, ούτε υπήρξε καμία βιασύνη για την παραγωγή. Η ανακοίνωση του Ιράν επισημαίνει ότι το πρόγραμμά της για τα πυρηνικά "δεν αντιμετωπίζει πλέον λειτουργικούς περιορισμούς, συμπεριλαμβανομένης της ικανότητας εμπλουτισμού, του ποσοστού εμπλουτισμού, της ποσότητας εμπλουτισμένου υλικού και της έρευνας και ανάπτυξης. Από εδώ και στο εξής, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα αναπτύσσεται βασισμένο αποκλειστικά στις τεχνικές του ανάγκες".

    Η αποχώρηση από τη συμφωνία για την τήρηση των ορίων εμπλουτισμού, αν και είναι δυσοίωνη, είναι αμφιλεγόμενη τόσο αριθμητικά όσο και χρονικά. Ποιο υψηλότερο επίπεδο εμπλουτισμού, πόσες περισσότερες φυγοκεντρικές μονάδες και τι είδους, καθώς και τι επιπλέον εργασία στην έρευνα και ανάπτυξη θα χρειαστεί, όλα αυτά έμειναν αδιευκρίνιστα και χωρίς χρονοδιάγραμμα. Τίποτα δεν ειπώθηκε για τους περιορισμούς στον ερευνητικό αντιδραστήρα Arak, που κρατά το "ταβάνι" σε οποιαδήποτε πρόοδο προς την πορεία του πλουτωνίου στα πυρηνικά όπλα.

    Το πιο σημαντικό, η παραμονή του καθεστώτος ελέγχου, διατηρεί το πιο μόνιμο όφελος από τη συμφωνία. Με τους επιθεωρητές της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας να συνεχίζουν τις ημερήσιες επισκέψεις τους στα δηλωμένα πυρηνικά εργοστάσια του Ιράν και διατηρώντας το δικαίωμα να αναζητούν πρόσβαση αλλού, ο κόσμος μπορεί να συνεχίσει να είναι εύλογα διαβεβαιωμένος ότι το Ιράν δεν έσπευσε να επιδιώξει την κατασκευή πυρηνικών όπλων.

    Προσπαθώντας να πιέσει τα άλλα μέρη της JCPOA να αποκαταστήσουν τα οφέλη που πήραν μαζί τους οι ΗΠΑ με την αποχώρησή τους από τη συμφωνία τον Μάιο του 2018, το Ιράν έχει λάβει σειρά μέτρων από τον περασμένο Ιούλιο για να αυξήσει τις ικανότητες εμπλουτισμού. Είναι αξιοσημείωτο ότι ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Mohammad Javad Zarif χαρακτήρισε την ενέργεια της 5ης Ιανουαρίου ως "το τελικό διορθωτικό βήμα". Η ασάφειά του αφήνει ανοιχτή την πόρτα για περαιτέρω κλιμάκωση εντός των παραμέτρων εμπλουτισμού, αλλά επίσης αφήνει χώρο για διαπραγμάτευση και ένα μήνυμα ότι η μπάλα είναι στο γήπεδο της Ευρώπης.

    Αν το Ιράν είχε ανακοινώσει πιο προκλητικά μέτρα, οι ευρωπαϊκές χώρες στη συμφωνία θα προετοιμαζόταν να ξεκινήσουν τον μηχανισμό επίλυσης διαφορών της JCPOA, ουσιαστικά κηρύσσοντας το Ιράν ότι παραβιάζει τη συμφωνία και θα ξεκινούσε μια διαδικασία που μέσα σε 65 ημέρες θα μπορούσε να φέρει όλες τις προηγούμενες κυρώσεις που είχε επιβάλει ο ΟΗΕ, μέσω των snap-back προβλέψεων. Οι Ευρωπαίοι ήταν ιδιαίτερα απρόθυμοι να κάνουν αυτό το βήμα, αλλά μια προκλητική κίνηση από το Ιράν, .όπως η αύξηση του επιπέδου εμπλουτισμού στο 20%, θα τους άφηνε με ελάχιστες εναλλακτικές. Η Τεχεράνη χρειάζεται επίσης συνεχή στήριξη από τη Ρωσία και την Κίνα, η οποία τελευταίως έχει γίνει πιο επικριτική.

    Προσπάθειες διαμεσολάβησης

    Ενώ έγιναν πιο δύσκολες μετά από τη δολοφονία του Soleimani, οι προσπάθειες διαμεσολάβησης μπορούν να συνεχιστούν. Δεν χρειάζεται να αρχίσουν από την αρχή. Στα τέλη Σεπτεμβρίου 2019, ο Γάλλος πρόεδρος Emmanuel Macron σχεδόν πέτυχε μια αρχική αποκλιμάκωση στις σχέσεις ΗΠΑ-Ιράν. Γαλλικές διπλωματικές πηγές επιβεβαίωσαν δημοσιεύματα του Τύπου ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump είχε προσωρινά συμφωνήσει να επαναφέρει τα waiver των κυρώσεων που σχετίζονται με τα πυρηνικά, με αντάλλαγμα το Ιράν να αναλάβει εκ νέου τις δεσμεύσεις που προέκυπταν από τη συμφωνία του 2015 για τα πυρηνικά. Το σχέδιο του Macron επίσης έκανε λόγο για συνομιλίες για περιφερειακά ζητήματα και μακροπρόθεσμες διευθετήσεις που αφορούν στις πυρηνικές δραστηριότητες του Ιράν. Το σχέδιο κατέρρευσε όταν ο Ιρανός πρόεδρος Hassan Rouhani αρνήθηκε να συνομιλήσει στο τηλέφωνο με τον Αμερικανό πρόεδρο μέχρι ο τελευταίος να δεσμευτεί πρώτος για ελάφρυνση των κυρώσεων. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, μαζί και η Ιαπωνία, συνέχισαν ωστόσο να πιέζουν για την ανάγκη η διπλωματία να συντηρήσει την JCPOA προτού το Ιράν εγκαταλείψει περαιτέρω τις δικές του δεσμεύσεις απέναντι σε αυτή.

    Οι ελπίδες αυξήθηκαν τον Δεκέμβριο, μετά από την ανταλλαγή του φοιτητή του Πρίνστον, XIyue Wang με τον Ιρανό επιστήμονα Masoud Soleimani, τον οποίο οι ΗΠΑ είχαν φυλακίσει με μια κατηγορία βασισμένη στις κυρώσεις. Η προθυμία του Ιράν να ανταλλάξει περισσότερους φυλακισμένους θα έπρεπε να είχε "αγοράσει" χρόνο για τη διπλωματία. Δυστυχώς, τα αντίποινα για τα οποία ορκίστηκε το Ιράν μετά από τη δολοφονία, έχουν αφήσει σε εκκρεμότητα οποιαδήποτε περαιτέρω ανταλλαγή, και θα μπορούσαν κάλλιστα να καταλήξουν στο να υπάρξουν περισσότεροι όμηροι.

    Αμερικανοί σχολιαστές οι οποίοι εικάζουν ότι η δολοφονία ενισχύει τις ΗΠΑ στην προσπάθειά τους να υποχρεώσουν το Ιράν να επαναδιαπραγματευτεί το πυρηνικό του πρόγραμμα, δεν θα βρουν αρωγό στην εικασία τους, την σχετική μετριοπάθεια στην πρόσφατη κίνηση του Ιράν. Η Τεχεράνη έχει μείνει σταθερή από την αρχή ότι οποιαδήποτε νέα συμφωνία με τις ΗΠΑ θα πρέπει να βασιστεί στην άρση των κυρώσεων στις πωλήσεις πετρελαίου από το Ιράν και στην πρόσβαση στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Η δολοφονία του Σουλεϊμανί απλώς θα ενισχύσει αυτό το αίτημα, καθώς κανένας Ιρανός ηγέτης δεν μπορεί εύκολα να σφίξει τα χέρια με τον δολοφόνο.

    Με το να μην απαντήσει στη δολοφονία Σουλεϊμανί με αντίδραση στο πυρηνικό μέτωπο, το Ιράν έχει δώσει περιθώριο για αποκλιμάκωση. Τα άλλα μέρη θα πρέπει να αδράξουν την ευκαιρία προτού τα πράγματα επιδεινωθούν –και θα γίνουν χειρότερα, πολύ χειρότερα εάν ο Trump υλοποιήσει τις απειλές του και βάλει στόχο 52 πολιτιστικά και άλλα σημεία, εάν το Ιράν απαντήσει με αντίποινα. Είναι εύκολο να φανταστεί κανείς ότι ο Trump θα θελήσει να συμπεριλάβει μια πυρηνική εγκατάσταση, περίπτωση στην οποία όλες οι ελπίδες για πυρηνική διαπραγμάτευση θα χαθούν. Τα επόμενα βήματα του Ιράν θα εξαρτηθούν από τα μέτρα αποκλιμάκωσης και τις πρωτοβουλίες που θα αναλάβει η διεθνής κοινότητα. Η επιστροφή στην τήρηση των όρων της JCPOA είναι προς όφελος όλων, όχι μόνο για χάρη της μη διάδοσης των πυρηνικών αλλά επίσης και στο πλαίσιο της προσπάθειας να αποφευχθεί ένας πόλεμος με το Ιράν.

    Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: https://www.iiss.org/blogs/survival-blog/2020/01/iran-preserves-options-over-jcpoa

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων