Συνεχης ενημερωση

    Τετάρτη, 06-Νοε-2019 13:38

    Η "διαπραγμάτευση" των ΗΠΑ με τους Ταλιμπάν

    Η "διαπραγμάτευση" των ΗΠΑ με τους Ταλιμπάν
    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Της Eleanor Beevor

    Για χρόνια, οι Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν και στη Σομαλία θεωρούνταν αμείλικτοι, ασυμβίβαστοι εχθροί -και συχνά υποβαθμιζόταν στη δυτική αντίληψη ως τρομοκρατικές οντότητες, έχοντας διαχωριστεί από τα εθνικά και πολιτικά πλαίσιά τους. Αυτή τη χρονιά ωστόσο, οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν μια απροσδόκητη αλλαγή και ξεκίνησαν να διαπραγματεύονται με τους Ταλιμπάν. Στο μεταξύ, καθώς η Αποστολή της Αφρικανικής Ένωσης στη Σομαλία (AMISOM) στερεύει από χρόνο και χρήματα, οι διαπραγματεύσεις με την al-Shabaab θα μπορούσαν να ακολουθήσουν. Σε αυτές τις περιπτώσεις, και σε άλλες, υπάρχει μια πολύπλοκη αλληλεπίδραση μεταξύ της προσαρμογής των στόχων του πολέμου και των μεταβαλλόμενων αντιλήψεων για τη φύση της ομάδας των ανταρτών.

    Σύνθετες πραγματικότητες

    Στο μεγαλύτερο μέρος του πολέμου στο Αφγανιστάν, οι Ταλιμπάν θεωρούνταν εξωπραγματικοί. Όταν κυβερνούσαν την χώρα, προσέφεραν ένα καταφύγιο στον Osama bin Laden και στην al-Qaeda. Και απείλησαν τους ανθρώπους στο Αφγανιστάν με αξιοσημείωτη αγριότητα: δημόσιες εκτελέσεις, επαναφορά των δικαιωμάτων των γυναικών όπως ίσχυαν πριν από δεκαετίες, και περιορισμό της ελευθερίας έκφρασης για οποιονδήποτε έβλεπε τον κόσμο διαφορετικά. Τους άρεσε να καταστρέφουν μνημεία της UNESCO. Μόνο τρία ακόμη κράτη ήταν πρόθυμα να έχουν οποιουδήποτε είδους σχέση με την κυβέρνηση των Ταλιμπάν.

    Έχοντας εξαιρεθεί από τη διάσκεψη της Βόννης το 2001, οι Ταλιμπάν αντιστάθηκαν στην αφγανική κυβέρνηση και στους δυτικούς συμμάχους της για χρόνια. Ωστόσο ο καθορισμός από τους Ταλιμπάν και οι δεσμοί τους με την τρομοκρατία, κατέστρεψαν τις πολύπλοκες τοπικές πραγματικότητες του Αφγανιστάν. Μεγάλο μέρος της αγροτικής βίας την οποία οι δυνάμεις του ΝΑΤΟ αποδίδουν στην εξέγερση των Ταλιμπάν, ήταν στην πραγματικότητα τοπικές διαμάχες μεταξύ φυλετικών παρατάξεων -για γη, νερό και επιρροή. Ο έλεγχος των Ταλιμπάν στους αγροτικούς πληθυσμούς ήταν παροδικός, όπως και οι τοπικές συμπάθειες προς αυτούς. Για παράδειγμα, αυξήσεις στον αριθμό των ανθρώπων που εισήλθαν στις τάξεις τους καταγραφόταν κάθε φορά που οι βρετανικές δυνάμεις στο Helmand επιχειρούσαν να καταστρέψουν παπαρούνες ηρωίνης.

    Το καλοκαίρι του 2017, οι ΗΠΑ διπλασίασαν τις προσπάθειές τους στο πλαίσιο μιας νέας στρατηγικής στη Νότια Ασία. Με τον HR McMaster -έναν άνθρωπο με σημαντική εμπειρία στο Αφγανιστάν- στη θέση του Συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας, οι ΗΠΑ πάλευαν για να νικήσουν. Άφησαν κατά μέρος τα αυθαίρετα χρονοδιαγράμματα, δέσμευσαν περισσότερες δυνάμεις για τις συγκρούσεις και χαλάρωσαν τους κανόνες εμπλοκής. Αρκετά σίγουρα, σύμφωνα με τα δικά τους στοιχεία, ο αμερικανικός στρατός χρησιμοποίησε περισσότερα όπλα στο Αφγανιστάν το 2018 από ό,τι σε οποιαδήποτε άλλο χρόνο του πολέμου. Ωστόσο, η στρατιωτική στρατηγική δεν ενέπλεκε την υποκείμενη τοπική ενίσχυση και τους πόρους υποστήριξης των Ταλιμπάν. Η οργάνωση αντιμετώπισε την επίθεση και μάλιστα στο τέλος του έτους βρέθηκε να κατέχει περισσότερα εδάφη από ό,τι στην αρχή του.

    Σπάζοντας τα ταμπού

    Μόλις ένα χρόνο μετά από την επανεμπλοκή τους στον πόλεμο, και όχι πολύ αφότου ο McMaster αποχώρησε από τον Λευκό Οίκο, οι ΗΠΑ έψαχναν να αποχωρήσουν- και για τον σκοπό αυτό εισήλθε σε άμεσες διαπραγματεύσεις με τους Ταλιμπάν, χωρίς να επιμείνει είτε στην κατάπαυση του πυρός είτε στην συμμετοχή στην κυβέρνηση του Αφγανιστάν.

    Στα τέλη του καλοκαιριού του 2019 φαινόταν ότι αυτές οι συνομιλίες θα μπορούσαν να δώσουν μια προσωρινή συμφωνία με την οποία οι ΗΠΑ θα μείωναν σταδιακά τις δυνάμεις τους. Η κατάρρευση αυτών των συνομιλιών τον Σεπτέμβριο -εν τω μέσω της αποχώρησης του διαδόχου του McMaster, John Bolton, από το γραφείο- έχει πάει πίσω τη διαδικασία. Αλλά φαίνεται πιθανό ότι ένας Αμερικανός πρόεδρος με την επιφυλακτικότητα απέναντι στις ξένες στρατιωτικές εμπλοκές, θα επιδιώξει και πάλι να βγάλει την χώρα του από έναν μακροχρόνιο πόλεμο που έχει μικρές προοπτικές να τον κερδίσει υπό τους τρέχοντες όρους.

    Ακόμη και αν μια συμφωνία δεν μπορεί να επιτευχθεί, το ταμπού έχει ήδη σπάσει -οι ΗΠΑ έχουν διαπραγματευθεί, για μήνες, με μια οργάνωση που προηγουμένως θεωρούσαν ως αδυσώπητο, αδιάλλακτο εχθρό. Οι Ταλιμπάν έκαναν κάποια βήματα για να βοηθήσουν τις ΗΠΑ σε αυτό το θέμα. Έδωσαν υποσχέσεις ότι δεν θα απειλούσαν ξανά τις ΗΠΑ ή τους συμμάχους της, ούτε θα βοηθούσαν οργανώσεις που θα επιδίωκαν να το κάνουν. Στο περασμένο έτος, εξαπέλυε επιθέσεις στο Ισλαμικό Κράτος στο Αφγανιστάν, για να υπογραμμίσει τα διαπιστευτήρια τους ως εταίρους με τον οποίο οι ΗΠΑ μπορούν να συζητήσουν.

    Το αναπόφευκτο της διαπραγμάτευσης

    Στο Κέρας της Αφρικής, η al-Shabaab της Σομαλίας έχει για χρόνια υπάρξει ένα αγκάθι στα πλευρά της κυβέρνησης και των ξένων συμμάχων. Αποτελεί έναν από τους πιο μακροχρόνιους συνεργάτες της al-Qaeda, με εκτεταμένο έλεγχο εδαφών στο κεντρικό και νότιο τμήμα της χώρας.

    Ωστόσο η τρέχουσα μορφή της al-Shabaab έχει διαμορφωθεί από παρανοήσεις του παρελθόντος της. Η καταγωγή της βρίσκεται στην κατάρρευση της Ισλαμικής Ένωσης Δικαστηρίων (ICU), άλλος ένας σκληρός αλλά επιτυχημένος φορέας παροχής σταθερότητας που αναπτύχθηκε από έναν αναρχικό εμφύλιο πόλεμο στα μέσα της δεκαετίας του 2000. Ενώ η ICU αναμφισβήτητα περιλάμβανε και στελέχη της al-Qaeda, ο βαθμός στον οποίο ελεγχόταν από αυτή υπερεκτιμήθηκε από τις ΗΠΑ στο τοπίο μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Η Αιθιοπία ήθελε απελπισμένα να εισβάλλει, και με τις αμερικανικές ευλογίες, εισέβαλε στο Μογκαντίσου και κατέστρεψε την ICU το 2006. Ωστόσο οι τζιχαντιστές στην χώρα ήταν αυτοί που επιβίωσαν και ανασυγκροτήθηκαν ως al-Shabaab. Η μακρόχρονη εχθρότητα της Αιθιοπίας κατέστησε εύκολο για την al-Shabaab να αξιοποιήσει την στιγμή, διοχετεύοντας τον εθνικισμό των Σομαλών όσο και τη θρησκευτική ιδεολογία στις προσπάθειές της στρατολόγηση.

    Μέχρι σήμερα, η al-Shabaab είναι μια εκπληκτικά ανθεκτική δύναμη. Πιστεύεται ότι έχει στις τάξεις της περίπου 5.000-7.000 μαχητές, και αντιμετωπίζει έναν αριθμό 21.,000 μελών της ειρηνευτικής δύναμης AMISOΜ, καθώς και τον σομαλικό εθνικό στρατό και την αστυνομία. ωστόσο, σε περισσότερα από 10 χρόνια διαμάχης, η Σομαλία και οι διεθνείς δυνάμεις δεν ήταν σε θέση να κάνουν μόνιμες τις νίκες τους. Ενώ η AMISOM μπορέι εύκολα να ανακαταλάβει εδάφη της al-Shaaab, δεν έχει τη δύναμη να τα κρατήσει, και η al-Shabaab καταλαμβάνει εκ νέου τις περιοχές μετά από την αποχώρηση αυτών των δυνάμεων. Στο μεταξύ, η αδύναμη Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση της Σομαλίας δυσκολεύεται να επεκτείνει την εξουσία της πέρα απ΄το Μογκαντίσου και δεν είναι σε θέση να παράσχει τις υπηρεσίες που απεγνωσμένα έχουν ανάγκη οι Σομαλοί. Πολλοί από τους μαχητές της al-Shabaab είναι Σομαλοί χωρίς εναλλακτικό βιοπορισμό, οι οποίοι δεν βλέπουν ελπίδα από την κυβέρνησή τους να τους δώσει μια καλύτερη ζωή.

    Η al-Shabaab είναι διαβόητη για τις τρομοκρατικές της επιθέσεις, ιδιαίτερα στην πρωτεύουσα Μογκαντίσου, αλλά και πιο μακριά στην Κένυα και σε άλλα νοτιοαφρικανικά κράτη. Αυτός ο Οκτώβριος σηματοδότησε δύο χρόνια μετά από την τρομακτική επίθεση στο Zobe Junction στο Μογκαντίσου, από την οποία σκοτώθηκαν 585 άνθρωποι και ακόμη στοιχειώνει τους κατοίκους της πόλης.

    Η συζήτηση με την οργάνωση πίσω από τον βομβαρδισμό, ίσως να φαίνεται αδιανόητη και σπανίως συζητιέται σε δυτικούς κύκλους. Ωστόσο, καθώς η Αφρικανική Ένωση καταστρώνει σχέδια για την αποχώρηση της AMISOM, η ιδέα της συζήτησης με την al-Shabaab γίνεται όλο και πιο δύσκολο να απορριφθεί. Οι Σομαλοί ειλικρινά πιστεύουν ότι η διαπραγμάτευση είναι αναπόφευκτη. Στη διάρκεια συνεντεύξεων στο Μογκαντίσου, κυβερνητικοί αξιωματούχοι και πολίτες συμφωνούν ότι θα πρέπει να υπάρξει διαπραγμάτευση με την al-Shabaab κάποια στιγμή, αν και όχι ακόμη. Η σωστή στιγμή για διαπραγμάτευση, δηλώνουν, θα είναι όταν η al-Shabaab θα αμύνεται και θα αντιμετωπίζει την προοπτική μιας ήττας.

    Ειρήνη, με τι τίμημα;

    Ενώ μια τέτοια λογική έχει νόημα, ο εντοπισμός της κατάλληλης στιγμής είναι πολύ πιο δύσκολο σε μια τέτοια ασύμμετρη σύγκρουση. Οι Ταλιμπάν συνέχισαν να διεξάγουν επιθέσεις στη διάρκεια διαπραγματεύσεων για να ενισχύσουν την διαπραγματευτική τους ισχύ. Η al-Shabaab κατά πάσα πιθανότητα θα μιμηθεί αυτή την στρατηγική. Στο μεταξύ, η διαπραγμάτευση είτε με την μία οργάνωση είτε με την άλλη, θα οδηγήσει σε επώδυνες ερωτήσεις για το μέλλον κάθε χώρας, ιδιαίτερα αναφορικά με τα δικαιώματα των γυναικών και τις αστικές ελευθερίες.

    Υποθέτοντας ότι ένας εχθρός δεν μπορεί ποτέ να αποτελέσει έναν διαπραγματευτικό εταίρο, φέρει δυνητικά ένα υψηλό στρατηγικό κόστος. Κοιτάζοντας την σύγκρουση αποκλειστικά υπό το πρίσμα των γυαλιών της αντιτρομοκρατίας, οδηγεί σε μεγάλη μη κατανόηση των εξεγέρσεων. Εάν ένας πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί και οι διαπραγματεύσεις ξεκινήσουν από απελπισία για αποχώρηση, οι πιθανότητες να κερδίσει το πάνω χέρι σε μια συμφωνία είναι όντως μικρές. Η προοπτική των διαπραγματεύσεων δεν μπορεί ποτέ να αποκλειστεί. Η συνετή πολιτική προβλέπει την κατάλληλη στιγμή και τους όρους που θα καθοριστούν.

    Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: https://www.iiss.org/blogs/analysis/2019/10/csdp-reconciling-with-the-irreconcilable
     

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων