Της Βίκυς Κουρλιμπίνη

Μπορεί ο καρκίνος να προληφθεί πριν καν εμφανιστεί; Σύμφωνα με νεότερα επιστημονικά δεδομένα, η απάντηση είναι σε μεγάλο βαθμό θετική. Έως και επτά εκατομμύρια περιπτώσεις καρκίνου θα μπορούσαν να αποτρέπονται κάθε χρόνο παγκοσμίως, βάσει της πρώτης ολοκληρωμένης ανάλυσης για τους αποτρέψιμους παράγοντες κινδύνου, που εκπονήθηκε από επιστήμονες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.

Η μελέτη δείχνει ότι περίπου το 37% των καρκίνων διεθνώς σχετίζεται με τρεις παράγοντες στους οποίους μπορούμε να παρέμβουμε: λοιμώξεις, επιλογές τρόπου ζωής και περιβαλλοντικές επιδράσεις. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται καρκίνοι όπως εκείνος του τραχήλου της μήτρας, που συνδέεται με τον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) για τον οποίο υπάρχει διαθέσιμο εμβόλιο, αλλά και πολλές μορφές καρκίνου που σχετίζονται άμεσα με το κάπνισμα.

Αν και δεν μπορούν όλοι οι τύποι καρκίνου να προληφθούν, καθώς ορισμένοι οφείλονται στη φυσική γήρανση του οργανισμού ή σε κληρονομικές γονιδιακές μεταλλάξεις, σχεδόν τέσσερις στους δέκα μπορούν να προληφθούν. Όπως επισημαίνει η δρα Ιζαμπέλ Σοερζοματάραμ από το Διεθνές Κέντρο Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC), πρόκειται για "ένα ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό που συχνά προκαλεί έκπληξη".

Στο πλαίσιο της ανάλυσης, το IARC εξέτασε 30 γνωστούς αποτρέψιμους παράγοντες κινδύνου, από την υπεριώδη ακτινοβολία και την ατμοσφαιρική ρύπανση έως την παχυσαρκία και τη σωματική αδράνεια. Ωστόσο, τα στοιχεία ανέδειξαν τρεις παράγοντες που ευθύνονται για τον μεγαλύτερο αριθμό περιστατικών καρκίνου παγκοσμίως:

-Το κάπνισμα, που συνδέεται με περίπου 3,3 εκατομμύρια περιπτώσεις καρκίνου,

-Οι λοιμώξεις, οι οποίες αντιστοιχούν σε 2,3 εκατομμύρια περιστατικά (με βασικούς "παίκτες" τον HPV, τους ιούς της ηπατίτιδας και το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού),

-Η κατανάλωση αλκοόλ, που ευθύνεται για περίπου 700.000 περιπτώσεις.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν τρεις μορφές καρκίνου- του πνεύμονα, του στομάχου και του τραχήλου της μήτρας- οι οποίες αντιστοιχούν σχεδόν στο ήμισυ όλων των αποτρέψιμων περιπτώσεων παγκοσμίως. Όπως σημειώνει ο δρ Αντρέ Ιλμπάουι από τον ΠΟΥ, τα ευρήματα συνιστούν "καλά νέα", καθώς αποδεικνύουν ότι η πρόληψη δεν είναι θεωρητική έννοια, αλλά εφαρμόσιμη στρατηγική με ήδη μετρήσιμα αποτελέσματα σε χώρες που έχουν επενδύσει στον περιορισμό του καπνίσματος και στον εμβολιασμό κατά του HPV.

Τι μπορούμε να κάνουμε

- Διακοπή καπνίσματος

Το κάπνισμα παραμένει ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου για καρκίνο. Δεν αφορά μόνο τον πνεύμονα, αλλά συνδέεται με καρκίνους του στόματος, του λάρυγγα, της ουροδόχου κύστης, του παγκρέατος και του παχέος εντέρου. Η διακοπή του καπνίσματος μειώνει τον κίνδυνο ήδη από τον πρώτο χρόνο, ενώ μέσα σε 10–15 χρόνια ο κίνδυνος για αρκετές μορφές καρκίνου πλησιάζει εκείνον των μη καπνιστών.

-Αλκοόλ με μέτρο

Η κατανάλωση αλκοόλ συχνά υποτιμάται ως παράγοντας κινδύνου. Ακόμη και μικρές ποσότητες αυξάνουν τον κίνδυνο για καρκίνο του μαστού, του ήπατος και του πεπτικού συστήματος. Οι ειδικοί συμφωνούν ότι όσο λιγότερο, τόσο καλύτερα — και ότι τα "ασφαλή όρια" είναι πολύ χαμηλότερα απ’ όσο πιστεύουμε.

-Σωματικό βάρος και κίνηση

Η παχυσαρκία συνδέεται με χρόνιες φλεγμονές και ορμονικές διαταραχές που ευνοούν την ανάπτυξη καρκίνου, ιδιαίτερα στο έντερο, το ήπαρ, το πάγκρεας και τον μαστό. Δεν χρειάζεται εντατική άσκηση: 30 λεπτά γρήγορο περπάτημα τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας αρκούν για να μειώσουν αισθητά τον κίνδυνο.

-Ήλιος με μέτρο και έλεγχος των σπίλων

Η υπεριώδης ακτινοβολία προκαλεί άμεσες βλάβες στο DNA. Η καθημερινή χρήση αντηλιακού, η αποφυγή έκθεσης τις ώρες αιχμής και ο ετήσιος έλεγχος σπίλων από δερματολόγο αποτελούν απλές κινήσεις με ουσιαστικό προληπτικό αποτέλεσμα, ειδικά για το μελάνωμα.

-Προληπτικές εξετάσεις

Τεστ Παπ, HPV test, μαστογραφία, κολονοσκόπηση και χαμηλής δόσης αξονική τομογραφία για βαρείς καπνιστές δεν προλαμβάνουν πάντα την εμφάνιση του καρκίνου, αλλά τον εντοπίζουν σε πρώιμο στάδιο, όταν η θεραπεία είναι πιο αποτελεσματική και λιγότερο επιβαρυντική.