της Βίκυ Κουρλιμπίνη

Τους τελευταίους μήνες, ο Guardian έχει δημοσιεύσει μια σειρά ανησυχητικών επιστημονικών μελετών που υποστηρίζουν ότι το ανθρώπινο σώμα είναι γεμάτο σωματίδια μικροπλαστικών, τα οποία ενδέχεται να συνδέονται με σοβαρά προβλήματα υγείας – από καρδιακά επεισόδια έως διαταραχές της αναπαραγωγής.

Ωστόσο, όπως αναφέρει, σημαντικός αριθμός επιστημόνων αμφισβητεί τα συμπεράσματα πολλών από αυτές τις μελέτες. Ίσως τα δεδομένα να δείχνουν όντως κάτι ανησυχητικό - ίσως όχι. Οι μέθοδοι ανίχνευσης των μικροπλαστικών είναι ακόμη νέες και γεμάτες τεχνικές δυσκολίες, γεγονός που καθιστά τα αποτελέσματα συχνά αβέβαια.

Κάθε νέο περιβαλλοντικό πρόβλημα φέρνει μαζί του επιστημονική αβεβαιότητα. Χρειάζεται χρόνος μέχρι η επιστήμη να καταλήξει σε ασφαλή συμπεράσματα. Η σημερινή διαμάχη γύρω από τα μικροπλαστικά αποτελεί απλώς το πρώτο στάδιο αυτής της διαδικασίας, σημειώνεται στο δημοσίευμα.

Πώς ξεκίνησε η έρευνα

Όπως συνέβη και στο παρελθόν, κάθε φορά που αναδεικνύεται ένας νέος περιβαλλοντικός κίνδυνος, ομάδες εξειδικευμένων επιστημόνων αναπτύσσουν νέες, ακριβείς τεχνικές για τον εντοπισμό και τη μέτρηση αυτών των κινδύνων. Οι αναλυτικοί επιστήμονες – ή αλλιώς επιστήμονες δεδομένων, κυρίως χημικοί- κάνουν αυστηρούς πειραματικούς ελέγχους, ειδικά όταν πρόκειται για απειροελάχιστες ποσότητες ρύπων.

Καθώς όμως τα μικροπλαστικά άρχισαν να απασχολούν έντονα τη δημόσια συζήτηση, στο πεδίο μπήκαν και ερευνητές άλλων ειδικοτήτων, κυρίως γιατροί και κλινικοί επιστήμονες. Συνηθισμένοι να μελετούν σύνθετα βιολογικά συστήματα – όπως το αίμα, ο εγκέφαλος ή οι αρτηρίες – υιοθέτησαν μεθόδους από την αναλυτική χημεία για να αναζητήσουν μικροπλαστικά σε ανθρώπινους ιστούς.

Έτσι προέκυψαν εντυπωσιακά, αλλά και αμφιλεγόμενα ευρήματα. Σε μία από τις πιο συζητημένες μελέτες, Ιταλοί ερευνητές ανέφεραν ότι τα άτομα με μικροπλαστικά στις αρτηρίες τους παρουσίαζαν σχεδόν πενταπλάσιο κίνδυνο εμφράγματος ή εγκεφαλικού επεισοδίου σε σχέση με όσους δεν εμφάνιζαν τέτοια σωματίδια.

Οι ενστάσεις των ειδικών

Τα αποτελέσματα αυτά προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις από τους αναλυτικούς επιστήμονες. Με επιστολές προς επιστημονικά περιοδικά, υποστήριξαν ότι οι χρησιμοποιούμενες μέθοδοι ενδέχεται να συγχέουν τα φυσικά λιπίδια του ανθρώπινου σώματος με πλαστικά, οδηγώντας σε ψευδώς θετικά αποτελέσματα. Επισήμαναν επίσης ότι συχνά δεν λαμβάνεται επαρκώς υπόψη η "μόλυνση υποβάθρου" από πλαστικά στο ίδιο το εργαστήριο και ότι απαιτούνται αυστηρότεροι πειραματικοί έλεγχοι.

Οι κλινικοί ερευνητές απάντησαν ότι πρόκειται για ένα εντελώς νέο ερευνητικό πεδίο και ότι είναι αναμενόμενο να υπάρχουν δυσκολίες και ατέλειες. Περισσότεροι έλεγχοι ίσως βελτιώσουν την ακρίβεια, αλλά – υποστηρίζουν – δεν εξηγούν από μόνοι τους τόσο μεγάλες διαφορές στα ποσοστά καρδιακών επεισοδίων. Σε κάθε περίπτωση, τα μεθοδολογικά κενά δεν αποδεικνύουν ότι τα μικροπλαστικά δεν υπάρχουν στον ανθρώπινο οργανισμό ή ότι είναι ακίνδυνα.

Μακροπρόθεσμα, οι δύο πλευρές είναι πιθανό να συγκλίνουν. Οι αναλυτικοί και οι κλινικοί επιστήμονες θα χρειαστεί να συνεργαστούν στενά, ώστε να αναπτύξουν αξιόπιστους τρόπους μέτρησης των μικροπλαστικών σε ανθρώπινους ιστούς και να αξιολογήσουν με σαφήνεια τις επιπτώσεις τους στην υγεία – εφόσον, βέβαια, συνεχιστεί η χρηματοδότηση της έρευνας.

Και εδώ βρίσκεται το πρόβλημα. Οι επιστημονικές διαφωνίες γύρω από τις μεθόδους συχνά αξιοποιούνται από "αρνητές" για να υπονομεύσουν κάθε συζήτηση περί κινδύνου. Όπως προειδοποιεί ένας αναλυτής, τέτοιες αντιπαραθέσεις "δίνουν απλώς πυρομαχικά σε όσους θέλουν να αμφισβητήσουν συνολικά την επιστήμη".

Πηγή: TheToc