Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 04-Ιαν-2021 13:01

    Ειδικοί φόροι σε καύσιμα, αλκοόλ, καπνό: Θα μπορούσαν να ωφελήσουν την υγεία; Τι δείχνει μελέτη του ΙΟΒΕ

    Ειδικοί φόροι σε καύσιμα, αλκοόλ, καπνό: Θα μπορούσαν να ωφελήσουν την υγεία; Τι δείχνει μελέτη του ΙΟΒΕ
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Θα μπορούσε η αύξηση της φορολογίας σε συγκεκριμένα προϊόντα (σημειώνεται πως ειδικοί φόροι στην Ελλάδα επιβάλλονται σε μια σειρά από προϊόντα και υπηρεσίες, όπως τα καύσιμα και άλλα ενεργειακά προϊόντα, τα προϊόντα καπνού και τα οινοπνευματώδη ποτά, για τα οποία, άλλωστε, υπάρχουν σχετικές κοινοτικές οδηγίες που καθορίζουν τον τρόπο και τα ελάχιστα επίπεδα φορολόγησης) να επιδράσει θετικά στη βελτίωση της υγείας μας και της ποιότητας ζωής; Μελέτη του ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) που δημοσιεύτηκε την προηγούμενη εβδομάδα με τίτλο "Η διαφορική φορολογία και η επίδρασή της στην προώθηση και επίτευξη στόχων της δημόσιας πολιτικής" επιχειρεί να δώσει απαντήσεις.

    Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης του ΙΟΒΕ είναι πως η διαφορική φορολογία, εκτός από σημαντική πηγή φορολογικών εσόδων για το Κράτος, μπορεί να οδηγήσει σε αλλαγές στη συμπεριφορά των καταναλωτών (π.χ. σε σημαντική μείωση ή μετατόπιση της κατανάλωσης), ωθώντας τους σε ενδεχομένως λιγότερο επιβλαβείς για την υγεία τους επιλογές, έχοντας με τον τρόπο αυτό τη δυνατότητα να συμβάλλει στην επίτευξη στόχων δημόσιας υγείας. 

    Αν μάλιστα δοθούν τα σωστά κίνητρα από την Πολιτεία και υπάρξει σωστός και ρεαλιστικός σχεδιασμός, θα μπορούσε να τεθεί μια γερή βάση για την ανάπτυξη νέων υποκατάστατων προϊόντων ενθαρρύνοντας την καινοτομία και την προώθηση νέων τεχνολογιών, όπως, για παράδειγμα, τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα και οι τεχνολογίες παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

    Ένα ζήτημα που αφορά όλο και περισσότερες χώρες, καθώς η προάσπιση της υγείας μπορεί να οδηγήσει και σε περαιτέρω εξοικονομήσεις στα συστήματα περίθαλψης. Το κάπνισμα και το αλκοόλ είναι στο επίκεντρο για παράδειγμα.

    Η χρήση διαφοροποιημένης φορολογίας για την επίτευξη στόχων της δημόσιας πολιτικής έχει διεθνώς ένα ευρύ πεδίο εφαρμογών που επεκτείνονται και σε περιβαλλοντικούς σκοπούς. Ενδεικτικά, στη μελέτη εξετάστηκαν οι περιπτώσεις στήριξης των ΑΠΕ στην Ιταλία, επιβολής φόρου άνθρακα στη Σουηδία, παροχής κινήτρων για τα οχήματα χαμηλών εκπομπών CO2 και επιβολής περιβαλλοντικού τέλους για τις πλαστικές σακούλες στην Ευρώπη. Επιπλέον, εξετάστηκε η εφαρμογή διαφοροποιημένης φορολογίας σε προϊόντα, όπως η μπύρα σε Ολλανδία και Δανία και τα προϊόντα καπνού στη Σουηδία, όπως εξετάζεται παρακάτω. Από τα συγκεκριμένα παραδείγματα διεθνών πρακτικών διαπιστώθηκε ότι ο συνδυασμός των διάφορων εργαλείων φορολογίας και κινήτρων μπορεί να συντελέσει αποτελεσματικά στην επίτευξη σημαντικών στόχων της δημόσιας πολιτικής.

    Σύμφωνα με την μελέτη, η ειδική φορολογία και η παροχή φορολογικών και άλλων κινήτρων αποτελεί εργαλείο για την αντιμετώπιση αρνητικών εξωτερικών επιδράσεων που συνδέονται με την παραγωγή, χρήση ή κατανάλωση ορισμένων προϊόντων (π.χ. ρύπανση, εκπομπές αερίων θερμοκηπίου, κίνδυνοι υγείας και συνακόλουθη επιβάρυνση δημόσιου συστήματος υγείας, κ.ά.) και την επίτευξη σχετικών επιμέρους στόχων πολιτικής, όπως η προστασία του περιβάλλοντος, η προάσπιση της υγείας και ο έλεγχος της δημόσιας δαπάνης υγείας.

    Πόσα εισπράττει το ελληνικό κράτος από τους ειδικούς φόρους; Η περίπτωση των καπνικών προϊόντων

    Ειδικοί φόροι σε καύσιμα, αλκοόλ, καπνό: Θα μπορούσαν να ωφελήσουν την υγεία; Τι δείχνει μελέτη του ΙΟΒΕ. Σύμφωνα με τη μελέτη, τα έσοδα από ειδικούς φόρους στην Ελλάδα το 2018 ανήλθαν σε περίπου €9 δισ. Περίπου το ήμισυ αυτών των εσόδων (47%) προερχόταν από τη φορολόγηση των ενεργειακών προϊόντων. Οι φόροι στα καπνικά προϊόντα απέδωσαν το ¼ των εσόδων από ειδικούς φόρους, ενώ τα έσοδα από τους φόρους στα οχήματα αντιπροσώπευσαν το 16%. Η φορολόγηση των οινοπνευματωδών ποτών απέφερε το 6% των εσόδων από ειδικούς φόρους, σχεδόν όσο και οι υπόλοιποι ειδικοί φόροι (τηλεφωνίας, διαμονής σε τουριστικά καταλύματα κ.λπ.).

    Όπως τονίζεται σε σύγκριση με την υπόλοιπη ΕΕ, η συμμετοχή των εσόδων από τους βασικούς ειδικούς φόρους κατανάλωσης (σε ενέργεια, προϊόντα καπνού και αλκοόλ) είναι στην Ελλάδα υψηλότερη τόσο από τον μέσο όρο, όσο και έναντι των περισσότερο αναπτυγμένων κρατών μελών. Αυτό όπως σημειώνει το Ίδρυμα, εντείνει κοινωνικές ανισότητες ενώ συχνά δημιουργεί υπόστρωμα για υποβάθμιση της δημόσιας υγείας.

    Μια ενδεικτική περίπτωση επιβολής ειδικού φόρου είναι αυτή της χρέωσης για τις υπηρεσίες που παρέχει ένα δημόσιο αγαθό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, στο πλαίσιο αυτό, αποτελούν οι φόροι στα οχήματα. Η δυνατότητα χρήσης των δρόμων μέσω της πληρωμής ετήσιου φόρου ή διοδίων συμπληρώνεται με την προσπάθεια περιορισμού εξωτερικών επιδράσεων από τη χρήση οχημάτων, όπως ο θόρυβος, η ρύπανση, η κυκλοφοριακή συμφόρηση και το κόστος ατυχημάτων.

    Ο κίνδυνος του παράνομου εμπορίου

    Όμως η μεγαλύτερη φορολόγηση θα μπορούσε να έχει και τα αντίθετα αποτελέσματα σε επίπεδο εσόδων, όπως η αύξηση του παράνομου εμπορίου των προϊόντων που υπόκεινται σε ειδική φορολόγηση. Επίσης, η μελέτη διαπιστώνει ότι παρά την αύξηση των συντελεστών, οι αποκλίσεις των εσόδων σε σχέση με τους στόχους του κρατικού προϋπολογισμού ήταν μεγάλες. 

    Τι συμβαίνει με τα προϊόντα καπνού

    Είναι ενδεικτικό ότι, όπως αναφέρει το ΙΟΒΕ, η ζήτηση νόμιμων προϊόντων καπνού επηρεάστηκε από την ύπαρξη λαθραίων προϊόντων, τις αγορές προϊόντων καπνού από γειτονικές χώρες με χαμηλότερες τιμές, την απαγόρευση του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους, τη μείωση του πληθυσμού που καπνίζει και τη διαθεσιμότητα υποκατάστατων, όπως το ηλεκτρονικό τσιγάρο. Μάλιστα, η κατανάλωση παράνομων τσιγάρων σημείωσε εντυπωσιακή άνοδο, αποσπώντας αυξανόμενο μερίδιο στη συνολική κατανάλωση.

    Το παράδειγμα της Σουηδίας. Πώς οι Σουηδοί έκοψαν το τσιγάρο

    Μέσα στα παραδείγματα διεθνών πρακτικών διαφοροποιημένης φορολογίας στη μελέτη εξετάζεται η χαρακτηριστική περίπτωση της Σουηδίας στη φορολογία των προϊόντων καπνού. Ο στόχος της διαφορικής φορολογικής μεταχείρισης ήταν να ωθήσει τους καταναλωτές που δε θέλουν ή δεν μπορούν να διακόψουν το κάπνισμα, στη χρήση του snus (υγρός καπνός για εισπνοή/μάσηση), το οποίο θεωρείται λιγότερο επιβλαβής εναλλακτική επιλογή από τα τσιγάρα. Η διαφοροποίηση αυτή στη φορολογία είχε ιδιαίτερο αντίκτυπο στη συμπεριφορά των καταναλωτών, καθώς από το 1996 πωλούνταν περισσότερα κουτιά snus από ό,τι πακέτα τσιγάρων.

    Το 1997 η Σουηδία ήταν η πρώτη χώρα παγκοσμίως που πέτυχε τον στόχο που είχε θέσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας για το 2000, αναφορικά με τη συγκράτηση του ποσοστού των ενηλίκων καπνιστών σε επίπεδο χαμηλότερο του 20%1  

    Το 2000 η Σουηδία κατέγραψε το χαμηλότερο ποσοστό θανάτων (10%) που σχετίζονται με το κάπνισμα ανάμεσα στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπου το ποσοστό ανερχόταν κατά μέσο όρο στο 23%. 

    Πιο πρόσφατα, το 2017, η Σουηδία είχε το μικρότερο ποσοστό καπνιστών καθημερινής χρήσης2 μεταξύ των χωρών της ΕΕ-28, με 7%, ενώ η δεύτερη χώρα ήταν το Ηνωμένο Βασίλειο με 17%. Συγχρόνως, είχε το χαμηλότερο ποσοστό θνησιμότητας στους άνδρες στην ΕΕ-28, με 41,4 θανάτους ανά 100.000 κατοίκους το 2016, σε σύγκριση με το επόμενο χαμηλότερο ποσοστό θνησιμότητας που ήταν 60,6 ανά 100.000 κατοίκους στη Φινλανδία. Όπως σημειώνει η μελέτη, χωρίς να αποκλείεται η επίδραση και άλλων παραγόντων στα ανωτέρω αποτελέσματα στην υγεία του πληθυσμού, υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι η διαφορική φορολογική αντιμετώπιση των συγκεκριμένων καπνικών προϊόντων έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο.

    Η μείωση της βλάβης που προκαλεί το κάπνισμα στο επίκεντρο

    Τα τελευταία χρόνια, η μείωση της βλάβης από το κάπνισμα συνιστά µία από τις πιο επίκαιρες συζητήσεις µε έντονη αντιπαράθεση στο πεδίο της δημόσιας υγείας. Η προσέγγιση της µείωσης της βλάβης έχει υιοθετηθεί σε πολλές περιπτώσεις στην ιατρική, στη δημόσια υγεία, αλλά και στην καθημερινή ζωή.

    τσιγάρο ηλεκτρονικό τσιγάρο 30/1/18Τα επιστημονικά δεδομένα σχετικά µε την αποτελεσματικότητα των προϊόντων μείωσης του κινδύνου, όπως ο σουηδικός καπνός snus (υγρός καπνός για εισπνοή/µάσηση) και το ηλεκτρονικό τσιγάρο στη διακοπή του καπνίσµατος, διαρκώς αυξάνονται. Επιπρόσθετα, αναπτύσσονται συνεχώς καινοτόµα προϊόντα καπνού χωρίς καύση, τα οποία µπορεί να είναι ελκυστικά σε περισσότερους καπνιστές και να τους βοηθήσουν να αντικαταστήσουν µε αυτά το τσιγάρο, ενώ τα δεδομένα που υποστηρίζουν τον δυνητικά μειωμένο κίνδυνο των προϊόντων αυτών αυξάνονται και επιβεβαιώνονται σε σχετικές μελέτες.

    Στο πλαίσιο αυτό, εντάσσεται και η πολύ πρόσφατη εξέλιξη τις τελευταίες μέρες της ίδρυσης της Διεθνούς Επιστημονικής Εταιρείας για τον Έλεγχο του Καπνίσματος & τη Μείωση της Βλάβης από το Κάπνισμα (SCOHRE). Η πρωτοβουλία έρχεται ως επιστέγασμα του αυξανόμενου ενδιαφέροντος των ειδικών για νέες προσεγγίσεις για τον έλεγχο του καπνίσματος όπως και της διεθνούς συζήτησης για τη δυνατότητα περιορισμού των αρνητικών επιπτώσεων του καπνίσματος μέσω της χρήσης λιγότερο επιβλαβών επιλογών έναντι των συμβατικών τσιγάρων. Πρόκειται για μία διεθνή εταιρεία ανεξάρτητων ειδικών σχετικά με τον Έλεγχο του Καπνίσματος και τη Μείωση της Βλάβης από το Κάπνισμα, η οποία περιλαμβάνει επιστήμονες από όλους τους τομείς, ιατρούς, ειδικούς στον σχεδιασμό πολιτικών, ειδικούς στην επιστήμη της συμπεριφοράς, ακαδημαϊκούς και επαγγελματίες του χώρου. Στόχος της SCOHRE, όπως αναφέρεται στη σχετική ανακοίνωση,  είναι να επιχειρήσει την έναρξη ενός ανοιχτού και εποικοδομητικού διαλόγου για να συμβάλει στη δημιουργία μιας νέας ευρύτερης προσέγγισης για τις πολιτικές ελέγχου του καπνίσματος.

    Τα επιστημονικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι η προσέγγιση αυτή, δηλαδή η λεγόμενη στρατηγική Μείωσης της Βλάβης από το Κάπνισμα, ενδέχεται να αποτελεί μία εναλλακτική λύση για τους καπνιστές που δεν επιθυμούν ή δεν μπορούν να διακόψουν το κάπνισμα, με τις τρέχουσες εγκεκριμένες μεθόδους. Εκεί όπου η διακοπή του καπνίσματος επανειλημμένως αποτυγχάνει, η μετάβαση σε λιγότερο επιβλαβή προϊόντα εκτιμάται ότι μπορεί να αποδειχθεί ωφέλιμη για πολλούς καπνιστές.

    Πέρα από τη Σουηδία η περίπτωση της οποίας εξετάστηκε στη μελέτη του ΙΟΒΕ και συχνά καταγράφεται σε επιστημονικά συνέδρια ότι εμφανίζει το χαμηλότερο ποσοστό καπνιστών στην Ευρώπη λόγω της χρήσης του snus, ένα δεύτερο παράδειγμα είναι η Ιαπωνία, όπου η μείωση του ποσοστού των καπνιστών την τελευταία πενταετία κατά την οποία κυκλοφορούν προϊόντα θερμαινόμενου καπνού είναι πρωτοφανής, ενώ και στη Μ. Βρετανία το κάπνισμα τσιγάρου σημειώνει ιστορικά χαμηλά (15,1% το 2017) µε τη χρήση του ηλεκτρονικού τσιγάρου ως κύριου μέσου διακοπής του καπνίσματος.

    Η πολιτική μείωσης της βλάβης από το κάπνισμα στην Ελλάδα

    Το καλοκαίρι, με το νόμο 4715/2020, η Ελλάδα υιοθέτησε την αρχή της ενδεχόμενης βλάβης σε νέα προϊόντα καπνού πραγματοποιώντας ένα σημαντικό βήμα εμπρός στις πολιτικές ελέγχου του καπνίσματος. Πρόκειται για μία ουσιαστική μεταρρύθμιση, με την οποία η χώρα συντάσσεται με εκείνες που ακολουθούν μια σύγχρονη, επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση για την αντιμετώπιση του καπνίσματος και τη μείωση της προκαλούμενης βλάβης, εναρμονιζόμενη με την Ευρωπαϊκή Οδηγία και τις κατευθύνσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας σχετικά με τη μείωση της βλάβης από το κάπνισμα. Με το νέο αυτό κανονιστικό πλαίσιο, για πρώτη φορά, επετράπη στη χώρα η χρήση επιστημονικά τεκμηριωμένων ισχυρισμών δυνητικά μειωμένης βλάβης, σύμφωνα με το άρθρο 363 του νέου νόμου, για νέα προϊόντα καπνού με σημαντικά μειωμένο κίνδυνο για την υγεία ή μείωση στις εκπομπές τοξικών ουσιών ή μειωμένη τοξικότητα σε σχέση με το συμβατικό τσιγάρο. Με την θεσμική αυτή πρωτοβουλία, η Ελλάδα ακολουθεί το παράδειγμα χωρών που πρωτοστατούν στην αντιμετώπιση των συνεπειών του καπνίσματος μέσω μιας νέας οδού προσεγγίζοντας με ειλικρίνεια και ρεαλισμό την πραγματικότητα της αυξανόμενης αποδοχής των εναλλακτικών του καπνίσματος επιλογών, συμπεριλαμβάνοντας τη μείωση της βλάβης μέσω της χρήσης εναλλακτικών δυνητικά χαμηλότερου κινδύνου προϊόντων, συμπληρωματικά στα ήδη υπάρχοντα παραδοσιακά μέτρα διακοπής και πρόληψης του καπνίσματος. 

    1 Tobacco Statistics 1970-1999. Statistical Report 2000-09-18, VECA HB Statistical Bureau
    2 Eurobarometer 458, May 2017 -Smoking in Europe –Percentage of residents who smoke daily
    3 Άρθρο 36, Ν. 4715/2020:  "Επιτρέπεται, σύμφωνα με τη διαδικασία και υπό τις προϋποθέσεις που ορίζονται στον παρόντα, η επικοινωνία τεκμηριωμένων επιστημονικά ισχυρισμών, σύμφωνα με τους οποίους, η χρήση νέων προϊόντων καπνού, νικοτινούχων και μη ηλεκτρονικών τσιγάρων και λοιπών νικοτινούχων προϊόντων εμφανίζει σημαντικά μειωμένο κίνδυνο για την υγεία ή μείωση στις εκπομπές τοξικών ουσιών ή μειωμένη τοξικότητα σε σχέση με το συμβατικό τσιγάρο. Σε κάθε περίπτωση, η επικοινωνία αυτή, εφόσον εγκριθεί από το Υπουργείο Υγείας, συνοδεύεται από εμφανή και ευανάγνωστη προειδοποίηση ότι η χρήση του νέου προϊόντος καπνού ή του ηλεκτρονικού τσιγάρου ή άλλου νικοτινούχου προϊόντος δεν είναι ασφαλής"

     

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    Εφημερίες Φαρμακείων
    Εφημερίες Νοσοκομείων

    Επιμέλεια ύλης

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    16:43 21/01

    ΙΑΣΩ: Διαδικτυακή επιστημονική ομιλία για τον καρκίνο του μαστού

    Θέμα η χρήση των γνωστικών προκλητών δυναμικών (ERP’S) στην θεραπευτική διαδικασία γυναικών με καρκίνο του μαστού.

    11:06 21/01

    Γιατί έχει τόση σημασία ο αριθμός ασθενών στις ΜΕΘ;

    Νέα έρευνα υποδεικνύει πως όσο μεγαλύτερη είναι η πληρότητα σε μία ΜΕΘ τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος θανάτου ενός ασθενούς με Covid-19.

    08:40 21/01

    Παλμικό οξύμετρο: Γιατί και πότε είναι απαραίτητο

    Τι είναι το παλμικό οξύμετρο, ποιος είναι ο σκοπός του, πώς λειτουργεί και όλα τα βήματα της διαδικασίας.

    08:34 21/01

    Πρωτοποριακή θεραπεία για τον καρκίνο του λάρυγγα

    Η διαστοματική ρομποτική χειρουργική μπορεί να αντιμετωπίσει πολλές παθήσεις στην ωτορινολαρυγγολογία αλλά και τον καρκίνο του λάρυγγα.

    11:29 20/01

    Βρέθηκε επιτέλους το "φάρμακο" κατά της γήρανσης;

    Κινέζοι επιστήμονες δοκιμάζουν σε πειραματόζωα μια νέα γενετική θεραπεία που καθυστερεί τη γήρανση.

    09:09 20/01

    Οξεία και χρόνια χρήση κορτικοστεροειδών στη λοίμωξη COVID-19

    Το όφελος και όσα πρέπει να γνωρίζουμε για τη χορήγηση κορτιζόνης και άλλων γλυκοκορτικοειδών.

    08:56 20/01

    Επέμβαση Linx: Νέα και επαναστατική μέθοδος για τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση

    Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση σύμφωνα με παγκόσμιες επιδημιολογικές μελέτες εμφανίζεται μέχρι και στο 20% του παγκόσμιου πληθυσμού.

    13:24 19/01

    Τα τρία βήματα για να χάσουμε τα περιττά κιλά

    Ένα απλό σχέδιο που μπορεί να συμβάλλει στην γρήγορη μείωση βάρους.

    09:15 19/01

    Τηγανητά & καρδιαγγειακά νοσήματα: Νέα έρευνα θα μας κάνει να τα... κόψουμε

    Η κατανάλωση πολλών τηγανητών φαγητών αυξάνει τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού, σύμφωνα με νέα διεθνή μελέτη.

    09:08 19/01

    Νέα στελέχη του SARS-CoV-2 και αποτελεσματικότητα εμβολιασμού

    Αυτή τη στιγμή "τρέχουν" πολλές ερευνητικές προσπάθειες που διερευνούν γιατί τα νέα στελέχη του κορονοϊού και την πιθανή επίδρασή τους στην αποτελεσματικότητα του εμβολίου.

    23:59 18/01

    Τα ...διαχρονικά superfood

    Τι να τρώμε για υγιές σώμα και μυαλό για πολλά χρόνια.

    09:22 18/01

    Αερισμός του σπιτιού vs COVID-19

    Συμβουλές για τη βελτίωση του αερισμού στα σπίτια κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19.

    08:39 14/01

    Έντομα στο... πιάτο: Τι θα αλλάξει στο "μενού" της Ευρώπης το επόμενο διάστημα;

    Τα πρώτα έντομα ενδέχεται να προσγειωθούν στα πιάτα των Ευρωπαίων μέχρι τα μέσα του 2021.

    08:00 14/01

    Κρανιοσυνοστέωση και πλαγιοκεφαλία

    Η κρανιοσυνοστέωση και η πλαγιοκεφαλία είναι δύο παθήσεις που επηρεάζουν το σχήμα του κεφαλιού.

    09:11 13/01

    Ερωτήσεις-απαντήσεις για τον εμβολιασμό κατά της Covid-19

    Ένας χρηστικός οδηγός που απαντά στις πιθανές απορίες όσων πρόκειται να εμβολιαστούν αυτή την περίοδο.

    08:43 12/01

    Το μυστικό για αποτελεσματική ηγεσία: Αυτο-φροντίδα

    Σήμερα, η ηγεσία είναι στο προσκήνιο με βασικά χαρακτηριστικά της έννοιες όπως η ενσυναίσθηση, η κατανόηση, η ανθρωπιά, η συμπόνια, η ευαισθησία.