Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 19-Νοε-2021 10:58

    Ο δισεκατομμυριούχος πρόεδρος της Moderna θέλει να επανεφεύρει το επιστημονικό επιχειρείν

    Ο δισεκατομμυριούχος πρόεδρος της Moderna θέλει να επανεφεύρει το επιστημονικό επιχειρείν
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Της Amy Feldman

    "Συνεχώς λέω πράγματα που είναι παράλογα και φαινομενικά τρελά”, λέει ο Νουμπάρ Αφεγιάν, ιδρυτής της επενδυτικής εταιρείας Flagship Pioneering και πρόεδρος της Moderna. Για παράδειγμα, ρωτά τους ερευνητές των εταιρειών του, εάν οι μικροοργανισμοί που ζουν στα έντερά -το "μικροβίωμα”- θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη θεραπεία του καρκίνου. Εάν τα ερυθρά αιμοσφαίρια θα μπορούσαν να μεταφέρουν φάρμακα μαζί με οξυγόνο. Μήπως δεν είναι βλαβεροί όλοι οι ιοί. Πριν μια δεκαετία ρώτησε, εάν το αγγελιαφόρο RNA (mRNA) θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση διαφόρων θεραπειών. 

    "Είπα: είσαι τρελός, δεν πρόκειται να δουλέψει ποτέ”, θυμάται ο διευθύνων σύμβουλος της Moderna, Στεφάν Μπανσέλ, για τις πρώτες συζητήσεις του με τον Αφεγιάν γύρω από αυτό το θέμα, το 2011. Αλλά καθώς ο Αφεγιάν, Αρμένιος μετανάστης που έφτασε στις ΗΠΑ μέσω Λιβάνου και Καναδά, επιστράτευσε τη γοητεία του, ο Μπανσέλ, διευθύνων σύμβουλος τότε της γαλλικής εταιρείας διαγνωστικού εξοπλισμού BioMérieux, ενέδωσε και συμφώνησε να ενταχθεί στο δυναμικό της Moderna. "Ευφυώς ο Νουμπάρ δεν προσπάθησε να μου βάλει με το ζόρι στο κεφάλι την ιδέα, αλλά να με κάνει να σκεφτώ ότι θα μπορούσε να αλλάξει τον κόσμο και ότι άξιζε το ρίσκο”, προσθέτει.

    Χάρη στο mRNA εμβόλιό της κατά του κορονοϊού, η Moderna είναι σήμερα ευρέως γνωστή, έχει έσοδα 12μήνου άνω των 11 δισ. δολαρίων και κεφαλαιοποίηση που αγγίζει τα 100 δισ. δολάρια. Ο δε 59χρονος Αφεγιάν είναι ένας από τους πέντε δισεκατομμυριούχους που ανέδειξε η πανδημία, με εκτιμώμενη περιουσία 2,9 δισ. δολαρίων (στους πέντε συγκαταλέγεται και ο Μπανσέλ, με περιουσία 7,5 δισ. δολαρίων). Ο Αφεγιάν, ωστόσο, ελπίζει ότι η Moderna δεν θα αποτελέσει μια εφάπαξ "στρατοσφαιρική” επιτυχία, αλλά ότι θα είναι μία από τις δεκάδες εταιρείες που θα μπορούσαν να αναδειχθούν μέσω της δουλειάς που κάνει η Flagship τις τελευταίες δύο δεκαετίες.

    Η "μαγιά” της Flagship

    Η Flagship, με έδρα το Κέιμπριτζ της Μασαχουσέτης, είναι μια εταιρεία επιχειρηματικών κεφαλαίων με συνολικά περιουσιακά στοιχεία 17 δισ. δολαρίων, η οποία λειτουργεί περισσότερο ως "θερμοκοιτίδα”. Μέσω αυτής, ο Αφεγιάν αναπτύσσει επιστημονικές ιδέες βιοτεχνολογίας, βιοεπιστημών και γεωργίας, με στόχο τη δημιουργία και την εκκόλαψη τουλάχιστον πέντε ή και περισσότερων επιχειρήσεων κάθε χρόνο. Οι περισσότερες από αυτές τις εταιρείες έχουν τις ρίζες τους στην αγαπημένη ερώτηση του Αφεγιάν: "Κι αν;”. "Κάθε μία από τις εταιρείες μας ‘γεννήθηκε’ φιλοδοξώντας να πετύχει ό,τι και η Moderna”, επισημαίνει στο Forbes, στο πλαίσιο της συνέντευξης που παραχώρησε από τα γραφεία της Flagship. "Γιατί να μην πιστέψει κανείς ότι μπορεί πράγματι να αλλάξει τον τον κόσμο από τον εκάστοτε τομέα όπου δραστηριοποιείται;”, αναρωτιέται.

    Από την ίδρυση της Flagship, o Αφεγιάν έχει βοηθήσει να κάνουν τα πρώτα τους βήματα περίπου 70 εταιρείες. Η κάθε μία εξ αυτών "γεννήθηκε” με στόχο κάτι περισσότερο από απλώς μια ιδέα που αναπτύσσεται σε ένα εργαστήριο. Εάν η ιδέα αποδειχθεί αρκετά υποσχόμενη, η Flagship επενδύει στην εταιρεία και για ένα διάστημα αυτή λειτουργεί εξ ολοκλήρου ως θυγατρική της. Οι καλύτερες από αυτές τις θυγατρικές θα προσελκύσουν τελικά επενδυτές πριν (ιδανικά) εισαχθούν στο χρηματιστήριο.

    Μέχρι σήμερα, 30 από τις εταιρείες που έχει ιδρύσει ο Αφεγιάν έχουν ολοκληρώσει αυτήν τη διαδρομή. Παρότι η Moderna είναι με διαφορά η μεγαλύτερη, στις "αποφοιτήσασες” και εισηγμένες πλέον εταιρείες που στήριξε η Flagship περιλαμβάνονται: η Denali Therapeutics (με κεφαλαιοποίηση 6,3 δισ. δολαρίων), η οποία αναπτύσσει θεραπείες για την αντιμετώπιση νευροεκφυλιστικών ασθενειών· η Quanterix (με χρηματιστηριακή αξία 2,1 δισ. δολαρίων), η οποία παράγει εργαλεία μέτρησης πρωτεϊνών για τον εντοπισμό και τη θεραπεία ασθενειών· και η Rubius (με κεφαλαιοποίηση 1,3 δισ. δολαρίων), η οποία χρησιμοποιεί ερυθραία αιμοσφαίρια ως θεραπεία για τον καρκίνο και αυτοάνοσα νοσήματα.

    Ο ίδιος χαρακτηρίζει το επιχειρηματικό μοντέλο που εφαρμόζει "παράλληλη επιχειρηματικότητα”, που σημαίνει ότι επιδιώκει την ίδρυση πολλών εταιρειών ταυτόχρονα, όχι μόνο μίας ή δύο, αλλά έξι ή οκτώ. Όσο δε τα περιουσιακά στοιχεία της Flagship αυξάνονται, ο ρυθμός με τον οποίο ιδρύει νεοφυής εταιρείες επιταχύνεται. Μεταξύ του 2000 και του 2005 η εταιρεία ίδρυε κατά μέσο όρο δύο εταιρείες κάθε χρόνο. Μέχρι το 2020, η Flagship είχε υπερδιπλασιάσει τον αριθμό αυτό, σε περίπου πέντε νεοφυείς εταιρείες κατ’ έτος. "Ενθαρρύνει πάρα πολύ, σε προκαλεί αλλά είναι και πολύ απαιτητικός”, λέει ο Σίμπα Γκιλ, διευθύνων σύμβουλος της Evelo Biosciences, μιας εταιρείας της Flagship που επικεντρώνεται στο μικροβίωμα, ο οποίος πρωτοσυνάντησε τον Αφεγιάν πριν από δύο δεκαετίες και πλέον. "Πάει κόντρα στο ρεύμα από πολλές απόψεις”, προσθέτει.

    Από το 2007, όταν η Flagship υιοθέτησε το υφιστάμενο επιχειρηματικό μοντέλο, μέχρι και το πρώτο μισό του 2021, ο καθαρός εσωτερικός συντελεστής απόδοσής της (internal rate of return ή IRR) ανερχόταν σχεδόν σε 40%, σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει τα της Flagship. Η Moderna ξεκάθαρα συνέβαλε σε υπερθετικό βαθμό σε αυτήν την απόδοση. Ακόμη και μετά την πρόσφατη "οπισθοχώρησή” της, η μετοχή της Moderna έχει οκταπλασιαστεί από τον Μάρτιο του 2020. Χάρη στη Moderna, το τέταρτο επενδυτικό ταμείο της Flagship, που ιδρύθηκε το 2012, βρέθηκε στην κορυφή της λίστας των 17 βιοτεχνολογικών εταιρειών υψηλής απόδοσης και ήταν σε τροχιά να αποδώσει δεκαπενταπλάσια κέρδη στους μετόχους του, σύμφωνα με έρευνα που δημοσίευσε η Stat τον Αύγουστο. "Τόσο η Moderna, όσο και η Flagship ήταν μεταξύ των επενδύσεων με τις καλύτερες αποδόσεις στην ιστορία της [Massachusetts Pension Reserves Investment Management]”, σύμφωνα με τα πρακτικά της συνεδρίασης της επενδυτικής επιτροπής του συνταξιοδοτικού ταμείου τον Μάιο του 2021.

    Ο Αφεγιάν "εκμεταλλεύεται” αυτήν την επιτυχία για να προσελκύσει νέα κεφάλαια. Τον Ιούνιο η Flagship συγκέντρωσε ποσό 3,4 δισ. δολαρίων για τη δημιουργία ενός νέου επενδυτικού ταμείου - τεράστιο κεφάλαιο ακόμη και γι’ αυτήν την εποχή που οι επενδύσεις στη βιοτεχνολογία και στον τομέα της θεραπείας ρέουν αφειδώς.

    Με τα νέα αυτά κεφάλαια, η Flagship διευρύνει τις επενδύσεις της στους τομείς της θεραπείας, της γεωργίας και της διατροφής. Επίσης, αναπτύσσει ένα νέο τμήμα που επικεντρώνεται στην προληπτική ιατρική, ένα πιο προσωποποιημένο είδος προγνωστικής, προληπτικής υγειονομικής περίθαλψης, καθώς και στην ασφάλεια υγείας για την καλύτερη προετοιμασία έναντι μελλοντικών απειλών από μολυσματικές ασθένειες. Χωρίς το προηγούμενο της πανδημίας, ο Αφεγιάν λέει ότι "πιθανότατα δεν θα είμασταν τόσο αποφασισμένοι να το κάνουμε, όπως τώρα”.

    Το επιχειρηματικό μοντέλο του Αφεγιάν

    Η εισροή νέων κεφαλαίων θα δοκιμάσει, επίσης, την ικανότητα του μοντέλου της παράλληλης επιχειρηματικότητας του Αφεγιάν να επεκταθεί ακόμη περισσότερο και ακόμη ταχύτερα. Η Flagship στηρίζεται σε μια "χούφτα” εσωτερικών ομάδων, όπως αυτή που διευθύνει ο Τζον Μέντλεϊν, επί χρόνια στέλεχος εταιρειών βιοτεχνολογίας, προκειμένου να διερευνήσουν τις προοπτικές φιλόδοξων ιδεών και να συστήσουν εταιρείες επικεντρωμένες σε συγκεκριμένους τομείς. Καθώς η Flagship επεκτείνεται, ο Αφεγιάν έχει "στρατολογήσει” μια ομάδα αξιόλογων στελεχών προκειμένου να συνδράμουν τόσο ως εταίροι στην εταιρεία όσο και ως διευθύνοντες σύμβουλοι στις νέες startups που ιδρύει. 

    Ωστόσο, ο ίδιος εξακολουθεί να επιδιώκει να συμμετέχει στα πάντα. Ακόμη και σήμερα, παραμένει πρόεδρος της Moderna, ενώ συμμετέχει στα διοικητικά συμβούλια άλλων έξι εταιρειών του "κύκλου” της Flagship. "Ο Νουμπάρ πρέπει να βρίσκει όλο και συχνότερα τον τρόπο να διευθύνει έναν μεγαλύτερο οργανισμό, διατηρώντας επαφή με τον παλμό (σ.σ. της προόδου)”, σημειώνει ο Ντέιβιντ Επστέιν, ο οποίος εντάχθηκε στο δυναμικό της Flagship ως εκτελεστικός εταίρος το 2017 μετά την αποχώρησή του από τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου στη Novartis Pharmaceuticals. "Νομίζω ότι δεν είναι φυσικό για τον ίδιο, δεν είναι βολικό… Κάνει πολλά, πάρα πολλά πράγματα ταυτόχρονα”. 

    Ποιος είναι

    Όπως πολλοί Αρμένιοι, η οικογένεια του Νουμπάρ Αφεγιάν μετακινούνταν από χώρα σε χώρα στην προσπάθειά της να βρει ένα "ασφαλές καταφύγιο”, Κατά τη διάρκεια της γενοκτονίας των Αρμενίων του 1915-1916, οπότε σχεδόν 1,2 εκατομμύρια Αρμένιοι χριστιανοί που ζούσαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία εκκαθαρίστηκαν, ο παππούς (από τη μεριά του πατέρα) του Αφεγιάν και ο αδελφός του εκτοπίστηκαν δύο φορές, λέει ο ίδιος. Τη δεύτερη φορά, οι Γερμανοί αξιωματικοί που πραγματοποιούσαν τις απελάσεις διαπίστωσαν ότι ο παππούς του είχε γαλάζια μάτια και μιλούσε γερμανικά - και βοήθησαν τα δύο αδέλφια να επιβιώσουν. "Οι Γερμανοί τους λυπήθηκαν”, λέει και προσθέτει: "Παρότι αυτή ήταν η πολιτική της κυβέρνησης, οι αξιωματικοί ‘επαναστάτησαν’ βλέποντας τα τρένα να οδηγούν στο θάνατο τόσους ανθρώπους”.

    Ο παππούς του διέφυγε στη Βουλγαρία, όπου γεννήθηκε ο πατέρας του. Χρόνια αργότερα, όταν το κομμουνιστικό καθεστώς κατέλαβε τη εξουσία στη Βουλγαρία, οι Αφεγιάν εκτοπίστηκαν ξανά: διέφυγαν στην Ελλάδα πριν εγκατασταθούν στον Λίβανο στις αρχές της δεκαετίας του 1950. "Ζούσε παρόμοια ζωή με αυτή που ζω εγώ τώρα. Δεν ήταν ντόπιος. Έπρεπε πάντα να αποδεικνύει την αξία του”, λέει ο Αφεγιάν. Ο ίδιος έζησε τα παιδικά του χρόνια στη Βυρητό, από όπου έφυγε τον Αύγουστο του 1975, κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, μαζί με τους γονείς και τα δύο μεγαλύτερα αδέλφια του, σε ηλικία 13 ετών, για τον Καναδά.

    Μετά τη σπουδές του στο Πανεπιστήμιο McGill, στο τμήμα χημικών μηχανικών, ο Αφεγιάν έκανε διδακτορικό στη βιομηχανική μηχανική στο MIT, το 1987. Μια τυχαία συνάντηση με τον συνιδρυτή της Hewlett-Packard, Ντέιβιντ Πάκαρντ, σε μια εκδήλωση του Εθνικού Ιδρύματος Επιστημών στην Ουάσιγκτον, το 1985, ήταν κάτι που τον στιγμάτισε. Ο Πάκαρντ, ο οποίος απεβίωσε το 1996, περιέγραφε τον εαυτό του ως εκπρόσωπος μιας νέας γενιάς μηχανικών που αποτελούσαν "μίξη” επιχειρηματιών και καινοτόμων. "Κυριολεκτικά μαγεύτηκα”, λέει ο Αφεγιάν, "άρχισα να μαθαίνω ό,τι μπορούσα για την ίδρυση εταιρειών”.

    Το πρώτο επιχειρηματικό εγχείρημα

    Το 1989, ο Αφεγιάν ίδρυσε την PerSeptive Biosystems, στο Φράμινχαμ της Μασαχουσέτης, η οποία κατασκεύαζε εξοπλισμό για βιοτεχνολογικές εταιρείες. Εκείνη την εποχή ήταν "παρείσακτος”, όπως λέει, καθώς ήταν και νέος επιχειρηματίας και μετανάστης, ήταν δε μια εποχή που τίποτα από τα δύο δεν αποτελούσε πλεονέκτημα. 

    "Αν το είχα σκεφτεί περισσότερο, είμαι απόλυτα σίγουρος ότι δεν θα είχα ξεκινήσει την εταιρεία. Ήταν εντελώς παράλογη κίνηση”, λέει. Αλλά θυμάται τη συμβολή του Πάκαρντ ότι όταν ένας τομέας είναι στα σπάργανα, σχεδόν οποιαδήποτε σχετική καινοτομία είναι πολύτιμη. "Θεωρούσα ότι δεν είχα πολλά να χάσω”, λέει και προσθέτει: "Το ενδεχόμενο να χαραμίσω το διδακτορικό μου σε έναν τομέα που θα μπορούσε να αποτύχει δεν πέρασε ποτέ από το μυαλό μου”.

    Η PerSeptive ανέπτυξε τεχνολογία αιχμής στον τομέα της ανάλυσης πρωτεϊνών και έφτασε να έχει έσοδα 100 εκατ. δολαρίων προτού ο Αφεγιάν την πουλήσει στον όμιλο επιστημονικού εξοπλισμού Perkin-Elmer, έναντι 360 εκατ. δολαρίων το 1998.  

    Ο Αφεγιάν ανέλαβε επικεφαλής της Applera, της εταιρείας που δημιουργήθηκε μετα την απόσχιση του τμήματος βιοεπιστημών της Perkin-Elmer, αλλά σύντομα άρχισε να σκέφτεται το επόμενο βήμα του. Πολλοί ιδρυτές εξελίσσονται σε κατά συρροήν επιχειρηματίες, ιδρύοντας εταιρείες τη μία μετά την άλλη, ορισμένες φορές με ταχείς ρυθμούς. Ωστόσο, ο Αφεγιάν αναρωτήθηκε εάν θα μπορούσε να δημιουργήσει μια δομή που θα του επιτρέψει να ιδρύσει πολλές εταιρείες ταυτόχρονα, με πηγή πάντα τις πρώιμες ιδέες και εν δυνάμει νεοφυείς επιχειρήσεις.

    "Αν κάνεις κάτι παράλληλα, αναγκάζεσαι να διεισδύσεις”, λέει. "Το βλέπω σαν το σκάκι. Όταν παίζεις μια παρτίδα, μπορείς να προσπαθήσεις να καταλάβεις τις κινήσεις του άλλου. Αν παίζεις παράλληλα πολλές παρτίδες, πρέπει να εντρυφήσεις. Δεν μπορείς να καθυστερήσεις με μια συγκεκριμένη κίνηση. Αυτή η νοοτροπία της παράλληλης επιχειρηματικότητας ήταν πρόκληση για μένα”.

    Κόντρα στο ρεύμα

    Το 1999, ο Αφεγιάν ίδρυσε την προκάτοχο εταιρεία της Flagship Pioneering, που είχε τα γραφεία της σε ένα συγκρότημα γραφείων στα προάστια του Κέιμπριτζ. Συνιδρυτής της εταιρείας ήταν ο venture capitalist Εντ Κάνια, ο οποίος ήταν επενδυτής και στην PerSeptive. "Η μία πρόκληση για μένα ήταν η παράλληλη ίδρυση επιχειρήσεων. Μια άλλη πρόκληση ήταν να το κάνω αυτό μια συνεχή διαδικασία”, λέει ο Αφεγιάν.

    Ο Αφεγιάν, που έγινε Αμερικανός πολίτης το 2008, αποδίδει την τάση του να αναλαμβάνει ρίσκα και να πηγαίνει κόντρα στο ρεύμα στο γεγονός ότι ήταν μετανάστης. "Το απαιτούμενο θάρρος που χρειαζόταν για να κάνω αυτά τα πράγματα έχει τις ρίζες του στο γεγονός ότι δεν είχα ρίζες”, λέει και προσθέτει: "Μέρος αυτού είναι και η έμφυτη εξοικείωση με τις δυσκολίες και με το γεγονός ότι δεν εστίαζα στο πώς πρέπει να είναι τα πράγματα”.

    Την εποχή που ιδρύθηκε η Flagship, πριν από δύο δεκαετίες, η βιοτεχνολογία ήταν στο περιθώριο και οι λεγόμενες "εταιρείες πλατφόρμας” -οι οποίες ασχολούνταν με ιδέες όπως το mRNA και όχι με κάποιο συγκεκριμένο φάρμακο- ήταν στα "αζήτητα”. "Ήταν εξαιρετικά δύσκολη εποχή για τη βιολογία. Τα dotcoms είχαν μαγέψει τις αγορές. Στον χώρο της βιοτεχνολογίας και των venture capital, οι άνθρωποι έλεγαν: ‘η εποχή της βιοτεχνολογίας τελείωσε, η εποχή της πλατφόρμας τελείωσε’. Είδαμε ότι τίποτα από αυτά δεν λειτουργεί”, θυμάται ο Νταγκ Κόουλ, γιατρός και διαχειριστικός εταίρος της Flagshop, που πλαισίωσε τον Αφεγιάν ως ένας από τους πρώτους υπαλλήλους της εταιρείας το 2001.

    Αλλά ο Αφεγιάν αδιαφορούσε για το τι πίστευαν οι άλλοι. "Ο Νουμπάρ πάντα πίστευε ακράδαντα ότι μπορείς να αλλάξεις τον κόσμο μέσω της επιστημονικής πλατφόρμας”, λέει ο Γκιλ της Evelo. "Όλοι αγαπούν τη Moderna, αλλά [οι πλατφόρμες] τείνουν είτε να είναι στη μόδα είτε εκτός. Όμως, αυτός είναι ο τρόπος σκέψης του Νουμπάρ, και αυτός ήταν πάντα”.

    Με την πάροδο του χρόνο, ο Αφεγιάν δημιούργησε μια δομή ανταλλαγής ιδεών για νέες επιχειρήσεις. Ξεκινά πάντα με την αγαπημένη του ερώτηση "Κι αν;”. Σχεδιάζεις έναν κύκλο γύρω από αυτά που υπάρχουν ήδη, λέει ο Αφεγιάν, και στη συνέχεια έναν μεγαλύτερο κύκλο γύρω από αυτά που βρίσκονται παραδίπλα. "Ό,τι βρίσκεται απ΄έξω είναι αυτό που οι άνθρωποι θεωρούν ότι δεν αξίζει να ασχοληθείς”, λέει.

    Κι αυτό το είναι το αγαπημένο πεδίο του Αφεγιάν, διότι από εκεί θα προέλθουν οι σημαντικές ανακαλύψεις. Υπάρχει, επίσης, μια δομή στη διαδικασία βάσει της οποίας οι ερευνητές της Flagship εξετάζουν δεκάδες ιδέες, επιλέγοντας κάποιες και απορρίπτοντας άλλες. Ο Αφεγιάν περιγράφει αυτήν τη διαδικασία ως Δαρβινική. Ενόσω οι ερευνητές της εταιρείας αξιολογούν ιδέες, θα αλλάξουν προσέγγιση -ή ακόμη και αυτό πάνω στο οποίο εργάζονται- χωρίς να λαμβάνουν υπόψη πώς εκλαμβάνει ο έξω κόσμος αυτές τις εναλλαγές. "Το μόνο που κάνουμε είναι να προωθούμε μια εξελικτική διαδικασία”, λέει.

    Οι ιδέες που "επιβιώνουν” -μέχρι τώρα φτάνουν τις 89- ονοματίζονται με αριθμούς ώστε οι ιδρυτές να μην δεθούν μαζί τους σε περίπτωση που χρειαστεί να εγκαταληφθούν. Η εταιρεία υποβάλλει αιτήματα πνευματικής ιδιοκτησίας (οι περισσότερες ιδέες οδηγούν σε πολλές αιτήσεις ευρεσιτεχνίας) για να διασφαλίσει τη "μαγιά” της, ενώ επενδύει το πολύ 1-2 εκατ. δολάρια. Η Flagship κατέθεσε 341 αιτήσεις ευρεσιτεχνίας το 2020, υπερδιπλάσιες αυτών που υπέβαλε πριν από δύο χρόνια, ενώ το πρώτο μισό του τρέχοντος έτους κατέθεσε 379. Εάν μια ιδέα επιβεβαιωθεί στο εργαστήριο, η Flagship ιδρύει μια νέα εταιρεία και επενδύει κεφάλαια 20 εκατ. δολαρίων ή και περισσότερα, ενώ η νεοφυής εταιρεία λειτουργεί ως θυγατρική της. Μέχρι σήμερα, από τις 89 ιδέες που "επιβίωσαν” στο πρώτο στάδιο έχουν "γεννηθεί” 70 εταιρείες.

    Καθώς οι εταιρείες αναπτύσσονται, η Flagship βάζει στο "παιχνίδι” άλλους επενδυτές, συνήθως συγκεντρώνοντας 100 εκατ. δολάρια και πάνω, με απώτερο στόχο την είσοδό τους στο χρηματιστήριο. Αναλαμβάνοντας η ίδια την "επώαση” των ιδεών και τη χρηματοδότηση εκκίνησης και πρώιμου σταδίου, η Flagship συνήθως κατέχει το 50% και πλέον του μετοχικού κεφαλαίου των νεοφυών επιχειρήσεων όταν φτάνει η στιγμή για την αρχική δημόσια προσφορά τους, σύμφωνα με τον Αφεγιάν. "Είναι ένα πολύ διαφορετικό μοντέλο”, λέει ο Αβάκ Καχβετζιάν, εταίρος της Flagship (και μακρινός εξάδελφος του Αφεγιάν). "Ο Νουμπάρ εφηύρε, αν θέλεις, αυτό το μοντέλο, και ουσιαστικά μας εκπαίδευσε σε αυτό”, προσθέτει.

    Ενδεικτική περίπτωση αποτελεί η δουλειά της Flagship πάνω στο μικροβίωμα, το οικοσύστημα μικροοργανισμών που ζει στα έντερα του ανθρώπινου οργανισμού. Παρότι η επιστημονική κοινότητα συζητούσε για το μικροβίωμα χρόνια, όταν ο Αφεγιάν πρότεινε για πρώτη φορά, το 2008, να διερευνηθεί ο ρόλος που παίζουν στις ασθένειες, συμπεριλαμβανομένων των αυτοάνοσων νοσημάτων και του καρκίνου, η ιδέα είχε μπει στο "συρτάρι”.

    Αφού η πρώτη διερεύνηση του θέματος δεν κατέληξε πουθενά, η Flagship ίδρυσε το 2012 την πρώτη της startup στον τομέα του μικροβιώματος, την Seres Therapeutics, η οποία αναπτύσσει θεραπείες που βασίζονται στην αποκατάσταση της ισορροπίας της μικροχλωρίδας. Μέχρι σήμερα, η Flagship έχει συστήσει μισή δεκάδα εταιρείες μικροβιώματος, όπως η Evelo (ίδρυση το 2014), η Kaleido Biosciences (2015) και η Senda Biosciences (2016). 

    Ωστόσο, το συγκεκριμένο πεδίο απαιτεί ένα μακρύ "ταξίδι”. Σχεδόν μια δεκαετία μετά την ίδρυσή της, μόνο ένα φάρμακο της Seres βρίσκεται σε κλινική δοκιμή φάσης 3, ενώ ορισμένες άλλες θεραπείες της βρίσκονται σε πρώιμα στάδια κλινικών δοκιμών. Η εισηγμένη εταιρεία έχει κεφαλαιοποίηση 710 εκατ. δολαρίων.

    Η ενασχόληση με το μικροβίωμα οδηγησε, εν μέρει, στην πιο πρόσφατη εστίαση στους ιούς, καθώς ο Αφεγιάν και η ομάδα του αναρωτήθηκαν εάν υπάρχουν ιοί στο σώμα μας που δεν είναι παθογόνοι. "Πώς είναι δυνατόν θα υπάρχουν τόσα επωφελή μικρόβια και κανένας ωφέλιμος ιος”, αναρωτιέται ο Αφεγιάν.

    Η απάντηση έχει σημασία, διότι η γονιδιακή θεραπεία χρησιμοποιεί τους ιούς ως "οχήματα”, αλλά αυτοί έχουν μειονεκτήματα. Ο Αφεγιάν αναρωτήθηκε εάν ένας ασφαλής ιός θα μπορούσε να αντικαταστήσει τους ιούς που χρησιμοποιούνται σε αυτόν τον ρόλο. Όσο οι ερευνητές της Flagship εμβάθυναν σε αυτό το θέμα, λέει, έμαθαν για μια οικογένεια ιών, γνωστών ως ανελλοϊών, που ζουν στον ανθρώπινο οργανισμό αλλά σε μεγάλο βαθμό έχουν αγνοηθεί καθώς δεν είναι επιβλαβείς. Η έρευνα οδήγησε στην ιδέα υπ’ αριθμόν "FL46” η οποία, περνώντας από τα εργαστήρια της εταιρείας, εξελίχθηκε στην εταιρεία Ring Therapeutics, το 2017. Τον Ιούλιο, η Ring συγκέντρωσε χρηματοδότηση 117 εκατ. δολαρίων, προσελκύοντας μεταξύ άλλων επενδυτών το ενδιαφέρον της T. Rowe Price.

    Οι προκλήσεις

    Βέβαια, δεν εξελίσσονται πάντα όλα ομαλά. Η Flagship έχει βάλει λουκέτο σε τέσσερις εταιρείες, στις οποίες είχε επενδύσει 10 εκατ. δολάρια, καθώς και σε 13 startups πρώιμου σταδίου, όπου είχε επενδύσει ποσό μικρότερο των 10 εκατ. δολαρίων. Τον περασμένο Απρίλιο, για παράδειγμα, η Ohana Biosciences, μια εταιρεία γονιμότητας που εστιάζε σε θεραπείες που βασίζονταν στο σπέρμα, έβαλε λουκέτο και απέλυσε το μεγαλύτερο μέρος του προσωπικού της λιγότερο από έναν χρόνο μετά την ανάδυσή της από την αφάνεια.

    Ορισμένα πιο τολμηρά "στοιχήματα” αντιμετωπίζουν επίσης δυσκολίες. Η Indigo Agriculture ιδρύθηκε το 2013 με σκοπό τα χρησιμοποιήσει μικρόβια για να κάνει πιο αποδοτικούς τους σπόρους καλλιέργειας. Συγκέντρωσε κεφάλαια 1,1 δισ. δολαρίων, ποσό τεράστιο για μια νεοφυή εταιρεία γεωργίας, αλλά αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα λειτουργίας. Τον Σεπτέμβριο του 2020, ο Ρον Χοβσεπιάν, πρώην διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας λογισμικού Novel που εντάχθηκε στο δυναμικό της Flagship ως εκτελεστικός εταίρος πριν από δύο χρόνια, ανέλαβε τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου. Έκτοτε παλεύει να "αναστήσει” την εταιρεία, ενώ κατήργησε τη στρατηγική απευθείας πωλήσεων σε αγρότες επιλέγοντας να συνεργαστεί με διανομείς γεωργικών προϊόντων. "Εάν θέλουμε να πραγματοποιήσουμε αυτό το όραμα, πρέπει να αποκτήσουμε το κατάλληλο μέγεθος”, αναφέρει.

    Το μέγεθος είναι κρίσιμος παράγοντας και για την Repertoire Immune Medicines, εταιρεια της Flagship που "τρέχει” ο Τζον Κοξ, βετεράνος της βιοτεχνολογίας ο οποίος ήταν επικεφαλής της Bioveratic μέχρι την πώλησή της στην Sanofi έναντι 11,6 δισ. δολαρίων. Η Repertoire διερευνά την εσωτερική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Εστιάζει στα Τ-κύτταρα, έναν τύπο λευκών αιμοσφαιρίων που βοηθούν στη προστασία του οργανισμού από τις μολύνσεις. "Η υποκείμενη αιτία των περισσότερων αυτοάνοσων νοσημάτων σχετίζεται με δυσλειτουργία των Τ-κυττάρων”, εξηγεί ο Κοξ. "Εάν καταλάβουμε γιατί τα Τ-κύτταρα προκαλούν βλάβες στον εγκέφαλο που προκαλούν τη σκλήρυνση κατά πλάκας, θα μπορούσαμε να σχεδιάσουμε τα κατάλληλα φάρμακα για τη θεραπεία της νόσου και όχι απλώς να μειώσουμε την ανοσολογική απόκριση”.

    Αυτή είναι μια κλασική "μεγάλη ιδέα” για τον Αφεγιάν, και η Repertoire έχει συγκεντρώσει μέχρι σήμερα περισσότερα από 350 εκατ. δολάρια από επενδυτές, στους οποίους περιλαμβάνονται η SoftBank και η Alaska Permanent Fund. Όπως και άλλες εταιρείες της Flagship, είναι επίσης μια εταιρεία "πλατφόρμα”, κάτι που ο Αφεγιάν υποστηρίζει ότι μειώνει τον κίνδυνο των startups στο χαρτοφυλάκιό της και επιτρέπει σε οποιαδήποτε από αυτές να "πηδά” από ένα αντικείμενο έρευνας σε άλλο ανάλογα με τις ανάγκες, όπως έκανε η Moderna με τα εμβόλια κατά του κορονοϊού.

    "Είναι πολύ μικρή η πιθανότητα στη βιομηχανία βιοτεχνολογίας ένα προϊόν να είναι λειτουργικό, οπότε γιατί να ρίξουμε εκατομμύρια δολάρια και χρόνο σε ένα προϊόν”, λέει. "Η Moderna συγκέντρωσε 1 δισ. δολάρια και προκάλεσε σκεπτικισμό, για το θέσω απλά. Ο κόσμος έλεγε: γιατί να σου δώσει κάποιος χρήματα; Το εμβόλιο αναπτύχθηκε δύο ημέρες μετά [τη δημοσίευση της γονιδιωματικής αλληλουχίας του κορονοϊού]. Πού βρίσκεται η αξία; Στο εμβόλιο ή στην πλατφόρμα; Ένας επενδυτής σήμερα θα πει στο εμβόλιο. Εγώ, μέχρι τον θάνατό μου θα πιστεύω ότι βρίσκεται στην πλατφόρμα”, καταλήγει η Αφεγιάν.

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    Forbes 100+ The Greek List

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    08:12 06/12

    Ο Daniel Ek θέλει να μετατρέψει το Spotify στο "Instagram του audio" - και ξέρει πώς

    Ο Σουηδός δισεκατομμυριούχος θέλει να "χωρέσει" στο Spotify όλες τις δυνατότητες του ψηφιακού ήχου.

    00:28 06/12

    Κ. Μωραϊτάκης (UNISON): O CEO πρέπει να "διαβάζει" την αγορά και να εκμεταλλεύεται τις ευκαιρίες

    Παράλληλα, ο κ. Μωραϊτάκης CEΟ της UNISON, εκτιμά πως ο κλάδος του Facility Management στην Ελλάδα έχει ακόμα τεράστια περιθώρια ανάπτυξης.

    00:42 03/12

    Κοντά στο "πληθωριστικό" σημείο καμπής οι αγορές; Η απάντηση είναι "ζήτημα εμπιστοσύνης"

    Το ερώτημα του τίτλου βρίσκεται στο προσκήνιο μετά τα πρόσφατα στοιχεία που δείχνουν αυξημένο πληθωρισμό και ράλι τιμών. Ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ τον Οκτώβριο "χτύπησε" υψηλό 31 ετών και η Fed...

    08:05 02/12

    Για πρώτη φορά δύο Βούλγαροι δισεκατομμυριούχοι από τον χώρο του φαρμάκου

    Το success story των αδελφών Domuschiev έχει ως κορωνίδα τη Huvepharma και "κλαδιά" στο real estate και στο ποδόσφαιρο.

    00:13 02/12

    Agro-U: Η υπηρεσία που συνδέει επιχειρήσεις του αγροδιατροφικού κλάδου µε προσωπικό

    Η Κυριακή και ο Κυριάκος Νικολαΐδης (γεννημένος το 1991) έψαχναν να βρουν για τα οικογενειακά τους κτήµατα εργαζόµενους. Μια διαδικασία η οποία απαιτεί πολύ χρόνο και είναι αγχωτική. Έτσι, αποφάσισαν...

    16:54 01/12

    Τα "ηνία" της Zara επιστρέφουν στην οικογένεια Ortega μετά από 10 χρόνια

    H Marta Ortega Pérez, κόρη του δισεκατομμυριούχου ιδρυτή της εταιρείας, αναλαμβάνει την προεδρία της Ιnditex από τον Απρίλιο.

    00:15 01/12

    Ν. Χαντζή: Η Ελληνίδα που "έπεισε" τον όμιλο πολυτελών ξενοδοχείων Relais & Châteaux

    Το δικό της αποτύπωµα στον τουριστικό κλάδο θέλησε να αφήσει η Ναταλία Χαντζή. Με όραµα να µοιραστεί µε ταξιδιώτες από όλο τον κόσµο το µέρος όπου έκανε διακοπές ως παιδί, το 2015, η 20χρονη τότε...

    08:12 30/11

    Τι "βλέπουν" οι ειδικοί για τον πληθωρισμό - Και πώς εκτιμούν ότι θα επηρεάσει τις αγορές

    Η Fed συνεχίζει να επιμένει ότι ο υψηλός πληθωρισμός θα είναι "παροδικός".

    00:05 30/11

    Icarus Group: Η σωστή επιλογή για την οικονομική επισκευή-συντήρηση βιομηχανικών στοιχείων

    Καινοτόµες λύσεις συντήρησης βιοµηχανικών στοιχείων (αγωγούς, δεξαµενές κτλ.) µε τη χρήση προηγµένων υλικών, έχοντας ως στόχο το χαµηλό κόστος και την υψηλή ποιότητα, παρέχει η Icarus Group. Ο Θέµης...

    08:04 29/11

    H μετάλλαξη Όμικρον "χτυπά" τις μετοχές

    Τα τρία σενάρια για την πορεία της αγοράς μετά το sell-off της Παρασκευής.

    00:45 29/11

    Κ. Σταυρόπουλος (iSquare): Η πανδημία έφερε μια μικρή επανάσταση στην τεχνολογία

    Ο ηγέτης μιας εταιρείας πρέπει πρώτα να υπηρετεί το στόχο ο ίδιος και μετά να καθοδηγεί τους άλλους εκτιμά ο Κωστής Σταυρόπουλος Πρόεδρος και CEO της iSquare.

    00:05 29/11

    Scander: Η ολοκληρωμένη λύση για τον χώρο της εστίασης και της φιλοξενίας

    Φτάνετε στο αγαπηµένο σας εστιατόριο, το οποίο είναι γεµάτο. Κι όµως, δεν χρειάζεται να περιµένετε για να παραγγείλετε. Βγάζετε το κινητό σας και µέσω της εφαρµογής Scander που ίδρυσε ο Μιχάλης...

    08:00 28/11

    Elon: Η πρώτη βιοδιασπώµενη χειρουργική µάσκα υψηλής προστασίας στη μάχη κατά του Covid

    Η Elon αποτελεί την απάντηση τριών νέων ανθρώπων, της Ελισάβετ, της Νικολέττας και του Ανάργυρου Κουτρούµπα (λίστα "Forbes Under 30 Greece 2019"), στην κρίση του κορονοϊού και στην προσπάθειά τους να...

    08:30 27/11

    Άλμα... στο εμπόριο κρασιού το 2021

    Το διεθνές εμπόριο οίνου, σε αξία, αυξήθηκε το πρώτο εξάμηνο του 2021 με τον εντυπωσιακό ρυθμό του +21%.

    08:00 27/11

    Wardrobly: Ελληνική πλατφόρµα ενοικίασης ρούχων σχεδιαστών υψηλής ποιότητας για κάθε περίσταση

    Το ενδιαφέρον του Σωτήρη Ζαϊρέ για την ανάπτυξη προϊόντων και υπηρεσιών γύρω από µια καλύτερη ποιότητα ζωής τον οδήγησε το 2020 στη δηµιουργία της Wardrobly, της ελληνικής πλατφόρµας ενοικίασης µόδας,...