Ήταν Ιούνιος του 1997 όταν επί ηγεσίας Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς στη Γιουγκοσλαβία υπογραφόταν η «χρυσή συμφωνία του Βελιγραδίου» για την απόκτηση του 49% της Telecom Serbia από την Telecom Italia και τον ΟΤΕ, έναντι περίπου 1 δισ. δολαρίων. 

Δεκατρία χρόνια μετά, και αφού επέζησε βομβαρδισμούς, υπόνοιες για σκάνδαλα και συναλλαγματικές υποτιμήσεις, ο ελληνικός οργανισμός ως άλλος Θησέας αναζητά ακόμη λύσεις για το μίτο της Σερβίας -πλέον από κοινού με την Deutsche Telekom.

Ο ελληνικός όμιλος κρατά... μικρό καλάθι απέναντι στις εξαγγελίες της κυβέρνησης της χώρας για ιδιωτικοποίηση της Telecom Serbia. Και αυτό γιατί οι προθέσεις για εισαγωγή των μετοχών όχι μόνο στο Χρηματιστήριο του Βελιγραδίου αλλά και στου Λονδίνου είχαν ανακοινωθεί και το 2008 και το 2009. 

Μάλιστα, ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του ΟΤΕ, κ. Παναγής Βουρλούμης δεν αναμένει η Σερβία να πουλήσει το ποσοστό της στην Telecom Serbia στο άμεσο μέλλον. «Το ακούμε αυτό εδώ και χρόνια. Εγώ δεν το περιμένω για το 2010, ούτε πιθανώς για το 2011» είχε δηλώσει πρόσφατα.

Στο παρελθόν ο ΟΤΕ  πιθανόν να ενδιαφερόταν να αυξήσει  το ποσοστό του, ωστόσο στην «D.T. εποχή», όπου ο περιορισμός του κόστους λειτουργίας είναι πρωταρχικός και δεν υπάρχει πρόθεση για αύξηση του δανεισμού εντός του 2010, αυτό το ενδιαφέρον έχει... ξεθωριάσει.

«Ο ΟΤΕ δεν έχει τα χρήματα, είναι τεράστια τα ποσά που απαιτούνται για μια τέτοια επένδυση» ήταν η αναφορά του  κ. Βουρλούμη σχετικά, αν και ο οργανισμός βλέπει ευνοϊκά την είσοδο έτερου επενδυτή στο σερβικό πάροχο. «Θα έφτιαχνε την εταιρεία και εμείς θα εγγράφαμε σημαντικές αξίες στον ισολογισμό μας», είχε πει ο κ. Βουρλούμης, καθώς η επένδυση στην Σερβία ήταν επί χρόνια write down στα αποτελέσματα. Στα βιβλία του ΟΤΕ το 20% του σερβικού παρόχου έχει αποτιμηθεί στα 155 εκατ. ευρώ, ενώ αν επαληθευτεί η εκτιμώμενη αξία του στα 4 δισ. ευρώ, με βάση τις κατά καιρούς δηλώσεις Σέρβων αξιωματούχων, τότε οι υπεραξίες για τον ΟΤΕ θα ξεπεράσουν τα 800 εκατ. ευρώ.

Επιπρόσθετα, τα οικονομικά μεγέθη της Telecom Serbia τα τελευταία χρόνια κινούνται θετικά, με αποτέλεσμα και τα μερίσματα να διαμορφώνονται ανάλογα. Το μέρισμα του ΟΤΕ για τη χρήση 2009 αναμένεται να ξεπεράσει τα 8 εκατ. ευρώ (ή 779,4 εκατ. δηνάρια), όπως προκύπτει από ανακοίνωση της σερβικής εταιρείας τον περασμένο Σεπτέμβριο. 

Η «προίκα» της Telecom Serbia 

Ο ΟΤΕ έχει κατ’ επανάληψη δηλώσει ότι θα ήθελε να αποκτήσει παρουσία στην κινητή τηλεφωνία της Σερβίας. Μάλιστα, στο παρελθόν οι επικεφαλής του είχαν εκφράσει την «επιθυμία» να ανταλλάξουν το 20% της Telecom Serbia με πλειοψηφικό πακέτο σε εταιρεία κινητής ή με άδεια, αλλά οι δύο έχουν ήδη εκχωρηθεί (η μία στην Telekom Austria, τον βασικότερο ίσως ανταγωνιστή του ΟΤΕ στα Βαλκάνια).

Εξάλλου η Σερβία αλλά πρωτίστως η Ρουμανία ήταν από τις δραστηριότητες στα Βαλκάνια που κέντρισαν την προσοχή της D.T., καθώς με την «προσθήκη» τους στο χαρτοφυλάκιο της συμπληρώνει το «παζλ» της ευρωπαϊκής της ανάπτυξης.

Σε  αυτό το πλαίσιο, ο  όμιλος της Serbia Telecom διαθέτει συμμετοχές διόλου ευκαταφρόνητες κυρίως, στο κομμάτι της κινητής τηλεφωνίας σε Σερβία, Βοσνία – Ερζεγοβίνη και Μαυροβούνιο, γεγονός που πιθανότατα θα ενδιέφερε την Deutsche Telekom ώστε να επενδύσει απευθείας στο σερβικό κρατικό τηλεπικοινωνιακό φορέα, κάτι που ο κ. Βουρλούμης βρίσκει «λογικό». 

Η Telecom Serbia ελέγχει τη σερβική εταιρεία κινητής τηλεφωνίας mt:s (Mobile Telephony of Serbia),η οποία ιδρύθηκε το 1998, ενώ την άνοιξη του 2007 εξαγόρασε την Telekom Srpske, την δημόσια τηλεπικοινωνιακή εταιρία του σερβόφωνου τμήματος της Βοσνίας – Ερζεγοβίνης (διαθέτει σταθερή και κινητή). Το καλοκαίρι του ίδιου χρόνου, ξεκίνησε τις δραστηριότητές της στο Μαυροβούνιο με την m:tel, μετά την τρίτη άδεια κινητής τηλεφωνίας που έλαβε, ως μέρος της κοινοπραξίας με την εταιρεία Ogalar BV. Μάλιστα, η Telecom Serbia φέρεται να εξετάζει την πλήρη απόκτηση της εταιρείας, αλλά μέσω της  Telekom Srpske, ώστε να αποφευχθεί η εμπλοκή του ΟΤΕ.

 

Γιατί αυτός ο υποτιθέμενος «αποκλεισμός» του ελληνικού οργανισμού; Πρώτον, γιατί η σερβική κυβέρνηση εξυπηρετεί πρωτίστως τα συμφέροντά της, όσο καλές κι αν είναι οι σχέσεις με τον ΟΤΕ. Δεύτερον και κυριότερο, στο Μαυροβούνιο η D.T. έχει ήδη παρουσία, μετά την εξαγορά του βασικού παρόχου (Telekom Montenegro) και προσφέρει υπηρεσίες σταθερής και κινητής τηλεφωνίας. Αν και άμεσα η ελληνική εταιρεία δεν δραστηριοποιείται στο Μαυροβούνιο, η συμμετοχή του με 20% στην Telecom Serbia πιθανόν εγείρει ζητήματα μονοπωλιακών πρακτικών με έναν εν δυναμει κοινό όμιλο Γερμανών – Ελλήνων – Σέρβων να ελέγχει δύο από τις τρεις εταιρείες κινητής τηλεφωνίας του Μαυροβουνίου.   

Η πρώτη ξένη επένδυση

 

Πίσω στο καλοκαίρι του 1997, η απόκτηση του 20% της Telecom Serbia ήταν η πρώτη απόπειρα εξόδου του ΟΤΕ από την ελληνική επικράτεια, ενώ ένα χρόνο μετά ακολούθησε η εξαγορά της Armentel στην Αρμενία.

 

Το τίμημα του 1 δισ. δολαρίων ή 1,5 δισ. γερμανικών μάρκων για το 49% του σερβικού οργανισμού τηλεπικοινωνιών είχε χαρακτηριστεί υπερβολικό δεδομένης της όχι τόσο καλής κατάστασης του, αλλά Ιταλοί (οι οποίοι ήταν και οι κύριοι υποστηρικτές της συμφωνίας) και Έλληνες υπεραμύνονταν της επένδυσής τους.

 

Το πολιτικά, κοινωνικά  και οικονομικά δεδομένα ανέτρεψαν τους σχεδιασμούς: το εμπάργκο κατά της Γιουγκοσλαβίας, ο πόλεμος στο Κόσσοβο, η κατά 82% υποτίμηση του τοπικού νομίσματος, αλλά και σωρεία δημοσιευμάτων περί της «μεγαλύτερης απάτης στην ιστορία της Σερβίας», δηλώσεων από Σέρβους πολιτικούς για «σκανδαλώδη σύμβαση», εισαγγελικών παρεμβάσεων και ερευνών από την Ιταλία για μίζες κ.ά. Το 2002 η Telecom Italia αποχώρησε από τη χώρα, πουλώντας πίσω στο σερβικό κράτος το 29% της εταιρείας, αντί 195 εκατ. ευρώ, ενώ είχε καταβάλλει αρχικά περί τα 500 εκατ. ευρώ.

 

Όλες αυτές οι εξελίξεις  έκαναν κατά καιρούς τον ΟΤΕ να αναζητά τον... χρυσό στη σερβική εταιρεία και τις υπεραξίες στην επένδυση του 20%, το οποίο το 2002 είχε αποτιμηθεί στα 135 εκατ. ευρώ, ενώ το 1997 είχε «πληρώσει» περίπου 310 εκατ. ευρώ. Μάλιστα, αν και είχε option να αποκτήσει το 29% που εκχωρούσε η Telecom Italia, επέλεξε να μην επενδύσει περαιτέρω στη Σερβία, αφού μετά του νατοϊκούς βομβαρδισμούς η κυβέρνηση της γειτονικής χώρας δεν είχε ξεκάθαρη πολιτική για τον κρατικό τηλεπικοινωνιακό οργανισμό.

 

Το 2003 και πριν από τη δολοφονία του τότε πρωθυπουργού της Σερβίας, Ζόραν Tζίντζιτς, ο OTE προσπάθησε να βρει μια φόρμουλα αποχώρησης την Telecom Serbia μέσω της ανταλλαγής του πακέτου που κατέχει με τον πλειοψηφικό έλεγχο σε σερβική εταιρεία κινητής τηλεφωνίας. Όμως, οι πολιτικές ανατροπές ανέστειλαν τα σχέδια με αποτέλεσμα όλα να συζητηθούν επί νέας βάσεως, ενώ με το θέμα της συμφωνίας ασχολήθηκε και η ελληνική δικαιοσύνη.

 

Το Σεπτέμβριο του 2004 υπεγράφη τροποποιημένη συμφωνία μετόχων μεταξύ του ΟΤΕ και της σερβικής κυβέρνησης με την οποία δόθηκαν αυξημένες διοικητικές αρμοδιότητες στην ελληνική πλευρά: με το 20% του μετοχικού κεφαλαίου, ο οργανισμός διορίζει δύο από τα εννέα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, τον Αναπληρωτή Διευθύνοντα Σύμβουλο και τον Γενικό Διευθυντή Χρηματοοικονομικών της Εταιρείας. 

  

roi.haikou@capital.gr