Η ηλεκτροκίνηση στην Ελλάδα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, με σημαντικές ευκαιρίες αλλά και βαθιές δομικές προκλήσεις, που καθορίζουν τον ρυθμό ανάπτυξής της.

Όπως εξηγεί στο "Forbes" ο Διευθύνων Σύμβουλος της ΑΕΝΑΟΣ, Νίκος Σηφάκης, η χώρα έχει θεσμικό πλαίσιο και κίνητρα, όμως η απόσταση μεταξύ σχεδιασμού και πραγματικών υποδομών παραμένει μεγάλη. Από τους 9.800 δημόσια προσβάσιμους φορτιστές που λειτουργούν σήμερα –οι περισσότεροι από ιδιωτικές επενδύσεις– έως τα ελάχιστα ποσοστά υλοποίησης των δημοτικών ΣΦΗΟ, το κενό είναι εμφανές και αποτυπώνει την αδυναμία του συστήματος να προσφέρει "ασφάλεια κίνησης" στους οδηγούς ηλεκτρικών οχημάτων. Την ίδια στιγμή, η πίεση στο δίκτυο διανομής και η ανάγκη αναβάθμισης των ηλεκτρικών υποδομών δημιουργούν πρόσθετα εμπόδια. 

Ωστόσο ο κ. Σηφάκης υπογραμμίζει ότι η ηλεκτροκίνηση μπορεί να εξελιχθεί σε κρίσιμο σύμμαχο των ΑΠΕ, συμβάλλοντας στη διαχείριση της πλεονάζουσας πράσινης ενέργειας και στη σταθερότητα του δικτύου. "Η ηλεκτροκίνηση δεν είναι απλώς μέρος της πράσινης μετάβασης – είναι προϋπόθεση", σημειώνει χαρακτηριστικά.

Κύριε Σηφάκη, πότε ήρθε επίσημα η ηλεκτροκίνηση στη χώρα μας;

Ο σημαντικότερος νόμος που καθορίζει την ηλεκτροκίνηση στην Ελλάδα είναι ο 4643/2019, ο οποίος ενσωματώνει και εφαρμόζει τις διατάξεις της Οδηγίας Ε.Ε. 2014/94 σχετικά με την ηλεκτροκίνηση και τις υποδομές φόρτισης. Αυτός ο νόμος αφορά την προώθηση της ηλεκτροκίνησης και περιλαμβάνει διατάξεις σχετικά με: φορολογικά κίνητρα για την αγορά ηλεκτρικών οχημάτων, υποδομές φόρτισης και προγράμματα επιδότησης για ιδιώτες και επιχειρήσεις. Επίσης, ο νόμος 4710/2020 εστιάζει στην ανάπτυξη υποδομών ηλεκτροκίνησης και τη ρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικών οχημάτων.

Ποια είναι κατάσταση στη χώρα μας σε σχέση με την ηλεκτροκίνηση και με τις υποδομές που απαιτούνται;

Τα αποτελέσματα ανάπτυξης της ηλεκτροκίνησης στη χώρα μας δυστυχώς δεν είναι τα αναμενόμενα. Μπορεί να έχουν δοθεί κίνητρα όπως επιδότηση, μηδενικά τέλη κυκλοφορίας κ.ά., αλλά, απ’ ό,τι φαίνεται, αυτά δεν είναι αρκετά. Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η έλλειψη ασφάλειας στους χρήστες (οδηγούς) λόγω της μικρής διασποράς μεσαίας ικανότητας φορτιστών, ταχείας ή και υπερταχείας φόρτισης. Σε αυτό το σημείο επιτρέψτε μου να διαχωρίσω την ιδιωτική/επιχειρηματική πρωτοβουλία και τις εγκαταστάσεις από δημόσιους φορείς. Στη δε πρώτη κατηγορία και σύμφωνα με το Μητρώο Υποδομών και Φορέων Αγοράς Ηλεκτροκίνησης (ΜΥΦΑΗ) ο συνολικός αριθμός δημοσίως προσβάσιμων σταθμών φόρτισης είναι 9.838 έως σήμερα. Από αυτά τα σημεία φόρτισης, η πλειονότητα είναι από επιχειρήσεις, ενώ άγνωστος είναι ο αριθμός φορτιστών στα πλαίσια του ΣΦΗΟ των δήμων (Σχέδιο Φόρτισης Ηλεκτρικών Οχημάτων).

Αν κατάλαβα καλά, οι δήμοι έχουν επωμιστεί την ανάπτυξη των υποδομών φόρτισης;

Τα ΣΦΗΟ ανήκουν στα διοικητικά όρια των δήμων στην Ελλάδα. Συγκεκριμένα, από τους 332 δήμους της χώρας, οι 328 έχουν ολοκληρώσει το Σχέδιο Φόρτισης Ηλεκτρικών Οχημάτων, η οποία μελέτη όμως ορίζει τις κατάλληλες τοποθεσίες για την εγκατάσταση σταθμών φόρτισης λαμβάνοντας υπόψη την προσβασιμότητα και τη ζήτηση. Το ΣΦΗΟ δεν υλοποιεί άμεσα τους σταθμούς φόρτισης, αλλά παρέχει τα εργαλεία και τις κατευθύνσεις, όπως στρατηγική ανάπτυξης, προγραμματισμός υλοποίησης κ.ά. Τώρα, όσον αφορά τους φυσικά εγκατεστημένους σταθμούς από τους δήμους, τα αποτελέσματα είναι τραγικά. Ενώ ο στόχος είναι η εγκατάσταση και ηλέκτριση 1000:1 (ένας σταθμός ταχείας φόρτισης ανά 1.000 κατοίκους) δημοσίως προσβάσιμων φορτιστών, ήτοι 10.000 περίπου σε ολόκληρη τη χώρα, τα ακριβή νούμερα είναι κυριολεκτικά άγνωστα. Εκτιμάται ότι τα ποσοστά υλοποίησης, σε επίπεδο εγκατάστασης, δεν ξεπερνούν το 5% πανελλαδικά.

Ποια είναι τα σημαντικότερα προβλήματα στην ανάπτυξη των υποδομών φόρτισης, είτε από την πλευρά της αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) είτε από άλλους οργανισμούς; 

Κατ’ αρχάς, και σε σχέση με τους δήμους, το μεγαλύτερο ζήτημα είναι η χρηματοδότηση. Ενώ η χρηματοδότηση του ΣΦΗΟ ως μελέτη έγινε από το Πράσινο Ταμείο, απεντάχθηκαν από το ΤΑΑ για τις ανάγκες υλοποίησης, είτε για λόγους μη συμμόρφωσης στις απαιτήσεις του Ταμείου είτε λόγω μειωμένων αντανακλαστικών. Παρ’ όλα αυτά, το κύριο πρόβλημα, είτε για τους ΟΤΑ είτε για άλλους οργανισμούς ή επιχειρήσεις, είναι το δίκτυο διανομής ηλεκτρικής ενέργειας. Οι σταθμοί φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, μεσαίας και άνω ικανότητας, σχετίζονται άμεσα με το παλαιωμένο δίκτυο διανομής. Η αργή αναβάθμιση του δικτύου, ο εξηλεκτρισμός των αναγκών στα πλαίσια της μείωσης εκπομπών CO2 (βλ. κατάργηση καυστήρων πετρελαίου και αντικατάσταση με αντλίες θερμότητας) περιορίζουν δραματικά τον διαθέσιμο "ηλεκτρικό χώρο" για τις αμιγείς ανάγκες της ηλεκτροκίνησης. Βέβαια, οι ΑΠΕ με την ηλεκτροκίνηση πάνε μαζί!

Το προηγούμενο καλοκαίρι καταγράφηκαν προβλήματα σε σχέση με το over-booking των ΑΠΕ και κυρίως των φωτοβολταϊκών. Αναφέρομαι στις περικοπές ηλεκτρικής ενέργειας. Η ηλεκτροκίνηση πώς μπορεί να συνδράμει στην επίλυση του προβλήματος;

Η ηλεκτροκίνηση μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση της πλεονάζουσας παραγωγής πράσινης ενέργειας, με διάφορους τρόπους:

ΑποθHκευση και χρHση ενEργειας: Τα ηλεκτρικά οχήματα (EV) μπορούν να λειτουργήσουν ως κινητές μονάδες αποθήκευσης ενέργειας. Όταν υπάρχει περίσσεια ανανεώσιμης ενέργειας (όπως ηλιακή ή αιολική), τα EV μπορούν να φορτιστούν εκείνη τη στιγμή, αποθηκεύοντας την πλεονάζουσα ενέργεια για μελλοντική χρήση. Αυτό βοηθά στην εξισορρόπηση της προσφοράς και της ζήτησης στο δίκτυο.

ΑπOκριση ζHτησης: Η φόρτιση EV μπορεί να προσαρμοστεί ανάλογα με τη διαθεσιμότητα ή το κόστος της ενέργειας. Συγκεκριμένα, μέσω των Δυναμικών Τιμολογίων, δίνονται κίνητρα στους καταναλωτές να προσαρμόσουν το ενεργειακό τους προφίλ. Τα ηλεκτρικά οχήματα μπορούν να προγραμματιστούν να φορτίζουν κατά τις ώρες πλεονάζουσας "πράσινης" ενέργειας. Αυτό όχι μόνο βοηθά στην ελαχιστοποίηση των περικοπών στους σταθμούς ΑΠΕ, αλλά μειώνει και το κόστος ενέργειας για τους καταναλωτές.

ΤεχνολογIα Vehicle-to-Grid (V2G): Με τα συστήματα V2G, τα EV μπορούν όχι μόνο να αντλούν ενέργεια από το δίκτυο, αλλά και να ανατροφοδοτούν την ενέργεια όταν χρειάζεται. Αυτό σημαίνει ότι σε περιόδους αιχμής της ζήτησης η αποθηκευμένη ενέργεια στις μπαταρίες EV μπορεί να βοηθήσει στη σταθεροποίηση του δικτύου, μειώνοντας έτσι την ανάγκη για παραγωγή ενέργειας από ορυκτά καύσιμα.
 
Ολοκληρώνοντας, η ηλεκτροκίνηση και οι ΑΠΕ συνεργούν αποτελεσματικά;

Η ηλεκτροκίνηση είναι ζωτικής σημασίας όχι μόνο για βιώσιμες μεταφορές, αλλά ως στοιχείο ενός βιώσιμου ενεργειακού μέλλοντος. Ενσωματώνοντας τα ηλεκτρικά οχήματα με συστήματα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα πιο ανθεκτικό και αποδοτικό ενεργειακό τοπίο, που μειώνει τις περικοπές, μειώνει τις εκπομπές και υποστηρίζει τη μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Η συνέργεια μεταξύ της ηλεκτροκίνησης και των ΑΠΕ μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για καινοτόμες λύσεις που αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής και της ενεργειακής βιωσιμότητας.

Αξιοποιώντας αυτές τις πτυχές, η ηλεκτροκίνηση μπορεί να συμβάλει σημαντικά σε ένα πιο βιώσιμο ενεργειακό οικοσύστημα, συντελώντας στην αποτελεσματική διαχείριση και αξιοποίηση της πλεονάζουσας παραγωγής πράσινης ενέργειας.
Προσωπικά, θεωρώ ότι η ηλεκτροκίνηση δεν είναι απλώς μέρος της πράσινης μετάβασης, αλλά προϋπόθεση!