Του Νίκου Κωτσικόπουλου

Μονοψήφιες μεσοσταθμικές αυξήσεις των ασφαλίστρων υγείας σχεδιάζουν για το 2026 σύμφωνα με πληροφορίες οι ασφαλιστικές εταιρίες, οι οποίες δεν έχουν περιορισμό πέραν του ανταγωνισμού, όσον αφορά τα ετησίως ανανεούμενα συμβόλαια, από τον αναμενόμενο δείκτη ΕΔΑ της ΕΛΣΤΑΤ. Αλλά και στα ισόβια προγράμματα, εν απουσία του δείκτη της ΕΛΣΤΑΤ, οι περιορισμοί είναι σχετικοί, λαμβάνονται υπόψη όμως από τις ασφαλιστικές εταιρίες σε συνδυασμό με τα νοσοκομειακά κόστη και άλλους παράγοντες, όπως η ηλικία και το είδος του συμβολαίου.

Ο δείκτης ΕΔΑ υγείας άλλωστε, ο οποίος θα εφαρμόζεται "τροχιοδεικτικά" και όχι αυστηρά περιοριστικά, λαμβάνοντας υπόψη και τις κεφαλαιακές απαιτήσεις των εταιρειών, αφορά μόνον στη διαμόρφωση των ισοβίων παλαιών συμβολαίων και αναμενόταν το Δεκέμβριο του 2025. Ωστόσο ήταν φανερό ότι δεν θα μπορούσε να παρουσιαστεί εκείνο το διάστημα και δεν μπορεί να είναι έτοιμος πριν από το φετινό Πάσχα- στην καλύτερη περίπτωση. 

Σύμφωνα με πληροφορίες που συνέλεξε το Capital.gr από διαφορετικές πηγές, η δημιουργία του δείκτη απαιτεί μία βάση δεδομένων προς σύγκριση των αποζημιώσεων, η οποία δεν έχει δημιουργηθεί καθώς δεν έχουν συλλεχθεί τα στοιχεία και η οποία είναι αδυνατόν να δημιουργηθεί αν δεν ολοκληρωθεί ένα πλήρες ημερολογιακό έτος από την εφαρμογή των τελευταίων μεσοσταθμικών αυξήσεων 7% του 2025, στα συμβόλαια υγείας. 

Οι αυξήσεις αυτές εφαρμόστηκαν πέρυσι τον Απρίλιο και στην πραγματικότητα η δημιουργία του δείκτη απαιτεί επίσης μετά τη συλλογή των στοιχείων και την περαιτέρω επεξεργασία τους, από τη "φορτωμένη" με εργασίες ΕΛΣΤΑΤ. Οπότε είναι πιθανό η περίοδος αναμονής για τη δημιουργία ενός δείκτη που θα πρέπει για πρώτη φορά να δημιουργήσει η ΕΛΣΤΑΤ, απλώς να ξεκινάει από φέτος τον Απρίλιο. Οι ασφαλιστικές εταιρίες δεν μπορούν να περιμένουν, διότι ο χρόνος "τρέχει" κι έχουν ανανεώσεις συμβολαίων μπροστά τους.

Πέραν αυτού όμως, η δημιουργία του δείκτη απαιτούσε και την παρουσίαση της μεθοδολογίας για τη συγκρότησή του, από το διαδικτυακό τόπο της ΕΛΣΤΑΤ που δεν έχει γίνει ακόμα. 

Τι δείχνουν οι αποζημιώσεις 

Αντίθετα, έχουν δημοσιευτεί τα στοιχεία εξαμήνου 2025 για τις αυξημένες αποζημιώσεις στα συμβόλαια υγείας που κατέβαλαν οι ασφαλιστικές και δίνουν μία πρώτη εικόνα για το πώς θα μπορούσαν να κινηθούν οι εταιρίες. Η συγκυρία αποδείχτηκε σχετικά ευνοϊκή για αποζημιώσεις των ασφαλιστικών στα νοσοκομειακά προγράμματα των παλαιών ισόβιων συμβολαίων (που είναι το αγκάθι της υπόθεσης). Αυξήθηκαν στο πρώτο εξάμηνο του 2025 κατά 8,3%, σε σχέση με το ίδιο διάστημα του 2024. 

Έτσι αν και τα στοιχεία για το σύνολο των αποζημιώσεων το 2025 δεν είναι γνωστά και θα μπορούσαν να ανατρέψουν την εικόνα, οι αποζημιώσεις του εξαμήνου επιτρέπουν καταρχήν στις ασφαλιστικές εταιρίες να παραμείνουν συγκρατημένες στις τιμολογήσεις τους όπως είναι η πρόθεσή τους, καθώς τα προηγούμενα χρόνια οι αυξήσεις στα νοσήλεια είχαν ασκήσει μεγάλες πιέσεις.
Ωστόσο δεν συνέβη το ίδιο με τις αποζημιώσεις νοσοκομειακών προγραμμάτων στα ετησίως ανανεούμενα συμβόλαια. Όσο ελεύθερα μπορούν να ανανεώνονται, άλλο τόσο πήραν την άγουσα και οι αποζημιώσεις που κατέβαλαν οι ασφαλιστικές στο πρώτο εξάμηνο του 2025. Ήταν κατά 25,7% μεγαλύτερες, σε σχέση με το πρώτο εξάμηνο του 2024 για τα νοσοκομειακά προγράμματα των μονοετών νέων συμβολαίων.

Ειδικότερα τα στοιχεία της Ένωσης των Ασφαλιστικών Εταιριών δείχνουν ότι οι αποζημιώσεις στα μονοετή συμβόλαια κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025, έφθασαν τα 126,61 εκατ. ευρώ, από 100,73 εκατ. ευρώ στο πρώτο εξάμηνο (+25,7%). Στα ισόβια συμβόλαια οι αποζημιώσεις αυξήθηκαν  από 156,51 εκατ. ευρώ το πρώτο εξάμηνο 2024 σε 169,56 εκατ. ευρώ (+8,3%). 

Η απόφαση του ΣτΕ και η φερεγγυότητα

Τώρα οι ασφαλιστικές εταιρίες θα πρέπει να προγραμματίσουν τις κινήσεις τους με βάση αυτά τα δεδομένα κι ενόσω αναμένεται ο δείκτης και τα στοιχεία αποζημιώσεων όλου του έτους. Τα νέα τιμολόγια θα λαμβάνουν υπόψη την ηλικία, το είδος του συμβολαίου και τον ανταγωνισμό στα νέα συμβόλαια. Θα υπάρχει επίσης πρόβλεψη, για την πρόσφατη απόφαση του ΣτΕ, η οποία σύμφωνα με τις εταιρίες δεν εμποδίζει τις αυξήσεις που είναι επαρκώς αιτιολογημένες.

Σύμφωνα με την απόφαση του ΣτΕ, οι ρήτρες μονομερούς αναπροσαρμογής ασφαλίστρου ως γενικοί όροι συναλλαγών είναι κατ' αρχήν επιτρεπτές, υπό αυστηρές όμως προϋποθέσεις διαφάνειας, καλής πίστης και ισορροπίας.

Μία ρήτρα είναι νόμιμη μόνο εφόσον:

-Δικαιολογείται από "σπουδαίο λόγο", ο οποίος πρέπει να αναφέρεται ρητά στη σύμβαση,

-Βασίζεται σε σαφή, κατανοητά και εύλογα κριτήρια, ώστε ο μέσος ασφαλισμένος να μπορεί να αντιληφθεί τον τρόπο και τις πιθανές οικονομικές συνέπειες της αναπροσαρμογής,

-Συνοδεύεται από επαρκή πληροφόρηση πριν και κατά τη διάρκεια της σύμβασης, ώστε ο ασφαλισμένος να μπορεί να ελέγχει αν οι αυξήσεις είναι σύμφωνες με τα συμφωνημένα κριτήρια και να ασκεί αποτελεσματικά τα δικαιώματά του.

Ενόσω αναμένεται η καθαρογραφή της απόφασης, στις ασφαλιστικές εταιρίες αντιλαμβάνονται ότι το ΣτΕ δεν εμποδίζει γενικά τις αυξήσεις στα ισόβια συμβόλαια. Τις επιτρέπει αν υπάρχει σοβαρός λόγος, όπως για παράδειγμα αν υπάρχει πρόβλημα  με την φερεγγυότητα και τα κεφάλαια των ασφαλιστικών που πρέπει να μείνουν σε ασφαλή επίπεδα όπως τα ορίζει ο επόπτης.