Η διοίκηση του ΟΤΕ θα κάνει ό,τι μπορεί για να προφυλάξει τον Οργανισμό "από την απαξίωση που επιχειρείται", αν δεν λυθεί το πρόβλημα της ρύθμισης και αν δεν υπάρξουν συνθήκες ρυθμιστικής βεβαιότητας, τόνισε σήμερα ο κ. Π. Βουρλούμης, στο πλαίσιο της ομιλίας του με θέμα "Ανταγωνισμός: Η συγκλιση της αγοράς σε επιχειρηματικό επίπεδο" που πραγματοποιήθηκε στο 9ο συνέδριο Info-com. Στην ίδια ομιλία, ο πρόεδρος του ΟΤΕ επισήμανε πως ο Οργανισμός "παραμένει δυνατός αλλά δεν δεσπόζει πια". 

Ειδικότερα, στην ομιλία του ο κ. Βουρλούμης ανέφερε τα εξής:

"Η από καιρό προαναγγελθείσα σύγκλιση σταθερής και κινητής τηλεφωνίας έρχεται και στη χώρα μας.  Έρχεται με την μορφή προϊόντων που συνδυάζουν χαρακτηριστικά κινητού και σταθερού τηλεφώνου, προϊόντων που όσο θα βελτιώνονται τεχνολογικά θα γίνονται πιο ελκυστικά στον καταναλωτή.  Η σύγκλιση έχει επιπτώσεις σε όλες τις δραστηριότητες των εταιριών του χώρου, επηρεάζει τον σχεδιασμό των δικτύων τους και την στρατηγική τους τοποθέτηση στην αγορά.

Η σύγκλιση είναι μία μεγάλη ευκαιρία, ιδίως για τις εταιρίες που δραστηριοποιούνται στην κινητή τηλεφωνία.  Στη χώρα μας η αγορά της κινητής πλησιάζει επίπεδα κορεσμού.  Οι τρόποι που έχουν οι εταιρίες της κινητής να συνεχίσουν την ανοδική τους πορεία είναι δύο.  Ο ένας είναι να εντείνουν τον ανταγωνισμό μεταξύ τους, ο άλλος και πιο άμεσα ελκυστικός να επιτεθούν στη σταθερή τηλεφωνία, ήγουν στον ΟΤΕ και τους εναλλακτικούς παρόχους.

Οι δύο μεγάλοι κινητοί η Vodafone και η Wind έχουν ήδη αποκτήσει ή συμμαχήσει με παρόχους σταθερής τηλεφωνίας και έτσι στην αγορά βρίσκονται τώρα τρεις "παίκτες" που έχουν την δυνατότητα να προσφέρουν προϊόντα σύγκλισης.  Για τους δύο από αυτούς η πρόκληση είναι πώς θα τα σχεδιάσουν, τιμολογήσουν και διαφημίσουν σε μία ελεύθερη αγορά.

Ήδη μια εταιρία διαφημίζει προϊόντα που συνδυάζουν χαρακτηριστικά σταθερού και κινητού τηλεφώνου, τιμολογημένα πάρα πολύ χαμηλά.  Στόχος της είναι κατάληψη μεριδίου αγοράς έστω και με ζημία.  Οι άλλες κινητές ακολουθούν.  Έτσι λειτουργεί η ελεύθερη αγορά και ως εδώ κανένα παράπονο.  Για τι είδους ελευθερία όμως μιλάμε όταν στον όμιλο του ΟΤΕ δεν επιτρέπεται να απαντήσει σ’ αυτή την πρόκληση;

Ο ΟΤΕ, κάτω από τις ρυθμιστικές συνθήκες και τη νοοτροπία που επικρατεί τώρα πρέπει να παλέψει με τα χέρια δεμένα. Για τον λόγο αυτό όταν τίθεται θέμα ανταγωνισμού σε επιχειρηματικό επίπεδο, ο κύριος παράγοντας που μας απασχολεί είναι η ρύθμιση και το πώς εφαρμόζεται στην Ελλάδα. Στη σύντομη ομιλία μου επομένως κεντρική θέση έχει η ρύθμιση γιατί πιστεύω ότι η σύγκλιση παρέχει μία πρώτης τάξεως ευκαιρία για την πλήρη αναθεώρηση της ρυθμιστικής φιλοσοφίας, όπως άλλωστε ήδη συμβαίνει αλλού στην Ευρώπη.

Δεν ζηλεύω τον ρόλο του ρυθμιστή στην Ελλάδα.  Τον έχουν φορτώσει με τις ιδιότητες του νομοθέτη, του ερμηνευτή των νόμων, του δικαστή και του εκτελεστή των δικαστικών του αποφάσεων. Συνταγματική πρωτοτυπία και βαριά ευθύνη, ιδίως όταν το κράτος δεν έχει, ή τουλάχιστον μέχρι τώρα δεν είχε, ξεκάθαρη τηλεπικοινωνιακή στρατηγική.

Η ΕΕΤΤ, που συγκεντρώνει τις εξουσίες ρυθμιστή και επιτροπής ανταγωνισμού στις τηλεπικοινωνίες χωρίς την πυξίδα κρατικής βούλησης, θα είναι αναγκασμένη να πορεύεται μέσα σ’ ένα τοπίο αχαρτογράφητο και ρευστό που η τεχνολογία το αλλάζει συνεχώς. Σε μία ζούγκλα που πίσω από θεωρίες περί δημοσίου συμφέροντος και συμφέροντος του καταναλωτή κρύβονται συνήθως σκληρά οικονομικά συμφέροντα που έχουν και τον τρόπο να επηρεάζουν αποφάσεις. Όλα αυτά σε μία μικρή αγορά που αφέθηκε να αναπτυχθεί άναρχα και παρασιτικά.

Ο μιμητισμός των Βρυξελλών σαν οδηγός είναι αμφίβολης αξίας. Οι κοινοτικές οδηγίες ρύθμισης δίνουν μεγάλα περιθώρια στους ρυθμιστές κάθε κράτους-μέλους να προσαρμόζουν τα μέτρα τους στις τοπικές ιδιομορφίες. Είναι επίσης ο μιμητισμός επικίνδυνος. Παράδειγμα ο "λειτουργικός διαχωρισμός", που μόλις ακούσαμε, ιδέα που ξεφουσκώνει ήδη στις Βρυξέλλες αλλά εδώ τα νέα αργούν να φτάσουν. Σαν ιδέα ο διαχωρισμός φαίνεται απλός και βολικός αλλά δεν είναι τυχαίο ότι το πείραμα δεν έχει εφαρμοστεί παρά μόνο στη Βρετανία που και εκείνη απελευθέρωσε τις τηλεπικοινωνίες την δεκαετία του ’80 και προχώρησε σε κάποιου είδους διαχωρισμό μόλις πριν από δύο χρόνια.

Στην υπόλοιπη Ευρώπη ο διαχωρισμός ξεσηκώνει σφοδρές αντιδράσεις. Ήδη οι Διευθύνσεις Ανταγωνισμού και Επιχειρήσεων της ΕΕ, κ. Kroes και κ. Verheugen, αλλά και όλες οι άλλες, πλην μιας Διευθύνσεις, έχουν προβάλλει σοβαρές και τεκμηριωμένες αντιρρήσεις. Ίσως κάποτε έρθει η ώρα για κάποιο λειτουργικό διαχωρισμό και εδώ. Προς το παρόν ας αρκεστούμε στον λογιστικό διαχωρισμό γιατί πειραματισμοί του είδους του functional separation θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ωμή κρατική παρέμβαση επάνω σε ένα διαμορφωμένο νομικό και επιχειρηματικό περιβάλλον και να έχουν τελείως απρόβλεπτα και αρνητικά αποτελέσματα.  Θέλουν ίσως μερικοί να γίνει ο ΟΤΕ πειραματόζωο, κι αν πάθει κάτι στο χειρουργικό τραπέζι τι θα πουν; sorry δεν το θέλαμε…..  Θα σταθώ ακόμα λίγο στη ρύθμιση και πώς επηρεάζει τον ανταγωνισμό.

Για να λειτουργήσει ανταγωνιστικά μία τηλεπικοινωνιακή επιχείρηση, όπως και κάθε άλλη, είναι υποχρεωμένη να σχεδιάζει εγκαίρως, να επενδύει, να εκπαιδεύει, να διαφημίζει και τέλος να ρίχνεται στη μάχη του ανταγωνισμού με το αποτέλεσμα πάντα αβέβαιο.  Παίρνει τεράστια ρίσκα, ιδίως στις τηλεπικοινωνίες που τα δεδομένα αλλάζουν συνεχώς.  Και οι επενδύσεις είναι – όπως ξέρουμε όλοι - πολύ μεγάλες. Ανάμεσα στην απόφαση και στην υλοποίησή της μεσολαβεί σημαντικό χρονικό διάστημα.  Σχεδιασμός του προϊόντος, τεστάρισμα, διαγωνισμοί για τα υλικά όταν χρειάζονται νέες επενδύσεις, παραγγελία, κατασκευή από τον προμηθευτή και τέλος εγκατάσταση.

Κατηγορείται, άδικα ο ΟΤΕ από μερικούς ότι δεν έχει ξεκάθαρη στρατηγική.  Έχουν αναλογιστεί εκείνοι που ασκούν κριτική τι κινδύνους διατρέχει μία επιχείρηση και μάλιστα εισηγμένη σε χρηματιστήρια, όταν είναι αναγκασμένη να παίρνει αποφάσεις δεκάδων και εκατοντάδων εκατομμυρίων μέσα στο θολό τοπίο της απόλυτης ρυθμιστικής αβεβαιότητας;

Αν η επένδυση δεν βγει αποδοτική να είμαστε βέβαιοι ότι θα υποστεί ο ΟΤΕ τις πλήρεις συνέπειες.  Αν επιτύχει θα τον υποχρεώσει ο ρυθμιστής να την χαρίσει περίπου στους ανταγωνιστές του που αντί να επενδύουν διαφημίζουν.

Σε τέτοιο περιβάλλον μάλλον πρέπει να θεωρήσουμε τον ΟΤΕ παράφρονα που εγκατέστησε μέσα σε 18 μήνες πάνω από ένα εκατομμύριο πόρτες ευρυζωνικότητας αψηφώντας τον βέβαιο κίνδυνο ότι θα αναγκαζόταν να τις μοιραστεί με τους ανταγωνιστές του σε κάποιο αυθαίρετο κόστος που έτσι αποφάσισε ο ρυθμιστής.  Αυτό και έγινε αμέσως, χωρίς να του δοθεί έστω και λίγος χρόνος να εκμεταλλευτεί μόνος την επένδυσή του.

Ο ΟΤΕ μαζί με την Cosmote έχουν ετοιμάσει προϊόντα για να ανταγωνιστούν την αγορά στη σύγκλιση. Θα τους επιτραπεί να τα εμπορευτούν;

Δεν θέλω να μειώσω τη σημασία του έργου της ρύθμισης.  Στην Ελλάδα το κόστος των υπηρεσιών στις τηλεπικοινωνίες είναι το μόνο που μειώνεται και μάλιστα ραγδαία.  Παράδειγμα, οι τιμές πρόσβασης ADSL και internet μαζί έχουν μειωθεί από 80% έως 90% και βρίσκονται σε Ευρωπαϊκά επίπεδα.  Επίσης η ποιότητα των υπηρεσιών, ταχύτητες, κ.λπ., βελτιώνεται συνεχώς.  Η δυνατότητα πρόσβασης σε υψηλότερης τεχνολογίας υπηρεσίες επίσης επεκτείνεται σε όλο και μεγαλύτερη γεωγραφική έκταση. Είναι όμως όλα αυτά επίσης απόδειξη ότι στην Ελλάδα ήδη υπάρχει σκληρός ανταγωνισμός στις τηλεπικοινωνίες και φέρνει αποτελέσματα.  Ο σκοπός της ρύθμισης είναι μεταβατικός με ημερομηνία λήξης, όταν θα έχουν λυθεί τα προβλήματα των προϋποθέσεων του αποτελεσματικού ανταγωνισμού. Στην Ελλάδα βρισκόμαστε κοντά στο σημείο αυτό.

Αν αυτό δεν ισχύει για όλες τις αγορές που ρυθμίζονται, ισχύει πάντως για προϊόντα της σύγκλισης στην Ελλάδα, όπου δεν υπάρχει κανένας λόγος να εφαρμοστεί οποιαδήποτε ρύθμιση. Στον χώρο αυτό έχουν τώρα εισέλθει δύο γίγαντες που θα ανταγωνίζονται τον όμιλο ΟΤΕ σε όλη την γκάμα των τηλεπικοινωνιακών προϊόντων.

Η Vodafone, η μεγαλύτερη τηλεπικοινωνιακή εταιρία στον κόσμο, σε συμμαχία με την Hol, συμφερόντων Intracom και η θυγατρική της Orascom Wind μαζί με την Tellas. Στην πίττα των €10 δις περίπου που δαπανούν οι Έλληνες στις τηλεπικοινωνίες ο όμιλος ΟΤΕ παραμένει δυνατός αλλά δεν δεσπόζει πια.  Τα δεδομένα της αγοράς έχουν αλλάξει τελείως και το παιχνίδι πρέπει να ανοίξει για όλους με τους ίδιους όρους.

Τελειώνοντας θέλω να αναφερθώ σε έκθεση του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας & Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ / OECD), Δ/νση Επιστήμης, Τεχνολογίας και Βιομηχανίας, με ημερομηνία 23 Μαρτίου 2007.

"Σελ. 23, Μεταφράζω: "…ενώ η βάση για κάθε ρύθμιση τιμών μέσα στην ΕΕ …είναι η διαδικασία ορισμού αγορών και σημαντικής ισχύος και αυτά οδηγούν σε θεραπείες (remedies) που επιβάλλονται στις δεσπόζουσες εταιρίες, η ανάπτυξη της σύγκλισης μπορεί να καταστήσει αναγκαίο για τους ρυθμιστές να απόσχουν από ρύθμιση τιμών γιατί ρύθμιση τιμών μπορεί να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό, ιδιαίτερα όταν επιβάλλεται μόνο στους παρόχους σταθερής τηλεφωνίας ενώ οι  νεοεισερχόμενοι δεν ρυθμίζονται.  Εφ’ όσον υπηρεσίες σύγκλισης οδηγούν σε διαφοροποιημένες τιμές και έχουν σκοπό να μειώσουν το κόστος στους καταναλωτές χρησιμοποιώντας σταθερά δίκτυα… η ρύθμιση των τιμών μπορεί να μην είναι ενδεδειγμένη".

Ζητώ συγνώμη από τον κ. Αλεξανδρίδη, Πρόεδρο της ΕΕΤΤ, τον οποίο προσωπικά εκτιμώ αλλά για τον ΟΤΕ αν δεν λυθεί το πρόβλημα της ρύθμισης και αν δεν υπάρξουν συνθήκες ρυθμιστικής βεβαιότητας, θα έχουμε καθήκον απέναντι στους μετόχους μας, τους καταναλωτές και τους εργαζόμενους, αλλά και τη χώρα γιατί υπάρχει υποχρέωση καθολικής υπηρεσίας, να κάνουμε ότι μπορούμε για να προφυλάξουμε τον ΟΤΕ από την απαξίωση που επιχειρείται".