Του Παναγιώτη Στάθη

Σε μαζικές αγωγές αποζημίωσης κατά του Ελληνικού Δημοσίου προχωρούν δεκάδες οικογένειες μετά την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που καταδικάζει το υπουργείο για καθυστέρηση στην εισαγωγή του μαθήματος της Ηθικής ως εναλλακτική των Θρησκευτικών.

Η δικαστική διαμάχη εδράζεται στις αποφάσεις 2417 και 2418 του Δεκεμβρίου 2025 το Συμβούλιο της Επικρατείας διαπίστωσε "παράλειψη οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας" από την πλευρά της Πολιτείας, κρίνοντας ότι το εναλλακτικό μάθημα της Ηθικής έπρεπε να είναι διαθέσιμο στα σχολεία ήδη από το έτος 2023.

Η νομική υποχρέωση του Κράτους είχε καθοριστεί από το 2019, όταν η Ολομέλεια του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου αποφάνθηκε ότι το μάθημα των Θρησκευτικών έχει ορθόδοξο ομολογιακό χαρακτήρα. Για τον λόγο αυτό, το δικαστήριο επέβαλε τη θέσπιση ενός ισότιμου μαθήματος για τους μαθητές που απαλλάσσονται, ώστε να διασφαλίζεται η θρησκευτική ουδετερότητα και να αποφεύγεται η περιθωριοποίηση των παιδιών κατά τις διδακτικές ώρες.

Καθυστέρηση και καταδίκη

Ωστόσο, η διοίκηση καθυστέρησε την υλοποίηση αυτής της δέσμευσης. Ακόμη και η έκδοση του πρόσφατου ΦΕΚ τον Νοέμβριο του 2025 θεωρήθηκε από το ΣτΕ ως ανεπαρκής συμμόρφωση, καθώς μεταθέτει την έναρξη διδασκαλίας της Ηθικής για το σχολικό έτος 2026-2027. Αυτό το κενό τριών ετών (2023-2026) αποτελεί πλέον τη βάση για τις αγωγές αποζημίωσης, με τις οικογένειες να διεκδικούν χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που υπέστησαν οι μαθητές λόγω της παραβίασης των συνταγματικά κατοχυρωμένων δικαιωμάτων τους.

Το νέο μάθημα της Ηθικής, το οποίο θα αντικαταστήσει τα Θρησκευτικά για τους απαλλασσόμενους, εισάγει ένα σύγχρονο πρόγραμμα σπουδών με επίκεντρο τη φιλοσοφία και τις κοινωνικές αξίες. Η ύλη περιλαμβάνει τη μελέτη της κλασικής αρχαιότητας, αλλά και επίκαιρα ζητήματα όπως η βιοηθική, τα ανθρώπινα δικαιώματα, ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η προστασία του περιβάλλοντος. Η διδακτική προσέγγιση στοχεύει στην ανάπτυξη της κριτικής ικανότητας των μαθητών μέσα από τον διάλογο και την ανάλυση ηθικών διλημμάτων.

Η δικαστική διαπίστωση της καθυστέρησης μετατρέπει πλέον την εκπαιδευτική εκκρεμότητα σε πεδίο ενεργών νομικών διεκδικήσεων κατά του Δημοσίου, καθώς η παραβίαση των προθεσμιών που έθεσε το ΣτΕ θεμελιώνει την αστική ευθύνη του Υπουργείου. Με το βλέμμα στραμμένο στο νέο σχολικό έτος, η Πολιτεία καλείται πλέον να επιταχύνει τις προετοιμασίες για τη διδασκαλία της Ηθικής, καθώς οποιαδήποτε περαιτέρω αναβολή στην εφαρμογή των δικαιωμάτων των μαθητών αναμένεται να προκαλέσει νέο κύκλο προσφυγών.