Μια απόφαση που μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα στον τρόπο πρόσβασης στα ελληνικά μνημεία, εξέδωσε το Συμβούλιο της Επικρατείας, ανάβοντας το πράσινο φως  στην εγκατάσταση τελεφερίκ στην Μενεμβασιά, το οποίο θα συνδέει την καστροπολιτεία με την πόλη.  Το Ανώτατο Δικαστήριο με τις 6 και 7/2026 αποφάσεις του Ε΄ Τμήματος (Πρόεδρος: Χ. Ντουχάνης, Εισηγητές: Δ. Βασιλειάδης, Σύμβουλος, Ζ. Θεοδωρικάκου, Πάρεδρος) απέρριψε τις προσφυγές της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, του Συλλόγου Φίλων Μονεμβασιάς, της Οργάνωσης Γη και πολιτών κατά της εγκατάστασης τελεφερίκ στη Μονεμβασιά.

Το δικαστήριο αφού έκρινε με νομικους όρους για την περιβαλλοντική αδειοδότηση και την αρχαιολογική έγκριση, προχώρησε σε παρατηρήσεις και παραδοχές ουσίας σχετικά με την ανάγκη προσβασιμότητας στα μνημεία, όχι μόνο ατόμων με αναπηρία αλλά του συνόλου της κοινωνίας, κάνοντας για κρίση η οποπια μπορεί να τύχει ευρύτερης εφαρμογής:

Το σκεπτικό

Οως αναφέρει το σκεπτικό του δικαστηρίου που ανακοινώθηκε από τον πάρεδρο Νίκο Σεκέρογλου "το περιβάλλον, φυσικό και πολιτιστικό, συνιστά δικαίωμα του καθενός και από τον κανόνα αυτόν δεν εξαιρούνται τα άτομα με αναπηρίες ή τα εμποδιζόμενα άτομα, τα οποία αναμένεται να επωφεληθούν από το αναβατόριο, πολύ περισσότερο ενόψει και των συνταγματικών διατάξεων περί προστασίας των ατόμων με αναπηρίες, αλλά και της ειδικής Διεθνούς Σύμβασης του ΟΗΕ του 2007, η οποία ρητώς αναφέρεται στην πρόσβαση των ατόμων αυτών στους πολιτιστικούς χώρους.

Έκρινε, ειδικότερα, ότι τα μνημεία επιτελούν την πολιτιστική τους λειτουργία μόνον ως μέρος της συλλογικής μνήμης, την οποία προϋποθέτουν αλλά και τροφοδοτούν, δεν έχουν δε αυτοαναφορική σημασία ούτε μεταφυσική έννοια και σκοπό, αλλά πρέπει να είναι, κατά το δυνατόν, προσιτά σε όλους. Πρέπει, όμως, όπως κρίθηκε, και οι σχετικές με τη διευκόλυνση των αναπήρων και εμποδιζόμενων ατόμων επεμβάσεις στα μνημεία να εναρμονίζονται με τους πάγιους συνταγματικούς και νομοθετικούς κανόνες, να αποβλέπουν, δηλαδή, όχι μόνο στην ανάδειξη, αλλά και την προστασία του πολιτιστικού στοιχείου με ειδική τεκμηρίωση των αναμενομένων επιπτώσεων της επέμβασης σε αυτό, και να υπόκεινται στις προβλεπόμενες διαδικαστικές εγγυήσεις (γνωμοδοτήσεις αρχαιολογικών συμβουλίων κ.λπ.)."

Κανόνες   

Όπως αναφέρει το δικαστήριο οι κανόνες, για την εγκατάσταση του τελεφερίκ,  εν προκειμένω  τηρήθηκαν αλλά το ζήτημα έχει ευρύτερες διαστάσεις καθώς ενδεχομένως να ανοίγει ένα μεγάλο πεδίο εφαρμογών για περιοχές και μνημεία που σήμερα δεν είναι εύκολα προσβάσιμα.

Παράλληλα τέθηκε και ένα πάγιο πρόβλημα παρεμβάσεων που καταλήγουν στις ελληνικές καλένδρες , στηριγμένες πάνω σε προσφυγές και δικαστικές αποφάσεις. Πρόκειται ουσιαστικά για το πρόβλημα του παγώματος εργων , όπως αυτό περιγράφεται στη δικαστική απόφαση ως "μηδενική λύση", δηλαδή το να μην κατασκευαστεί το έργο. Το δικαστήριο αναφέρει πως αυτή σωστά αποκλείστηκε, διότι το έργο διευκολύνει όχι μόνο τα εμποδιζόμενα άτομα, αλλά και τους αρχαιολόγους που έχουν την ευθύνη συντήρησης των αρχαιοτήτων της Ανω Πόλης: "Καθ’ όσον, τέλος, αφορά τη λεγόμενη "μηδενική λύση”, δηλαδή τη μη κατασκευή του έργου, κρίθηκε ότι αυτή νομίμως είχε αποκλειστεί, διότι το έργο διευκολύνει όχι μόνο τα εμποδιζόμενα άτομα, αλλά και το αρχαιολογικό προσωπικό, το οποίο έχει την ευθύνη συντήρησης των αρχαιοτήτων της Άνω Πόλης", αναφέρεται χαρακτηριστικά στην απόφαση.

Υπενθυμίζεται ότι το ΣτΕ είχε διατάξει τον περασμένο Ιούνιο το "πάγωμα" των εργασιών, μέχρι την εκδίκαση των κύριων προσφυγών. Οι προσφεύγοντες είχαν υποστηρίξει ότι η εκτέλεση των εργασιών θα προκαλέσει ανεπανόρθωτη βλάβη στο μνημειακό σύνολο της Μονεμβασιάς, που έχει ειδικό προστατευτικό καθεστώς ήδη από 1922.