Του Παναγιώτη Στάθη

Εντός του πρώτου τριμήνου του 2026, αναμένεται να ψηφιστεί το νομοσχέδιο που αλλάζει τα πάντα στο κληρονομικό δίκαιο και φέρνει μεταρρυθμίσεις που αφορούν, μεταξύ άλλων, προστασία για ζευγάρια σε ελεύθερη ένωση αλλά και περιορισμό της ευθύνης κληρονόμων στα χρέη.

Ο υφυπουργός Δικαιοσύνης Ι. Μπούγας δήλωσε πως το νομοσχέδιο θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση τις επόμενες μέρες και φέρνει σημαντικές τομές στο κληρονομικό δίκαιο. Όπως είπε ο υφυπουργός Δικαιοσύνης, πρόκειται για τη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση των τελευταίων 80 ετών, με στόχο την προσαρμογή του δικαίου στις σύγχρονες κοινωνικές, οικονομικές και δημογραφικές συνθήκες.

Έμφαση

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις νέες προβλέψεις που αφορούν ζευγάρια τα οποία ζουν σε ελεύθερη ένωση, χωρίς γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης. Ο υφυπουργός επεσήμανε ότι μέχρι σήμερα, σε περίπτωση θανάτου του ενός συντρόφου, ο επιζών δεν απολάμβανε ουσιαστική νομική προστασία.

"Υπάρχουν άνθρωποι που είτε από επιλογή είτε από λόγους ανεξάρτητους της βούλησής τους δεν έχουν επισημοποιήσει τη σχέση τους. Αν ο ένας φύγει αιφνίδια από τη ζωή, ο άλλος κινδυνεύει να μείνει χωρίς καμία κάλυψη", ανέφερε. Με τις νέες ρυθμίσεις, ο επιζών σύντροφος αποκτά το δικαίωμα να διατηρήσει τη συζυγική στέγη για χρονικό διάστημα τουλάχιστον ενός έτους, διασφαλίζοντας στοιχειώδεις συνθήκες κατοικίας.

Όπως εξήγησε ο υφυπουργός (ERTNews), αντί η περιουσία να πάει στο Δημόσιο, όπως συμβαίνει μέχρι σήμερα, η περιουσία θα μεταβιβάζεται με κληρονομικό δικαίωμα στον σύντροφο που επιζεί. Στις προϋποθέσεις είναι να έχει υπάρξει συμβίωση τουλάχιστον τριετής.

Μία άλλη παρέμβαση είναι το γεγονός ότι το ποσοστό της νόμιμης μοίρας του εξ αδιαιρέτου κληρονόμου βαρύνει όλα τα ακίνητα αλλά και τα κινητά, ώστε να μπορούν οι κληρονόμοι να εκμεταλλεύονται, να τα αξιοποιούν ελεύθερα και να τα διαθέτουν.

Κληρονομικές συμβάσεις

Το νομοσχέδιο εισάγει, επίσης, για πρώτη φορά τη δυνατότητα σύναψης κληρονομικών συμβάσεων. Μέσω αυτών, ο διαθέτης και οι μελλοντικοί κληρονόμοι θα μπορούν να ρυθμίζουν εν ζωή ζητήματα που αφορούν τη μελλοντική διαδοχή, παρέχοντας μεγαλύτερη προβλεψιμότητα και ασφάλεια δικαίου.

Ιδιαίτερης σημασίας είναι και οι αλλαγές που αφορούν τις περιπτώσεις κληρονομιάς με υψηλά χρέη. Όπως εξήγησε ο κ. Μπούγας, μέχρι σήμερα η καθολική διαδοχή οδηγούσε συχνά σε "ένωση περιουσιών", με αποτέλεσμα οι κληρονόμοι να επιβαρύνονται και με το παθητικό της κληρονομιάς, ακόμη και πέραν της προσωπικής τους περιουσίας.

"Από εδώ και στο εξής, ο κληρονόμος θα ευθύνεται μόνο με τα περιουσιακά στοιχεία της κληρονομιάς και όχι με τη δική του περιουσία", υπογράμμισε. Η ρύθμιση αυτή, όπως σημείωσε, λειτουργεί προστατευτικά τόσο για τους πολίτες όσο και για την οικονομία, διευκολύνοντας τη λήψη απόφασης σχετικά με την αποδοχή ή την αποποίηση μιας κληρονομιάς.