Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 09-Αυγ-2021 12:38

    Σωτήρης Φέλιος: Η "επαναµάγευση" του κόσµου µας

    Σωτήρης Φέλιος: Η "επαναµάγευση" του κόσµου µας
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    "Κατά τον δαίµονα εαυτού": η φράση κοσµεί τον τάφο του αυτοφλεγόµενου ρόκερ Jim Morrison, στο κοιµητήριο του Pere Lachaise, στο Παρίσι. Αρχικά έγινε µια φράση αναφοράς που µετά ατόνισε. Ίσως δεν ζει κανείς  πλέον "κατά τον δαίµονα εαυτού". Την ανέφερε στην παρούσα συνέντευξη και το σηµειώνουµε ξεχωριστά ο Σωτήρης Φέλιος. Διακεκριµένος δικηγόρος και εκτός Ελλάδος, και επίµονος συλλέκτης, δεν χρειάζεται συστάσεις. Κάτοχος µιας σοβαρής συλλογής έργων παραστατικής ζωγραφικής αλλά και γλυπτών και σχεδίων Ελλήνων εικαστικών, έχει πλέον εξελιχθεί σ' έναν πολιτιστικό ακτιβιστή που ξέρει να δηµιουργεί φορτισµένες  "στιγµές" τέχνης.

    Το Ίδρυµά του, µε τον κρυπτικό τίτλο "Η άλλη Αρκαδία", διαχειρίζεται το εικαστικό του κεφάλαιο, οργανώνοντας εκθέσεις σε σηµαντικούς ή και ιστορικούς χώρους αλλά και στη βάση του, τη γνωστή στο φιλότεχνο κοινό αίθουσα τέχνης "16 Φωκίωνος Νέγρη" (που στην αρχική της χρήση, ως µπιλιαρδάδικο τη δεκαετία του '60, απαθανατίστηκε στις ταινίες του Δαλιανίδη...) µε εξαιρετικά επιµεληµένους και άρτια τυπογραφικά καταλόγους – να λέγεται αυτό. Και βέβαια δανείζοντας έργα σε διάφορες εκθέσεις, όπως σ’ αυτή του Γιώργου Ρόρρη, που "τρέχει" στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης  της Άνδρου, του Ιδρύµατος Γουλανδρή. Ή πλαισιώνοντας ιστορικά κειµήλια, όπως τώρα, στο Αρχείο-Μουσείο της Ύδρας, και σε επιµέλεια Γιώργου Μυλωνά, συγκροτώντας την έκθεση των "Εξεγερµένων".

    Για τον επισκέπτη τα ζωγραφικά έργα της συλλογής πλουτίζουν τα ιστορικά κειµήλια και ντοκουµέντα µε εκείνη την ανθρώπινη διάσταση που προσδίδει πάντα το βλέµµα του καλλιτέχνη στα φαινόµενα της ζωής, στην ιστορία και τον ορθολογισµό της. Αυτά τα έργα, γνωστών Ελλήνων καλλιτεχνών, και η ίδια η έκθεση, µας έδωσαν την αφορµή και την ευκαιρία να συνοµιλήσουµε µε τον γνωστό συλλέκτη και δικηγόρο, µην το ξεχνάµε Σωτήρη Φέλιο, επιχειρώντας και µιλώντας πάντα μαζί του να ανιχνεύσουµε και κάτι από την ανεξιχνίαστη πλευρά του. Λοιπόν...

    Συνέντευξη στον Αντώνη Κυριαζάνο

    - Με την έκθεση αυτή θα έλεγα ότι αποδεικνύεται το µεγάλος εύρος και βάθος που διαθέτει η παραστατική ζωγραφική και πώς δεν εξαντλείται στο άµεσα ορατό και στην πρώτη ανάγνωση. Ποια είναι η δική σας γνώµη; Τι βλέπετε εσείς σε ένα έργο της συλλογής σας;

    Το "εύρος" και το "βάθος" −µε µια πρώτη προσέγγιση− µπορούν να αναζητηθούν ανάµεσα στα δύο άκρα µιας γραµµής που ξεκινά από την υποτυπώδη µίµηση και καταλήγει σε µια "τέλεια" ψευδαίσθηση. Όταν νοιαζόµαστε για την καλλιτεχνική αξία, πρέπει −νοµίζω− να αποδιώχνουµε τη σκέψη ότι αυτή η αξία "µετριέται" στην προκρούστεια κλίνη της "φωτογραφικής" αποτύπωσης. Αυτό που "βλέπω" σε ένα έργο της συλλογής είναι όσα µου φέρνει στην επιφάνεια ο συνειρµικός µου "κουµπαράς".

    - Μια τέτοια έκθεση δοκιµάζει την αξία του ζωγραφικού έργου, σε ένα περιβάλλον που δεν είναι αίθουσα µουσείου ή γκαλερί; 

    Δεν το ξέρω. Θα έλεγα πως αυτή η "έκθεση" στο Μουσείο της Ύδρας µε έκανε να σκεφτώ ότι στο τέλος αυτό που µένει είναι και το συνεπές νόηµα αλλά και η οµορφιά.

    - Ο λόγος που συλλέγετε µόνο παραστατική ζωγραφική ποιος είναι; 

    Έχω πολλές φορές µια µατιά έξω από τα τρέχοντα κοινωνικά όρια −κατά τον δαίµονα εαυτού−, αν και γνωρίζω πως το αίνιγµα του χρόνου πάντα θα µε θαµπώνει. Αυτό το αίνιγµα όλους µάς θαµπώνει και θα µας θαµπώνει. Με πίνακες που βρίσκεις στο "αχανές πέλαγος" της "παραστατικής" ζωγραφικής βλέπω ανθρώπινες ανάγκες, πόθους, αισθήµατα και συναισθήµατα, πάθη, το Κακό. Η ζωγραφική ερµηνεύει αυτές τις εκφράσεις κι έτσι τις µετασχηµατίζει. Αυτή η ζωγραφική δίνει σχήµα στη ζωή χωρίς να συγκαλύπτει το χάος της. Εκεί κάπου βρίσκονται και οι επιθυµίες µου.

    - Η επιλογή των έργων σας γίνεται αποκλειστικά και µόνο µε τα δικά σας κριτήρια. Έχουν αλλάξει από τότε που αρχίσατε να συλλέγετε, εξελίξατε κάτι; 

    Μαθαίνω συνέχεια "κωδικούς" για να προφυλάσσοµαι από την εσωστρέφεια. Δεν τη θέλω ούτε στην Τέχνη, γιατί την κάνει (την Τέχνη) να µην είναι τερπνή. Ψάχνω, πάντως, να ανανεώνω τη µατιά µου − και αυτό γίνεται και µέσα από τις εµπειρίες αλλά και µε το να αναρωτιέµαι για το τι κάνει κάτι όµορφο.

    - Ως συλλέκτης έχετε µόνο ένα αγαπηµένο έργο; Και αν ναι, πώς του φέρεστε; Το έχετε στο σπίτι, στο γραφείο σας, πώς το χαίρεστε;

    Η ερώτηση αυτή µου φέρνει στον νου την ιστορική πληροφορία για την παράσταση της σφραγίδας του Σπινόζα. Ήταν ένα τριαντάφυλλο −είναι το σύµβολο της µυστικότητας− κι από κάτω η λατινική λέξη "caute", που θα πει "προσεχτικά". 

    - Ποια είναι η σχέση σας µε τους καλλιτέχνες των έργων σας; Επιδιώκετε τη γνωριµία µαζί τους; Μπορείτε να τους δείτε χωριστά από το έργο τους; 

    Οι πιο πολλοί είναι νεότεροί µου και γνωριζόµαστε. Επειδή ζητώ τις πιο πολλές φορές λιτές και όχι επίπλαστες χαρές, έµαθα γρήγορα και από αυτούς ότι, για να πετύχει το κοντινό, πρέπει να υπονοείται το βάθος. Θέλω πάντως να έχω τις δυνάµεις να τους βλέπω ξεχωριστά από το έργο τους. Τους βλέπω όλους σαν να έχουν αναλάβει το καθήκον να επαναµαγεύσουν τον κόσµο.

    - Αλήθεια, µπορείτε να πείτε κάτι για τους ζωγράφους που γνωρίζετε, κάτι που να είναι κοινό τους χαρακτηριστικό; 

    Τα όνειρά τους −απ’ όσο γνωρίζω ή καταλαβαίνω−, οι φόβοι και οι φιλοδοξίες τους. Ανθρώπινα πράγµατα δηλαδή. Υπάρχει ένας χαρακτήρας κοινού αισθήµατος. Αυτή η ζωγραφική τους τολµάει να πει ότι δεν έχει ηττηθεί (όπως πολλοί σήµερα από τους "διδάσκοντες" στη Σχολή Καλών Τεχνών πιστεύουν − αν δεν απατώµαι). Αυτοί οι ζωγράφοι δείχνουν µε τα έργα τους ότι δεν τους "τροµάζουν" τα έργα συγχρόνων τους, που δηµιουργούνται αλλού και προβάλλονται ως πρωτοπορίες.

    - Στο εισαγωγικό σας κείµενο αναφέρεστε στην προσωπική σας διαδροµή από την πατρίδα σας την Αρκαδία στη ζωή. Η ζωγραφική ή και η συλλογή σας τι ρόλο έπαιξε σε αυτήν τη διαδροµή;

    Τους Αρκάδες −µάλλον− είχε υπόψη του ο Φρόιντ όταν ήθελε να µιλήσει για εκείνους που "γνωρίζουν χωρίς να ξέρουν". Οι Αρκάδες −συνήθως− δεν οραµατίζονται. Αφουγκράζονται. Η Αρκαδία σε γαλουχεί πίστη στην πρόοδο που καλλιεργεί την αυτοπεποίθηση και σε κάνει φιλοµαθή (και για το Καλό και για το Κακό). Η ζωγραφική ήρθε µετά, και αργότερα ήρθε η συνείδηση ότι τίποτα δεν µπορεί να αντικαταστήσει τη ζωντάνια και την αυθεντικότητα της ανθρώπινης µατιάς υπό την προϋπόθεση ότι όχι µόνο κοιτάς, αλλά και βλέπεις.

    - Μέχρι πού σας οδήγησε το πάθος του συλλέκτη; 

    Αυτό −συγχωρήστε µε− δεν λέγεται στο καφενείο.

    - Έχετε συνεργαστεί µε την Google Art και τα έργα της συλλογής σας έχουν διαχυθεί πλέον ψηφιακά παντού στον κόσµο. Έχετε εισπράξει κάποια σχόλια, κάποιες κρίσεις εκτός Ελλάδος; 

    Οι φίλοι µου στο εξωτερικό εξεπλάγησαν αρχικά µε την "είδηση" της συµβατικής συνεργασίας µε την Google. Η συλλογή πάνω στην πλατφόρµα της Google είναι το πιο απτό επιχείρηµα κατά του ελληνικού "εξαιρετισµού". Στη συνέχεια −πάντοτε νοµίζω έκπληκτοι− µου µιλούσαν για την αυθεντικότητα των έργων της συλλογής. Αυτή η ζωγραφική είναι ωραία όχι µόνο γιατί δεν αντιγράφει, αλλά γιατί υπερασπίζεται το ανθρώπινο πρόσωπό µας και το ότι υπάρχει λαχτάρα για έναν κόσµο αλλιώτικο, ευφρόσυνο, µποέµ. 

    - Και µε την έκθεση των έργων σας που κάνατε στην Ιταλία τι εισπράξατε; Σας ρωτάω επειδή η ελληνική ζωγραφική µοιάζει να είναι "κλειδωµένη" στη χώρα µας. 

    Η "Corriere della Sera" έγραψε στην πρώτη σελίδα της: "Έχουµε σήµερα στην Ιταλία τέτοια ζωγραφική;". Η έκπληξη και η θετική υποδοχή που εµπεριέχονται στο σχόλιο της εφηµερίδας µπορεί και να είναι απότοκο του γεγονότος ότι η σύγχρονη ελληνική ζωγραφική δεν πολυφαίνεται στην Ευρώπη, αν και υπάρχουν −όπως νοµίζω− αρκετές ισχυρές ζωγραφικές ιδιοσυγκρασίες. Ίσως να οφείλεται το "κλειδωµένη" στο ότι δεν έχει δηµιουργηθεί ακόµη οµάδα "µηχανισµών" πρόκλησης και συντήρησης ενός σταθερού για την ελληνική ζωγραφική −εκτός συνόρων− ενδιαφέροντος.

    - Με αφορµή τα κλεµµένα έργα της Εθνικής Πινακοθήκης: Ως συλλέκτης, αν πωλούνταν νόµιµα, τι θα διαλέγατε: Πικάσο ή Μοντριάν; Και µετά, ως δικηγόρος, πώς σας φαίνεται αυτή η υπόθεση; 

    Άλλο η δικογραφία, άλλο το να παρακολουθείς τα ρεπορτάζ, τα οποία διάβασα διαγώνια. Η ανάκριση θα διαλευκάνει την υπόθεση και µέχρι την έκδοση δικαστικής απόφασης −κοντά στα άλλα− ισχύει και το τεκµήριο της αθωότητας. Ως φιλότεχνος µάλλον θα προσπαθούσα να επηρεάσω τον "αγοραστή" για τον πίνακα του Μοντριάν. Στο ερώτηµα για το πώς µου φαίνεται η υπόθεση από τη σκοπιά του δικηγόρου, θα σας έλεγα ότι και εδώ −κατά τη γνώµη µου− το κακό αφορµάται από την πλεονεξία.

    - Ας κλείσουµε µε κάποια είδηση: Σχεδιάζετε κάτι για το άµεσο µέλλον; 

    Περί τον Νοέµβριο έργα της συλλογής θα εκτεθούν στη Ρώµη.

    kiriazanos@atticamedia.gr


     

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ