Συνεχης ενημερωση

    Σάββατο, 13-Μαρ-2021 08:32

    Μαρίκα Λάμπρου: Οικογενειακή επιχείρηση - Οδηγίες χρήσεως

    Μαρίκα-Λάμπρου
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Συνέντευξη στον Αντώνη Κυριαζάνο

    Ο τίτλος του βιβλίου είναι "Μυστικά επιτυχίας για οικογενειακές επιχειρήσεις στη νέα εποχή. Για επιχειρηματίες και στελέχη που δεν εφησυχάζουν" (Εκδ. Πατάκης) και η συγγραφέας του Μαρίκα Λάμπρου είναι και αυτή μια γυναίκα του "χώρου" που και αυτή δεν εφησυχάζει. Παιδί οικογενειακής επιχείρησης που την άφησε πίσω της, δραστηριοποιήθηκε στο επιχειρείν, δούλεψε και δουλεύει, σκέφτηκε, παρατήρησε, έμαθε και τώρα μας παραδίδει το βιβλίο της, κράμα εμπειρίας και γνώστης για να μας επανασυστήσει αυτό που κυρίως συνθέτει και στη χώρα μας, την οικονομική πράξη, την οικογενειακή επιχείρηση. Την ρωτάμε λοιπόν:

    Τι ακριβώς είναι η "οικογενειακή επιχείρηση" (εφεξής: "Οικ.Επ.")και μάλιστα στην Ελλάδα. Και πώς την βιώσατε εσείς;

    Με απλά λόγια, η οικογενειακή επιχείρηση είναι μια μορφή οικονομικής οργάνωσης της οποίας τα βασικά μέλη/μέτοχοι έχουν μεταξύ τους συγγενικές, οικογενειακές σχέσεις (σύζυγοι, γονείς-παιδιά, αδέλφια -ξαδέλφια κτλ.). Η μικρή οικογενειακή επιχείρηση στην οποία μεγάλωσα είχε "κλασική", για την εποχή, δομή: μπαμπάς επιχειρηματίας με μαμά να υποστηρίζει και να συμμετέχει στις καθημερινές εργασίες, και παιδιά που σε στιγμές μεγάλου φόρτου βοηθούσαν όπως μπορούσαν.

    Θα μπορούσε να διακρίνει κανείς βασικά χαρακτηριστικά τους που παραμένουν αναλλοίωτα μέσα στο χρόνο;

    Οι ισχυροί οικογενειακοί δεσμοί, η αλληλεγγύη, η ταχύτητα, η ευελιξία είναι σημαντικά θετικά χαρακτηριστικά των οικογενειακών επιχειρήσεων διαχρονικά.

    Ταυτόχρονα, όμως, υπάρχουν και συχνά απαντούμενες παθογένειες, όπως η επιλογή συνεργατών, εντός και εκτός επιχείρησης, με φιλικά και όχι αξιοκρατικά κριτήρια, η απέχθεια προς τα συστήματα και τις διαδικασίες, ο φόβος εγκατάλειψης της πεπατημένης, ειδικά αν αυτή έχει οδηγήσει σε επιτυχίες στο παρελθόν.

     

     

    Η "Οικ.Επ" πέρα από την οικονομική της δράση, τι άλλο εξέπεμψε στην κοινωνία, με τι στοιχεία (μη οικονομικά) την εμπλούτισε; Εδώ θα ήθελα να καταθέσω μια προσωπική εμπειρία. Για χρόνια, στα καταστήματα του λεγόμενου ιστορικού κέντρου, αλλά φαντάζομαι και αλλού, υπήρχε σε περίοπτη θέση, συνήθως κοντά στο ταμείο, η φωτογραφία ή το πορτρέτο του πατέρα ή παππού, γεννήτορα της επιχείρησης. Αυτό, ως πελάτη μου έδινε μια αίσθηση σιγουριάς και εμπορικής πίστης. Και πρέπει να σας πω ότι πλέον μου λείπει...

    Να μου επιτρέψετε να συμπληρώσω ότι αυτή η φωτογραφία μάς δίνει, επίσης, και την αίσθηση της "συνέχειας" που είναι πολύ σημαντικό κίνητρο για τον πελάτη μιας επιχείρησης. Με τις οικογενειακές επιχειρήσεις ταυτιζόμαστε ευκολότερα, η φωτογραφία του ιδρυτή μάς υπενθυμίζει τους δικούς μας γεννήτορες, μάς επηρεάζει συναισθηματικά και μας δημιουργεί το αίσθημα της ασφάλειας. Η επιχείρηση που σέβεται τον ιστορικό ηγέτη της, που τιμά την αξία της οικογένειας είναι πιο κοντά μας, και άρα πιο εύκολα επιλέξιμη. Βέβαια, οι εποχές αλλάζουν, οι λογικές εξελίσσονται, και πιθανόν οι φωτογραφίες αποκαθηλώνονται. Δεν είναι αναγκαστικά κακό. Η μεγάλη συμβολή της οικογενειακής επιχείρησης στην κοινωνία είναι η απόδειξη στην πράξη ότι υπάρχει επιχειρηματικότητα και μάλιστα υγιής και επικερδής με έντονη απόχρωση ανθρώπινης προσέγγισης. Αυτή την απόδειξη τη χρειαζόμαστε και σαν μέλη της κοινωνίας και σαν άνθρωποι που συναλλάσσονται με άλλους ανθρώπους.

    Η "Οικ.Επ" λειτουργεί και σαν το κρεβάτι του Προκρούστη; Εξισώνει τις προσωπικότητες ή ευνοεί (και μπορεί;) την ανάδειξη των διαφορετικών ανθρώπινων δυναμικών;

    Αν υπάρχει ένα είδος επιχείρησης που λειτουργεί απελευθερωτικά και μπορεί να αναδείξει διαφορετικές προσωπικότητες και να τους δώσει χώρο για να εκφραστούν, αυτό είναι η οικογενειακή επιχείρηση. Εδώ δεν υπάρχει "στολή συμπεριφοράς", και συνήθως λείπουν οι γραφειοκρατικές διαδικασίες (όχι πάντα), ενώ περισσεύουν οι πρωτοβουλίες (όχι για όλους). Οι διαφορετικές ανθρώπινες δυναμικές διαμορφώνονται από την πηγή, από την ίδια την οικογένεια της οποίας τα μέλη έχουν συμπληρωματικά χαρακτηριστικά και όχι ίδια.

    Μέσα σ ένα περιβάλλον έμμεσα ή άμεσα συγγενικό ευδοκιμεί ή αξιοκρατία ή οι επιλογές γίνονται με υποκειμενικά και νόμιμα κριτήρια;

    Η οικογενειοκρατία έναντι της αξιοκρατίας είναι ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα στις οικογενειακές επιχειρήσεις. Όταν το μίγμα των κριτηρίων επιλογής θολώνει λόγω συναισθηματικών επηρεασμών, υποκειμενικών προτιμήσεων, προσωπικών προτεραιοτήτων και συμφερόντων οι αποφάσεις που λαμβάνονται έχουν ισχυρές πιθανότητες αποτυχίας. Δυστυχώς, το φαινόμενο αυτό συνοδεύεται από την ψευδαίσθηση ότι η συγγένεια, η γνωριμία, η εντοπιότητα, η ίδια γειτονιά, τα κοινά γούστα (π.χ. η ίδια ποδοσφαιρική ομάδα) θα εξασφαλίσουν καλύτερα αποτελέσματα. Πλανώνται πλάνην οικτράν!

    Μια "Οικ.Επ" διαθέτει την ευελιξία της προσαρμογής, της δεύτερης ή απρόβλεπτης σκέψης, της αναθεώρησης απόψεων, ακόμη και της αλλαγής αν χρειαστεί;

    Η ευελιξία, η προσαρμοστικότητα, η ταχύτητα λήψης αποφάσεων αποτελούν βασικά χαρακτηριστικά των οικογενειακών επιχειρήσεων, τα οποία αν αξιοποιηθούν σωστά προσδίδουν σοβαρό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Κατά κανόνα, οι διαδικασίες και οι δομές των οικογενειακών επιχειρήσεων είναι αρκετά έως υπερβολικά "εύκαμπτες". Αυτό βοηθάει στο να γίνονται γρήγορα αλλαγές, αλλά ελλοχεύει ο κίνδυνος να διαταράξουν τη συνέπεια και τη συνέχεια της επιχείρησης, όταν γίνονται σπασμωδικά.

    -Η δομή (ή τι άλλο;) μιας "Οικ.Επ" της επιτρέπει μακροημέρευση και κερδοφορία μεγαλύτερη των άλλων επιχειρήσεων; Ή είναι θέμα συγκυριών;

    Θα ξεκινήσω από το τελευταίο: οι συγκυρίες παίζουν καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη κάθε επιχειρηματικής προσπάθειας. Σπανίως αναγνωρίζεται αυτό, αλλά όταν συμβαίνει αποτελεί λαμπρό δείγμα ταπεινότητας και εξυπνάδας από πλευράς επιχειρηματία. Η δομή μάλλον δεν αποτελεί δυνατό στοιχείο για τις περισσότερες οικογενειακές επιχειρήσεις. Αν θέλαμε να περιγράψουμε με δυο κουβέντες το μυστικό που οδηγεί μια οικογενειακή επιχείρηση σε μακροημέρευση θα λέγαμε ότι είναι ο συνδυασμός του οικογενειακού χαρακτήρα της επιχείρησης με τον σταθερό εκσυγχρονισμό στον τρόπο λειτουργίας της. Δηλαδή, το να διαφυλάσσονται οι αξίες της οικογένειας και να ενισχύονται με την εφαρμογή τεχνολογικών και διοικητικών εξελίξεων αποτελεί τον μόνο σίγουρο δρόμο για πρόοδο.

    Για "Οικ.Επ" τρίτης ή τέταρτης γενιάς, μπορούμε να μιλήσουμε για ένα κυρίαρχο DNA που θα ορίζει λίγο ή πολύ και την πορεία της επιχείρησης, τις επιλογές ή και την στάση της απέναντι στις προκλήσεις του μέλλοντος.

    Οι επιχειρήσεις κληρονομούνται, η επιχειρηματικότητα ως ικανότητα όχι! Φυσικά, υπάρχουν οι αξίες και η κουλτούρα της οικογένειας που μεταλαμπαδεύονται στην οικογενειακή επιχείρηση και παραμένουν ισχυρές για πολλές γενεές. Αλλά, αν υιοθετήσουμε την αρχή ότι η επιχείρηση (πρέπει να) είναι ευρύτερη, μεγαλύτερη, (θα τολμούσα να πω) σημαντικότερη από την οικογένεια, τότε αποδεχόμαστε το δικαίωμα κάθε επιχειρηματικής γενιάς, αφού σεβαστεί τα επιτεύγματα των προηγούμενων, να αφήσει το δικό της, ξεχωριστό επιχειρηματικό αποτύπωμα. Οι κοινές αξίες είναι ο συνδετικός κρίκος από γενιά σε γενιά. Όταν αυτές αλλοιωθούν ή χαθούν, η επιχείρηση σύντομα ή αργά θα σβήσει.

    Τα τελευταία χρόνια οι ειδικοί εκθειάζουν την οικογένεια ως την πλέον ανθεκτική οντότητα που παρέχει στα μέλη της χαρά, υγεία, μακροημέρευση.. Ισχύει κάτι αντίστοιχο και στις Οικ.Επ; Αποδείχτηκαν πιο ανθεκτικές και "μητρικές” για τα μέλη τους στις όποιες "κακουχίες” των καιρών μας;

    Οι ισχυροί ανθρώπινοι δεσμοί αποτελούν όχι μόνο ένα διαφοροποιό στοιχείο, αλλά το σημαντικότερο συστατικό επιτυχίας μιας οικογενειακής επιχείρησης, το οποίο ενισχύει την ανθεκτικότητά της στις δύσκολες συνθήκες. Κάτι τέτοιο συνέβη (και συμβαίνει) στην εποχή της πανδημίας του κορονοϊού. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρω στο βιβλίο, οι περισσότερες οικογενειακές επιχειρήσεις βγήκαν "νικήτριες με τα σημάδια του πολεμιστή που πάλεψε για να τα καταφέρει. Τώρα είναι κατάκοπες και τραυματισμένες, αλλά και σοφότερες. Δοκίμασαν τις αντοχές τους και είδαν ότι μπορούν να τα καταφέρουν".

    Ο τίτλος του βιβλίου σας υπόσχεται "μυστικά επιτυχίας […] σε επιχειρηματίες και στελέχη "Οικ.Επ” που δεν εφησυχάζουν. Στο επιχειρείν υπάρχουν κανόνες; Ή συνταγές; Μήπως κάθε νέος και επιτυχημένος επιχειρηματίας, γράφει από την αρχή αυτά τα "μυστικά επιτυχίας”;

    Βεβαίως και υπάρχουν κανόνες στο επιχειρείν! Συνταγές μάλλον όχι! Υπάρχουν καλές πρακτικές, παραδείγματα προς μίμηση, και σίγουρα βασικές αρχές και προτεραιότητες. Προσπαθώντας να συνεισφέρω εποικοδομητικά, στο βιβλίο παρουσιάζω κάποιες universal (καθολικές) αρχές που πρέπει να ακολουθούνται και παράλληλα κάποιες λανθασμένες, και συχνές, συμπεριφορές και πρακτικές που πρέπει να αποφεύγονται προκειμένου μια οικογενειακή επιχείρηση να διασφαλίσει μακροπρόθεσμη επιτυχία. Η προσωπική σφραγίδα κάθε επιχειρηματία είναι δεδομένη, αναμενόμενη και επιθυμητή.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ