Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 14-Απρ-2020 08:58

    Τι απαντάει ο Σύλλογος Εκδοτών Επιστημονικών Βιβλίων σε άρθρο του Μ. Καψή

    Τι απαντάει ο Σύλλογος Εκδοτών Επιστημονικών Βιβλίων σε άρθρο του Μ. Καψή
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Επιστολή με αφορμή το άρθρο του κ. Μανώλη Καψή υπό τον τίτλο  "Διανομή κατ' οίκον. Άγιο φως και συγγράμματα" απέστειλε ο Σύλλογος Εκδοτών Επιστημονικών Βιβλίων.

    Στη μακροσκελή επιστολή του ο Σύλλογος αναφέρεται σε σημεία της απόφασης για την κατ' οίκον διανομή των επιστημονικών συγγραμμάτων.

    Αναφερόμενος στη σημασία της προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων σημειώνει ότι ο μόνος λόγος για τον οποίο τα συγγράμματα δεν αναρτώνται στο διαδίκτυο είναι γιατί "τίποτε -μα τίποτε- δεν διασφαλίζει την πνευματική ιδιοκτησία οποιουδήποτε ψηφιακού υλικού αναρτημένου στο διαδίκτυο". 

    Όπως προσθέτει η σωστή πρόταση του κ. Καψή για χρήση καινοτόμων τεχνολογιών στην εκπαίδευση προϋποθέτει την "καθιέρωση θεσμικού και νομικού πλαισίου που θα σέβεται τον δημιουργό, τον εκδότη καθώς και όποιους εκπροσωπεί". 

    Ακολουθεί η επιστολή του Συλλόγου Εκδοτών Επιστημονικών Βιβλίων, η οποία αναφέρει:

    "Αξιότιμε κύριε Καψή,

    Εξαιρετικά ενδιαφέρον το άρθρο σας στο Capital.gr – είναι εκτιμητέο ότι πληροφορεί τον αναγνώστη, σύντομα και περιεκτικά, για τη σημασία του πανεπιστημιακού συγγράμματος στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και τον διαχρονικά καταλυτικό ρόλο των εκδοτών στη διαδικασία της μάθησης. Λίγες διευκρινιστικές προσθήκες μας, ολοκληρώνουν την εικόνα. Παρακαλούμε, επιτρέψτε μας:

    Έχετε απόλυτο δίκιο, όταν γράφετε πως "…η ιστορία της διανομής κατ’ οίκον πανεπιστημιακών συγγραμμάτων ακούγεται και φαίνεται ένας απόλυτος παραλογισμός…". Ποιος θα μπορούσε να διαφωνήσει;

    Ποιος αντιλέγει ότι τις τελευταίες 30 ημέρες η υφήλιος όλη ακούγεται και φαίνεται ότι ζει τον απόλυτο παραλογισμό; Πόσο λογικό είναι να μην αγκαλιάζεις τη μητέρα σου; Να μην βγαίνεις από το σπίτι σου; Να μη στέλνεις το παιδί σου στο σχολείο; Να μην κυκλοφορείς στους δρόμους; Να επιλέγεις ποιος θα πεθάνει και ποιος θα ζήσει; 

    Οι εκδότες, χωρίς δεύτερη σκέψη, με σεβασμό προς τους φοιτητές μας και αίσθηση εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, αποφάσισαν -δίχως να επηρεάσουν στο παραμικρό τα οικονομικά του Έλληνα φορολογούμενου- να βρουν τον τρόπο, να δώσουν βιβλία στους φοιτητές της χώρας μας. 

    Μια κίνηση απόλυτου αιφνιδιασμού απέναντι στην καταστροφή, ένα χτύπημα εκ των έσω στη πανδημία. 

    Και, ΝΑΙ, το εγχείρημα βρήκε εξαιρετική ανταπόκριση: μόλις ανακοινώθηκε η έναρξη των επιλογών των φοιτητών, στο Π.Σ Εύδοξος, σε μόλις 24 ώρες πάνω από το 40% των φοιτητών δήλωσε τους τίτλους των βιβλίων που δικαιούται να παραλάβει! 

    Έχετε απόλυτο δίκιο όταν γράφετε,  "...αναζητώντας την ερμηνεία, συνάδελφοι μου εξήγησαν ότι ο λόγος για το delivery της πανεπιστημιακής γνώσης είναι το copyright των εκδοτικών οίκων…".

    Είναι λογικό και δεν θα μπορούσαν να σας πουν κάτι διαφορετικό. 

    Εξυπακούεται πως οι συγγραφείς (μιας και προέρχεστε από οικογένεια δημοσιογράφων, συγγραφέων) θα σας ανέφεραν ότι ένας από τους λόγους για το "delivery της πανεπιστημιακής γνώσης” είναι και το copyright των συγγραφέων. Κατανοείτε αναμφισβήτητα πως δεν πρόκειται για το copyright αυτό καθαυτό αλλά για τη διαχείρισή του στην Ελλάδα.

    Ο λόγος ύπαρξης του copyright, διεθνώς, δεν είναι απλώς μια "πεζή προσέγγιση” του τύπου "για να βγάζουν χρήματα οι εκδοτικοί οίκοι και οι συγγραφείς" – μολονότι απολύτως θεμιτό να αμείβεται κάποιος για την εργασία του. Είναι κάτι πολύ πιο σημαντικό: σε κάθε χώρα του δυτικού κόσμου το copyright υφίσταται για να διασφαλίζεται η προστασία της περιουσίας των δημιουργών-παραγωγών, του βιβλίου, της μουσικής, των ταινιών, των τεχνών κ.ο.κ, και γι’ αυτό ακριβώς τον λόγο υφίστανται εθνικοί και διεθνείς οργανισμοί προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων.

    Άραγε, υπάρχει κάποιος που να αμφισβητεί ότι τα πνευματικά δικαιώματα ενός βιβλίου ή ενός άρθρου ανήκουν στον συγγραφέα του; Είναι προϊόντα πολυσύνθετης σκέψης, επίπονης διανοητικής εργασίας, και προφανώς ο δημιουργός ορθώς αμείβεται γι’ αυτά.

    Για τη συγγραφή ενός βιβλίου χρειάζονται χρόνια σκληρής εργασίας, μελέτης, έρευνας, διαβάσματος αναρίθμητης βιβλιογραφίας. Ο συγγραφέας ενός βιβλίου, πόσο μάλλον επιστημονικού, δικαιούται να αμειφθεί εξίσου. Άραγε, θα ήταν δυνατόν να χαρίσει τον κόπο του, την πνευματική του εργασία, χωρίς καν μια αναφορά στην αμοιβή του; 

    Χαιρετίζουμε τη βαρύτητα και την αναγκαιότητα που δίνετε στο Σύγγραμμα καθώς θεωρείτε απαραίτητη την απόκτησή του από τον φοιτητή, άλλωστε τα συγγράμματα είναι εκείνα που ανυψώνουν την Πανεπιστημιακή εκπαίδευση μέσω της ποιότητάς τους (είναι η καταγραφή της προόδου και της εξέλιξης της επιστήμης και της σκέψης). Σωστά υποθέτετε ότι "η περισσότερη πληροφορία που αφορά στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση υπάρχει δωρεάν στο Διαδίκτυο"

    Είναι αλήθεια, στο Διαδίκτυο βρίσκονται τόνοι δωρεάν πληροφορίας – δυστυχώς όμως, εκπαίδευση δεν γίνεται με "πληροφορίες”, γίνεται μόνο με "εμπεριστατωμένη γνώση”. Είναι πολύ διαφορετικές έννοιες η πληροφορία και η γνώση

    Οι εκδότες μέσω των συγγραμμάτων τους προσφέρουν τη γνώση, όχι απλώς μια πληροφορία. Τη Wikipedia μπορούν όλοι να την έχουν σε δευτερόλεπτα μπροστά τους – και ναι, εντελώς δωρεάν. Βιβλίο, για το οποίο ο συγγραφέας εργάστηκε σκληρά, χρόνια ολόκληρα, προσφέροντας το απόσταγμα όλης της γνώσης και της εμπειρίας που κέρδισε με τεράστια προσπάθεια και εργασία, δεν γίνεται να το προσφέρει δωρεάν – δεν είναι σωστό, δεν είναι δίκαιο, δεν είναι το ζητούμενο. Το κατανοούν οι πάντες.

    Και τώρα, λίγα λόγια για εκείνους που "...δεν επιτρέπουν να αναρτηθούν στο διαδίκτυο τα περίφημα συγγράμματα…", σύμφωνα με τα λεγόμενά σας, ΤΟΥΣ ΕΚΔΟΤΕΣ. 

    Οι Έλληνες εκδότες είναι εκείνοι οι επαγγελματίες που συνεχώς πασχίζουν όχι μόνο να αναδείξουν ταλαντούχους Έλληνες συγγραφείς, επιστήμονες και μη, (εκδίδοντας τις εργασίες τους σε μορφή βιβλίου), αλλά και να ανακαλύψουν ό,τι πιο σύγχρονο παρουσιάζεται και δημοσιεύεται διεθνώς σε κάθε τομέα της διανόησης. Έπειτα, επενδύουν σ’ αυτό. Καταβάλουν μεγάλα χρηματικά ποσά σε εκδοτικούς οίκους του εξωτερικού προκειμένου να εξασφαλίσουν (για την Ελληνική γλώσσα) τα πνευματικά δικαιώματα σπουδαίων ξένων συγγραφέων/επιστημόνων/ερευνητών, κάποιοι εκ των οποίων (ας μην το λησμονούμε) αυτές τις μέρες δίνουν τεράστιο αγώνα ώστε ολόκληρη η ανθρωπότητα να ξεπεράσει την τραγική πανδημία. Ακολούθως, οι εκδότες πληρώνουν μεταφραστές, επιστημονικούς επιμελητές και φιλόλογους, έτσι ώστε το πρωτότυπο ξενόγλωσσο κείμενο να αποδοθεί όσο γίνεται καλύτερα στην ελληνική γλώσσα. Και, κατόπιν το τυποθήτω, ακολουθεί η άοκνη εργασία πληθώρας συναφών επαγγελματιών (σελιδοποιητές, στοιχειοθέτες, γραφίστες, εικονογράφοι, φωτογράφοι, τυπογράφοι, βιβλιοδέτες, κ.ά.), οι οποίοι κάτω από τον συντονισμό του εκδότη, υλοποιούν την άψογη έκδοση ενός βιβλιοδετημένου τόμου που παίρνει το δρόμου του για τα βιβλιοπωλεία της χώρας μας.

    Όλοι σας θα έχετε απολαύσει πολλές τέτοιες αξιοθαύμαστες εκδόσεις.

    Τα πανεπιστημιακά συγγράμματα, κυκλοφορούν στην ελεύθερη αγορά. Οι αναγνώστες καθηγητές, επιλέγουν τα πλέον κατάλληλα, για να διδάξουν όσο πιο άρτια γίνεται τους φοιτητές των Πανεπιστημίων. Στη συνέχεια και μετά από έγκριση από τα διοικητικά όργανα των Σχολών, οι φοιτητές (με μέριμνα του Κράτους) λαμβάνουν εγκαίρως στα χέρια τους, πρωτότυπες ή μεταφρασμένες και επιμελημένες, τις πιο σύγχρονες εκδόσεις της παγκόσμιας βιβλιογραφίας, με τις οποίες διδάσκονται οι φοιτητές συνάδελφοί τους στα καλύτερα πανεπιστήμια του πλανήτη, (Harvard, MIT, Oxford, Cambridge, Yale κ.ά.). Μέσα από την εκπαιδευτική διαδικασία, σε συνδυασμό με την χρήση πρωτότυπων αλλά και μεταφρασμένων Ελληνικών Συγγραμμάτων, η ακαδημαϊκή κοινότητα της χώρας μας κατακτά ολοένα υψηλότερα επίπεδα μόρφωσης. 

    Ποιος θα αμφισβητούσε, άραγε, ότι -όπως σε όλα τα αγαθά, έτσι και στα βιβλία- η ποιότητα πρέπει να αμείβεται; Άλλωστε, τα καλογραμμένα βιβλία είναι ο ιμάντας μεταφοράς της γνώσης. Είναι εκείνα που διαιωνίζουν την Παιδεία, βρίσκονται διαχρονικά στην υπηρεσία του Πολιτισμού, διακινούν ιδέες, προκαλούν επαναστάσεις, δρομολογούν τις εξελίξεις στην τεχνολογία, γυρίζουν τις σελίδες των εποχών. 

    Άραγε, υπάρχει πιο πολύτιμο εργαλείο από το βιβλίο στα χέρια καθηγητών και φοιτητών;

    Ποιος θα αμφισβητούσε ότι μετά από τόσο κόπο και τόσες επενδύσεις οι εκδότες δεν δικαιούνται να έχουν λόγο για τα γραμμικά/εκδοτικά δικαιώματα των βιβλίων τους (καθώς τα διατηρούν ακέραια); Ποιος θα υποστήριζε ότι δεν δικαιούνται να ζητούν αμοιβή γι’ αυτά; ότι δεν πρέπει να τα προστατεύουν; Είναι η ίδια η περιουσία τους.

    Αυτονόητο, ότι όποιος πηγαίνει σε ένα βιβλιοπωλείο για να αγοράσει ένα βιβλίο είναι προετοιμασμένος να το πληρώσει. Και, δεν πληρώνει το χαρτί (μόνο), πληρώνει κυρίως το περιεχόμενο. Άραγε, πώς διανοείται κάποιος ότι ένα βιβλίο (έστω, το περιεχόμενό του) αναρτημένο στο διαδίκτυο θα έπρεπε να είναι προς δωρεάν διάθεση;  

    Τα συγγράμματα δεν αναρτώνται στο διαδίκτυο για έναν και μόνον λόγο – και, αλίμονο, αυτός δεν είναι για να υπονομεύσουν την Πανεπιστημιακή εκπαίδευση.

    Είναι παγκοσμίως γνωστό ότι τίποτε -μα τίποτε- δεν διασφαλίζει την πνευματική ιδιοκτησία οποιουδήποτε ψηφιακού υλικού αναρτημένου στο διαδίκτυο. Η πειρατεία δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με οποιαδήποτε σύγχρονα μέσα. Ακόμη και στην Αμερική ή στην Αγγλία -στις πηγές της διεθνούς εκδοτικής, μουσικής και κινηματογραφικής δραστηριότητας- εκεί όπου στρατιές ειδικών προσπαθούν να καταπολεμήσουν τα φαινόμενα πειρατείας στο διαδίκτυο, εκεί όπου νομικές και δραστήριες διωκτικές αρχές συντονίζονται για να διασφαλίσουν το πνευματικό δικαίωμα του δημιουργού, ακόμη κι εκεί η πειρατεία ανθεί. Πόσο μάλλον στην Ελλάδα –όπου δεν υπάρχει η παραμικρή προστασία του δημιουργού, ούτε η τιμωρία για τον λογοκλόπο, ούτε καν οργανωμένες διωκτικές αρχές για την αντιμετώπιση της πειρατείας – ο εκδότης όχι μόνο δεν προστατεύεται αλλά, προκειμένου να υπερασπιστεί το δίκιο του, θα έπρεπε να πληρώνει τεράστια ποσά σε ειδικούς και νομικούς. Αδύνατον στην πραγματικότητα. Φανταστείτε ότι, στη χώρα μας, η νομολογία για τον δημόσιο δανεισμό έντυπου βιβλίου από τις ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες δεν προβλέπει ούτε την παροχή άδειας από τους δημιουργούς ούτε την εύλογη αμοιβή τους. Δυστυχώς, επικρατεί ασυδοσία. Η ύπαρξη και η διάδοση του ψηφιακού βιβλίου στη χώρα μας είναι κάτι αδύνατον δίχως τις θεμελιώδεις προϋποθέσεις.

    Βεβαίως να χρησιμοποιήσουμε νέες καινοτόμες τεχνολογίες στην εκπαίδευση, ουδείς το αρνείται, πόσο μάλλον οι εκδότες. Συμπληρωματικά μπορούν να γίνουν πολύτιμες. Άλλωστε στην παγκόσμια αγορά βιβλίου το έντυπο με το e-book προχωρούν παράλληλα, το ένα δεν κατήργησε το άλλο, όπως το Netflix και η δορυφορική τηλεόραση δεν κατήργησαν τον κινηματογράφο και το θέατρο. Το ίδιο μπορεί να γίνει και στην εκπαίδευση και μάλιστα, σταδιακά, σε όλες τις βαθμίδες. Αρκεί, αρχικά,  να καθιερωθεί το θεσμικό και νομικό πλαίσιο που θα σέβεται τον δημιουργό, τον εκδότη καθώς και όποιους εκπροσωπεί. 

    Παρ’ όλα αυτά, σύμφωνα με τις εξελίξεις, όλες οι έρευνες στον ανεπτυγμένο κόσμο παρουσιάζουν το ίδιο αποτέλεσμα: οι φοιτητές, σε χώρες όπως η Αγγλία, η Αμερική, η Γερμανία κ.ά. προτιμούν για την ακαδημαϊκή εκπαίδευσή τους, τα έντυπα συγγράμματα, σε ποσοστό άνω του 93%. 

    Και το εξαιρετικά ενδιαφέρον στοιχείο όσον αφορά τη χώρα μας: στις μέρες μας, πριν από λίγες ημέρες οι Έλληνες φοιτητές είχαν την επιλογή, εν μέσω αποκλεισμού, να ολοκληρώσουν την εκπαίδευση τους επιλέγοντας να διαβάσουν, όποια από τα 104.000 ψηφιακά συγγράμματα επιθυμούσαν (αναρτημένα στο e-class και σε παρόμοιες ψηφιακές βιβλιοθήκες). 

    Ωστόσο, οι φοιτητές μας αποφάσισαν να απορρίψουν την πρόταση του Υπ. Παιδείας επιλέγοντας να θεμελιώσουν τη γνώση τους, επιλέγοντας να διαβάσουν από τα 10.000 αξιόπιστα συγγράμματα των Ελλήνων εκδοτών, τα οποία θα φτάσουν στα χέρια τους μέσω  "delivery της πανεπιστημιακής γνώσης!”

    Είναι δεδομένο ότι Παιδεία δίχως βιβλία, δεν νοείται. Όσο καλύτερα είναι τα βιβλία τόσο καλύτερη είναι η Παιδεία. Και όσο πιο καλοπληρωμένοι είναι οι δημιουργοί, τόσο καλύτερα, σύγχρονα, ανανεωμένα και πρωτοπόρα θα είναι τα βιβλία τους.

    Όσον αφορά τη σημείωσή σας "...Στα χρόνια που σπουδάζατε στο εξωτερικό, τα βιβλία του πανεπιστημίου μπορούσε κανείς να τα βρει στο βιβλιοπωλείο, αν διέθετε τα χρήματα, ή διαφορετικά -όπως έκανε η συντριπτική πλειοψηφία των φοιτητών- στη βιβλιοθήκη", η ίδια ακριβώς συνταγή χρησιμοποιείται και σήμερα στο εξωτερικό.

    Πλήθος βιβλιοθηκών παγκοσμίως στηρίζουν την εκδοτική και εκπαιδευτική δραστηριότητα, είναι γνωστό ότι εκατοντάδες χιλιάδες ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες και όχι μόνο, δαπανώντας δισεκατομμύρια ευρώ τον χρόνο, εμπλουτίζουν την βιβλιογραφία τους (υποχρεωτικά). Ευχόμαστε κάποια στιγμή το ίδιο να συμβεί και στη χώρα μας. Το Σύνταγμά μας όμως έχει προβλέψει ότι μέχρι να γίνει κάτι τέτοιο, και για να αποφευχθούν τα χειρότερα για την εκπαίδευση στη χώρα μας, οι φοιτητές (με μέριμνα του Κράτους) να εφοδιάζονται δωρεάν (στο πλαίσιο της δωρεάν Παιδείας) με τα καλύτερα και τα πλέον σύγχρονα εργαλεία ώστε να σπουδάσουν και να διακριθούν παγκοσμίως – κάτι που, αναμφισβήτητα, προβλέπεται για όλους τους φοιτητές και όχι μόνο για εκείνους που έχουν τα χρήματα”.

    Η απάντηση του Μανώλη Καψή

    Ολα όσα γράφετε είναι και σωστά και λογικά. Για την σημασία του βιβλίου, την επιστημονική έρευνα, την ανάγκη να αμείβονται φυσικά και οι συγγραφείς και οι εκδοτικοί οίκοι αλλά και για την προστασία του copyright.

    Η δική μου ένσταση και αυτό προσπάθησα να αναδείξω με το κείμενό μου, είναι ότι είναι παραλογισμός το έτος 2020, οι Έλληνες φοιτητές- οι μόνοι στον κόσμο ολόκληρο- να συνεχίζουν να μορφώνονται από συγγράμματα, συνήθως μόνο ένα για κάθε μάθημα, αντί να αναζητούν τη γνώση σε δεκάδες εκδόσεις και βιβλία και φυσικά στις βιβλιοθήκες.

    Αυτό γίνεται στο όνομα ενός δήθεν αριστερού εξισωτισμού, προς όφελος υποτίθεται των φοιτητών που δεν έχουν τη δυνατότητα να αγοράσουν τα βιβλία στα βιβλιοπωλεία ή να τα βρουν στις βιβλιοθήκες. Η αλήθεια όμως είναι ότι αυτή η παραδοσιακή πρακτική, υποβαθμίζει την ποιότητα των σπουδών, μετατρέπει τους φοιτητές σε παπαγαλιστές- συνήθως του ενός και μοναδικού συγγράμματος του καθηγητή- αντί σε "ερευνητές” της γνώσης σε διαφορετικές εκδόσεις και δημοσιεύσεις και ταυτόχρονα εμποδίζει και την ανάπτυξη της εκδοτικής παραγωγής.

    Σε ένα δε σημείο θα συμφωνήσω απόλυτα μαζί σας. "Εύχομαι κάποια στιγμή αυτό να συμβεί και στη χώρα μας” γράφετε. Να σταματήσουν να διανέμονται συγγράμματα και οι φοιτητές να αναζητούν τη γνώση στα βιβλία και στις βιβλιοθήκες. Αμην.

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ