Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 13-Μαϊ-2019 19:42

    Πώς η Μεσόγειος έγινε το "next big thing" του oil industry

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Οι οικονομικές. πολιτικές και διπλωματικές προεκτάσεις των όσων συμβαίνουν. 

     

    Του Χάρη Φλουδόπουλου 

    Τα κοιτάσματα αερίου, οι υδρογονάνθρακες και τα γεωτρύπανα έχουν μπει στη ζωή μας τα τελευταία χρόνια και, άλλοτε με δόση υπερβολής, άλλοτε με περισσότερο ρεαλισμό, έχουν καλλιεργηθεί προσδοκίες. Παράλληλα, με άξονα τον ενεργειακό τομέα, καταγράφονται ευρύτερες ανακατατάξεις και αλλαγές συσχετισμών. 

    Και εάν για τη χώρα µας, όπως ανέφερε πρόσφατα ο υπουργός Ενέργειας, Γ. Σταθάκης, µια πρώτη εικόνα για το τι πραγµατικά υπάρχει στο υπέδαφος της ελληνικής ΑΟΖ θα έχουµε σε 2 έως 4 χρόνια, όταν θα ανακοινωθούν τα αποτελέσµατα των πρώτων γεωτρήσεων, στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου οι έρευνες είναι πιο προχωρηµένες και τα αποτελέσµατα είναι απτά.

    Ήδη η παρουσία κορυφαίων ονοµάτων της διεθνούς πετρελαϊκής βιοµηχανίας, όπως των Shell, Exxon Mobil, Total, Eni, Qatar Petroleum, Statoil, Noble, πιστοποιεί ότι η Μεσόγειος είναι ο νέος µεγάλος πόλος έλξης για τους µεγάλους της πετρελαϊκής βιοµηχανίας. 

    Και, βέβαια, η προοπτική της Μεσογείου ενισχύθηκε από τις πρόσφατες νέες ανακαλύψεις στην Κύπρο, που έγιναν όχι από µια τυχαία εταιρεία, αλλά από τον αµερικανικό κολοσσό ExxonMobil. Η εταιρεία, που αποτελεί τον κληρονόµο της περίφηµης Standard Oil του J.D. Rockfeller, αν και η µεγαλύτερη ιδιωτική εταιρεία πετρελαίου, εντούτοις δεν παύει να θεωρείται οικονοµικός εκφραστής της ενεργειακής διπλωµατίας των Ηνωµένων Πολιτειών. Και µε αυτήν τη βαρύτητα αντιµετωπίζεται η έλευσή της και η ενεργός ανάµιξή της στη Μεσόγειο, όπως αυτή επισηµοποιήθηκε µε την όγδοη κατά σειρά γεώτρηση στην κυπριακή ΑΟΖ και δεύτερη επιτυχηµένη στο περίφηµο κοίτασµα Γλαύκος. Βλέπουµε τη Νοτιοανατολική Ευρώπη ως µια νέα βασική πηγή ενέργειας για την Ευρώπη, στην οποία η ενδογενής παραγωγή θα βαίνει µειούµενη τα επόµενα χρόνια, ανέφερε πρόσφατα ο αντιπρόεδρος της ExxonMobil για την Ευρώπη και την Ευρασία, Tristan Asprey, λέγοντας ότι οι χώρες ενδιαφέροντος για την εταιρεία του είναι η Κύπρος, η Αίγυπτος, η Ρουµανία και η Ελλάδα.

    Το ξεκίνημα 

    Η µεγάλη περιπέτεια άρχισε στο millennium, όταν ένας Ισραηλινός γεωλόγος που επέµεινε να εξερευνήσει την ίδια περιοχή που είχε εγκαταλείψει παλαιότερα η British Gas δικαιωνόταν. Πρόκειται για τον Eitan Eisenberg, τον επικεφαλής γεωλόγο της Ratio Oil, µιας µικρής τότε πετρελαϊκής εταιρείας. Οι έρευνες που ξεκίνησαν το 2000 µε ένα µικρό κοίτασµα (Μάρα) κατέληξαν στη µεγάλη ανακάλυψη των δύο πρώτων µεγάλων κοιτασµάτων του Ισραήλ, του Ταµάρ το 2009 και του Λεβιάθαν το 2010. 

    Σειρά πήρε η Κύπρος το 2011 με την ανακάλυψη της Αφροδίτης και ενώ ήδη είχε αρχίσει να καλλιεργείται η ιδέα της συνεργασίας με το Ισραήλ, με δεδομένο ότι μια αμερικανική εταιρεία, η μεσαίας δυναμικότητας Noble Energy, ήταν ο συνδετικός κρίκος, συμμετέχοντας στις παράλληλες έρευνες στο Ταμάρ και το Λεβιάθαν. 

    Και ενώ τα επόµενα χρόνια φάνηκε η περιοχή να µπαίνει σε τέλµα, ιδιαίτερα µετά τις άγονες γεωτρήσεις που έγιναν σε θαλάσσια τεµάχια της Κύπρου, ήρθε το 2015 η ανακάλυψη του κοιτάσµατος Zohr, ενώ φέτος επιβεβαιώθηκε και δεύτερη major ανακάλυψη (Nour), που αναδεικνύει την Αίγυπτο σε µεγάλο πρωταγωνιστή, µε τα µεγαλύτερα αποθέµατα.

    pin

    Οι ανακαλύψεις µέχρι σήµερα, και ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη και άλλες έρευνες σε Αίγυπτο, Ισραήλ, Κύπρο αλλά και σε άλλες περιοχές µεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, συγκεντρώνουν ένα απόθεµα της τάξης των 5 τρισ. κυβικών µέτρων. Μέχρι στιγµής, δηλαδή, φαίνεται να επιβεβαιώνεται το 50% των παλαιότερων εκτιµήσεων του γαλλικού ινστιτούτου Beicip και της αµερικανικής γεωλογικής υπηρεσίας USGS. 

    Οικονοµικό και στρατηγικό ενδιαφέρον 

    Γιατί, όµως, όλοι µιλούν για τις νέες οικονοµικές και γεωπολιτικές ισορροπίες που διαµορφώνονται στη Μεσόγειο;

    Καταρχάς, ως προς τα οικονοµικά µεγέθη. Σήµερα η κατανάλωση φυσικού αερίου της Ευρώπης κινείται στα 410 δισ. κυβικά µέτρα. Και ενώ η κατανάλωση αυξάνεται καθώς µειώνεται η χρήση του άνθρακα και ενισχύεται το πιο φιλικό προς το περιβάλλον γαλάζιο καύσιµο, η παραγωγή αερίου εντός της Ε.Ε. φθίνει: από το 2000 µέχρι σήµερα έχει πέσει 30% και µέχρι το 2040 αναµένεται να συρρικνωθεί ακόµα περισσότερο, κατά 50%. Σήµερα οι επιπλέον ανάγκες καλύπτονται µε εισαγωγές αερίου από αγωγό (Ρωσία, Νορβηγία, Μεγάλη Βρετανία, Β. Αφρική), καθώς και µε εισαγωγές υγροποιηµένου φυσικού αερίου LNG. Το 2020 η ευρωπαϊκή αγορά θα αποκτήσει µεγαλύτερη ρευστότητα µε την κρίσιµη έλευση του αερίου της Κασπίας µέσω της λειτουργίας του αγωγού TAP, που θα τροφοδοτεί µε νέο αέριο κρίσιµες αγορές µε περιορισµένη πρόσβαση σε εναλλακτικές πηγές ενέργειας, όπως τα Βαλκάνια. 

    Είναι σαφές, λοιπόν, ότι το αέριο της Μεσογείου, λόγω εγγύτητας, µπορεί να αποτελέσει µια σηµαντική νέα πηγή ενέργειας για την Ευρώπη, µε ένα σηµαντικό κοµµάτι της να αποτελεί ενδογενή παραγωγή, και δη από χώρα στενό µέλος της Ευρωζώνης (Κύπρος). 

    Συναφής µε την οικονοµική σηµασία των κοιτασµάτων είναι και η γεωστρατηγική. Άλλωστε, ήδη γύρω από την προοπτική της παραγωγής και µεταφοράς υδρογονανθράκων έχει δηµιουργηθεί ο νέος συνασπισµός Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ. 

    Ρωσία

    Στο κάδρο εισέρχεται και η Ρωσία, η οποία σήµερα ελέγχει µερίδιο 20% έως 25% της ενεργειακής κατανάλωσης της Ευρώπης και η οποία έχει στοχοποιηθεί στο παρελθόν ότι χρησιµοποιεί την ενέργεια ως µέσο πολιτικής επιρροής, κυρίως µε αφορµή τούς χειρισµούς που έκανε στην Ουκρανία. Η Ρωσία στηρίζει τις εξαγωγές αερίου στους αγωγούς που κατασκευάζει και αξιοποιεί. Νέοι αγωγοί και πηγές προµήθειας, κυρίως στη νότια Ευρώπη, όπου οι επιλογές είναι περιορισµένες, θα µπορούσαν να χαρακτηριστούν και ως κινήσεις αµφισβήτησης της ρωσικής ενεργειακής κυριαρχίας.

    Αναδιάταξη συσχετισµών

    Και, βέβαια, µε αιχµή του δόρατος τα ενεργειακά, καταγράφεται κινητικότητα σε επίπεδο συσχετισµών. Εκτός από την τριµερή συνεργασία Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ, πέρυσι δηµιουργήθηκε στο Κάιρο το East Mediterranean Gas Forum, στο οποίο µετέχουν Ελλάδα, Ιταλία, Κύπρος, Ισραήλ, Αίγυπτος, Ιορδανία και Παλαιστινιακή Αρχή. Στον αντίποδα, η όξυνση των σχέσεων της Τουρκίας αρχικά µε το Ισραήλ και στην πορεία µε τις Ηνωµένες Πολιτείες έχει αναθερµάνει τους οικονοµικούς, ενεργειακούς και στρατιωτικούς διαύλους της Άγκυρας µε τη Μόσχα. 

    Εθνικό ενδιαφέρον

    Πού βρίσκεται, όµως, η Ελλάδα και ποια είναι τα θέµατα άµεσου ενδιαφέροντος για τη χώρα µας;

    Καθώς στην ελληνική ΑΟΖ δεν έχουν εντοπιστεί (ακόµη) κοιτάσµατα, σε προτεραιότητα βρίσκεται η υπόθεση της µεταφοράς του αερίου της Μεσογείου στην ευρωπαϊκή αγορά. Αυτήν τη στιγµή σε προτεραιότητα φαίνεται να βρίσκεται η λύση της υγροποίησης του αερίου που θα παράγεται στην περιοχή στις εγκαταστάσεις Damietta και Idku στην Αίγυπτο. Το LNG µπορεί να κατευθυνθεί σε όλες τις αγορές, ωστόσο, λόγω εγγύτητας, η Ευρώπη αποτελεί την πιο λογική επιλογή. 

    Το τερµατικό του ΔΕΣΦΑ στη Ρεβυθούσα, µε διασύνδεση προς τις αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, αποτελεί τον πιο κοντινό και προφανή προορισµό για το αέριο της Μεσογείου. Ωστόσο, καθώς οι ποσότητες των κοιτασµάτων που ανακαλύπτονται και σταδιακά επιβεβαιώνονται αυξάνονται, ανοίγει ο δρόµος και για άλλες εναλλακτικές, όπως είναι ο υποθαλάσσιος αγωγός East Med, που, µε µήκος 1.900 χιλιόµετρα, θα ξεκινά από την Κύπρο και θα κατευθύνεται προς την Κρήτη και την ηπειρωτική Ελλάδα µε στόχο να τροφοδοτεί τη Νοτιοανατολική Ευρώπη απευθείας και σε σταθερή βάση. Ο αγωγός αποκτά ακόµα µεγαλύτερο ενδιαφέρον καθώς συνδέεται µε πιθανή όδευση προς τα Δ. Βαλκάνια (Β. Μακεδονία, Σερβία). Η συγκεκριµένη προοπτική εξηγεί και το "ζεστό" αµερικανικό ενδιαφέρον. 

    Το "ελληνικό" FPSO και η σηµασία του

    Στο γενικότερο παιχνίδι που έχει στηθεί στη γεωπολιτική σκακιέρα, η χώρα µας, πέραν της καθαρά πολιτικής διάστασης και της δεδοµένης σύµπραξης µε την Κύπρο και το Ισραήλ, έχει ήδη και µια καθαρά επιχειρηµατική παρουσία, η οποία αναδεικνύεται µέσα από συγκεκριµένους σχεδιασµούς.

    Ο λόγος για την ελληνική εταιρεία έρευνας και παραγωγής υδρογονανθράκων Energean, η οποία έχει εξελιχθεί σε βασικό παίκτη στην έρευνα και ανάπτυξη υδρογονανθράκων στη Ν.Α. Μεσόγειο, όπου διαθέτει συνολικά 13 άδειες, οι επτά εκ των οποίων σε µία από τις χώρες-κλειδιά για τις εξελίξεις, όπως είναι το Ισραήλ. 

    Energean Power
    Πώς θα είναι το FPSO, που κατασκευάζεται σε ναυπηγεία της Κίνας

    Πιο συγκεκριµένα, στις επτά άδειες που διαθέτει η, εισηγµένη στα Χρηµατιστήρια του Λονδίνου και του Τελ Αβίβ, εταιρεία στην ΑΟΖ του Ισραήλ περιλαµβάνονται τα κοιτάσµατα Καρίς και Τανίν (2,2 τρισ. κυβικά πόδια αερίου βεβαιωµένα αποθέµατα και 0,2 τρισ. κυβικά πόδια αερίου δυνητικά αποθέµατα) καθώς και τα blocks 12, 21, 22, 23, 31. Πέραν των προαναφερθέντων αποθεµάτων, συνολικά στις 7 άδειες έχουν πιστοποιηθεί από ανεξάρτητο εκτιµητή 7,5 τρισ. κυβικά πόδια δυνητικοί πόροι αερίου, καθώς και 101 εκατ. βαρέλια πετρελαίου, εκ των οποίων στην Energean ανήκει το 70% µέσω της Energean Israel.

    Έως τώρα η εταιρεία έχει λάβει την Τελική Επενδυτική Απόφαση για την ανάπτυξη του κοιτάσµατος Καρίς. Το κοίτασµα θα αναπτυχθεί από το "Energean Power", µία Πλωτή Μονάδα Παραγωγής, Αποθήκευσης και Εκφόρτωσης (FPSO), η κατασκευή της οποίας βρίσκεται σε εξέλιξη στα ναυπηγεία της COSCO στο Ζουσάν της Κίνας και στα ναυπηγεία Admiralty της Sembcorp Marine στη Σιγκαπούρη. Το FPSO θα αρχίσει να εφοδιάζει µε αέριο την ισραηλινή αγορά από το πρώτο τρίµηνο του 2021 και θα έχει δυναµικότητα 8 δισ. κυβικά µέτρα αερίου ετησίως. Ήδη η Energean έχει υπογράψει συµβόλαια πώλησης αερίου σε ηλεκτροπαραγωγούς και βιοµηχανικούς καταναλωτές του Ισραήλ, κάτι που σηµαίνει ότι έχει διαθέσιµη δυναµικότητα 3,4 δισ. κυβικών µέτρων ετησίως, η οποία µπορεί να προέλθει από τη σύνδεση µε το FPSO γειτονικών κοιτασµάτων ή νέων ανακαλύψεων στην περιοχή και την ανάπτυξή τους. 

    Το "Energean Power", µαζί µε την εξέδρα ανάπτυξης του κοιτάσµατος Λεβιάθαν, είναι η µόνη υπό κατασκευή υποδοµή που προορίζεται για την περιοχή.

    Αυτή την περίοδο, σε εξέλιξη βρίσκεται στο βόρειο Καρίς η γεώτρηση της Energean, η οποία εντόπισε επιπλέον 1 έως 1,5 τρισ. κυβικά πόδια αερίου µε 70% γεωλογικές πιθανότητες επιτυχίας. Η ανακάλυψη στο βόρειο Καρίς ενισχύει την προοπτική της Energean να εξάγει αέριο σε γειτονικές αγορές. Επιπλέον, η εταιρεία έχει πραγµατοποιήσει τρισδιάστατες (3D) σεισµικές έρευνες στα blocks 23 και 31 (συνολικά 436 τετρ. χιλιόµετρα), όπου ήδη έχουν εντοπιστεί οι στόχοι "Ηρακλής" και "Ορφέας", µε 0,9 τρισ. και 0,35 τρισ. κυβικά πόδια δυνητικούς πόρους φυσικού αερίου αντιστοίχως.

    Ακόµα, το πρόγραµµα της Energean για το 2019 στο Ισραήλ προβλέπει άλλες τρεις γεωτρήσεις ανάπτυξης στο Καρίς, ενώ η εταιρεία διατηρεί το δικαίωµα για ακόµα έξι γεωτρήσεις στο πλαίσιο του συµβολαίου που έχει συνάψει µε τη Stena Drilling. 

    Επίσης, η Energean έχει υποβάλει πρόταση προς την κυπριακή κυβέρνηση για την προµήθεια της Κύπρου µε φυσικό αέριο από το πρώτο τρίµηνο του 2021. Η πρόταση αυτή εντάσσεται στη γενικότερη λογική λειτουργίας του FPSO ως επιµέρους κόµβου στην ευρύτερη περιοχή. Το FPSO µπορεί να συγκεντρώσει και να αναπτύξει κοιτάσµατα τα οποία έως τώρα δεν έχουν καταστεί οικονοµικά εκµεταλλεύσιµα αυτοτελώς – και στην εν λόγω περιοχή υπάρχουν αρκετές ανακαλύψεις µε τέτοια χαρακτηριστικά. Λ.χ., η Αφροδίτη παραµένει στο υπέδαφος οκτώ χρόνια µετά την ανακάλυψή της –πρόσφατα υπήρξε συµφωνία ανάµεσα στην Κύπρο και την Αίγυπτο για την εξαγωγή της προς τα αιγυπτιακά τερµατικά LNG–, ενώ τόσο η Καλυψώ (Eni) όσο και ο Γλαύκος (ExxonMobil) βρίσκονται επίσης στην ίδια κατηγορία: πολύ νεότερα, βεβαίως, της Αφροδίτης, έχουν ως κοινό χαρακτηριστικό να µην έχουν θεωρηθεί από µόνα τους εκµεταλλεύσιµα και να έχουν ενταχθεί στο γενικότερο παζλ των σχεδιασµών, είτε µιλούµε για τον αγωγό East Med, είτε για τα υφιστάµενα τερµατικά LNG της Αιγύπτου, είτε για το συζητούµενο τερµατικό LNG της Κύπρου κ.λπ.

    Σε κάθε περίπτωση, η Energean στοχεύει πρώτα στις δικές της ανακαλύψεις για την πλήρωση της διαθέσιµης δυναµικότητας του "Energean Power". Ωστόσο, είναι σαφές πως η ύπαρξη µιας υποδοµής µε σύνθετες δυνατότητες εν λειτουργία από τις αρχές του 2021 και µετά στην περιοχή δηµιουργεί µια σηµαντική βάση συζήτησης στο πλαίσιο των γενικότερων σχεδιασµών για την ανάπτυξη των κοιτασµάτων και τη διοχέτευση του αερίου προς την Ευρώπη.

    Εξορύξεις

    Εκτός, όµως, από τη µεταφορά, οι ανακαλύψεις σε Αίγυπτο, Ισραήλ και Κύπρο έχουν αναζωπυρώσει το ενδιαφέρον συνολικά για την ευρύτερη περιοχή. Στο πλαίσιο αυτό, καταγράφεται ενδιαφέρον για την εγχώρια αγορά έρευνας και παραγωγής υδρογονανθράκων, όπου πρόσφατα εκδηλώθηκε ενδιαφέρον από µεγάλες εταιρείες, όπως την ExxonMobil, την Total και τη Repsol, που συνεργάζονται µε τα ΕΛΠΕ. 

    Ήδη οι πρώτες έρευνες βρίσκονται σε εξέλιξη και στις αρχές του 2020 αναµένεται να πραγµατοποιηθούν οι πρώτες νέες γεωτρήσεις στις ελληνικές θάλασσες, πέραν του ήδη ενεργού κοιτάσµατος του Πρίνου στην Καβάλα. Πιθανή επιτυχία ενδεχοµένως να κινητοποιήσει και νέο ενδιαφέρον.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων