Του Rafael Loss 

Η κυβέρνηση Τραμπ δημοσίευσε τη μη διαβαθμισμένη περίληψη της νέας Εθνικής Στρατηγικής Άμυνας των Ηνωμένων Πολιτειών (National Defense Strategy – NDS). Το έγγραφο επιχειρεί να συγκεράσει τρία ρεύματα της αμερικανικής στρατηγικής σκέψης – τους υποστηρικτές της αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας, τους υποστηρικτές της στρατηγικής ιεράρχησης απειλών και τους υπέρμαχους του περιορισμένου διεθνισμού – ενώ ταυτόχρονα αντικατοπτρίζει τις συχνά απρόβλεπτες παρορμήσεις του ίδιου του προέδρου. Το αποτέλεσμα είναι μια στρατηγική γεμάτη εσωτερικές αντιφάσεις, οι οποίες γίνονται ακόμη πιο εμφανείς όταν συγκριθούν με τις πολιτικές και τις πράξεις της κυβέρνησης.

Αν η Ρωσία θεωρείται "διαχειρίσιμη απειλή" μόνο για τα ανατολικά μέλη του ΝΑΤΟ, γιατί ο Τραμπ υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ πρέπει να αποκτήσουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας για να την προστατεύσουν από τη Μόσχα; Αν ο πρόεδρος δηλώνει ότι δεν θα υπερασπιστεί περιουσιακά στοιχεία που δεν ανήκουν στις ΗΠΑ, γιατί οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι να βασιστούν στην "περιορισμένη αμερικανική υποστήριξη" που υπόσχεται το έγγραφο;

Και αν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι πλέον διατεθειμένες να αναπτύξουν μεγάλες συμβατικές δυνάμεις για να επεκτείνουν την αποτροπή στους συμμάχους τους, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, γιατί οι αντίπαλοι να πιστέψουν ότι η Ουάσιγκτον θα ρισκάρει πυρηνική σύγκρουση για λογαριασμό τρίτων;

Η ευρωπαϊκή άμυνα χωρίς τις ΗΠΑ

Για τους Ευρωπαίους δεν έχει ιδιαίτερο νόημα να πιέζουν την κυβέρνηση Τραμπ να ξεκαθαρίσει αυτές τις αντιφάσεις. Με τον Τραμπ, οι αντιφάσεις δεν επιλύονται – απλώς μετατίθενται στο μέλλον. Ωστόσο, υπάρχει ένα σαφές μοτίβο στη ρητορική και στις πράξεις των ΗΠΑ: η σταδιακή απαλλαγή από το βάρος της υπεράσπισης της Ευρώπης.

Αυτό σημαίνει ότι οι Ευρωπαίοι πρέπει να αναλάβουν πρωτοβουλίες σε τρία βασικά πεδία.

1. Αντικατάσταση κρίσιμων αμερικανικών συνεισφορών στο ΝΑΤΟ

Η Ευρώπη πρέπει να μπορεί να υλοποιήσει τα αμυντικά σχέδια του ΝΑΤΟ ακόμη και αν η "περιορισμένη αμερικανική υποστήριξη" δεν υλοποιηθεί. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να μειωθεί η εξάρτηση από τις κρίσιμες αμερικανικές δυνατότητες, όπως οι πληροφορίες, η διοίκηση και ο έλεγχος, καθώς και τα πλήγματα μεγάλου βεληνεκούς. Όσο οι δυνατότητες αυτές παραμένουν αποκλειστικά ή κυρίως αμερικανικές, θα αποτελούν μοχλό πολιτικής πίεσης σε περίπτωση κρίσης ή πολέμου με τη Ρωσία.

2. Δημιουργία ευρωπαϊκών αμυντικών δομών με δυνατότητα αυτόνομης δράσης

Η ευρωπαϊκή άμυνα πρέπει να οργανωθεί γύρω από περιφερειακούς και λειτουργικούς συνασπισμούς που μπορούν να αντιδρούν γρήγορα σε κρίσεις, ακόμη και αν το ΝΑΤΟ δυσκολεύεται να λάβει ομόφωνες αποφάσεις. Πολυεθνικοί στρατοί, ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις πρέπει να είναι σε θέση να επιχειρούν σε όλο το φάσμα των στρατιωτικών αποστολών, ακόμη και πριν υπάρξει πολιτική συναίνεση στο Βορειοατλαντικό Συμβούλιο.

Αυτό θα απαιτήσει διπλασιασμό ορισμένων δομών και ρόλων, κάτι που μέχρι σήμερα οι σύμμαχοι απέφευγαν, ώστε να στελεχωθούν τόσο οι δομές διοίκησης του ΝΑΤΟ όσο και οι νέοι ευρωπαϊκοί μηχανισμοί.

3. Εξέλιξη της ευρωπαϊκής πυρηνικής αποτροπής

Ίσως το ενδεχόμενο μιας αμερικανικής παρέμβασης να παραμένει αρκετό για να αποτρέψει τη ρωσική ηγεσία από επιθετικές ενέργειες. Αν όμως δεν είναι, η Ευρώπη θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια Ρωσία που διαθέτει εκατοντάδες τακτικά πυρηνικά όπλα.

Οι βρετανικές και γαλλικές πυρηνικές δυνάμεις έχουν σήμερα σχετικά μικρό μέγεθος και δεν είναι σχεδιασμένες για περιορισμένη χρήση ή διαχείριση κλιμάκωσης, επειδή επί δεκαετίες οι ΗΠΑ παρείχαν την κύρια πυρηνική αποτροπή μέσω του ΝΑΤΟ. Αν αυτή η πραγματικότητα αλλάξει, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα πρέπει να επανεξετάσουν τις βασικές παραδοχές τους για τις απαιτήσεις αποτροπής.

Όπως επισημαίνεται και σε πρόσφατη αμερικανική επιτροπή για τη στρατηγική στάση, οι αλλαγές στην αμερικανική στρατηγική μπορεί να απαιτήσουν ευρωπαϊκές πυρηνικές δυνάμεις μεγαλύτερες σε μέγεθος, διαφορετικές στη σύνθεση ή και τα δύο.

Από τη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας στη Στρατηγική Άμυνας

Η NDS, όπως και η Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας, δημοσιοποιήθηκε χωρίς μεγάλη επικοινωνιακή εκστρατεία. Σε αντίθεση με προηγούμενες κυβερνήσεις, δεν υπήρξε προσπάθεια συσπείρωσης του Κογκρέσου και των συμμάχων γύρω από ένα συνεκτικό όραμα.

Το περιεχόμενο της NDS αντλεί σε μεγάλο βαθμό από τη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας, αλλά χωρίς τη ρητορική του "πολέμου πολιτισμών" και τις έντονες δηλώσεις περί μετακύλισης βαρών. Παραμένει ασαφές αν θα ακολουθήσουν άλλα στρατηγικά έγγραφα, όπως μια νέα Αναθεώρηση Πυρηνικής Στάσης.

Διαβάστε το άρθρο στην αρχική του δημοσίευση εδώ.

Επιμέλεια - Απόδοση: Νικόλας Σαπουντζόγλου