Των Ellie Geranmayeh, Giorgos Verdi 

Αυτόν τον μήνα, αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις σάρωσαν το Ιράν και η βίαιη απάντηση της κυβέρνησης έχει αφήσει πάνω από 4.500 νεκρούς, με τον αριθμό να συνεχίζει να αυξάνεται. Στο πλαίσιο αυτής της καταστολής, στις 8 Ιανουαρίου οι ιρανικές αρχές έθεσαν τη χώρα σε καθεστώς επικοινωνιακού μπλακάουτ. Παράλληλα, απενεργοποίησαν τη λειτουργία του εξωτερικού παρόχου Starlink, αναπτύσσοντας στρατιωτικούς παρεμβολείς (ενδεχομένως με τεχνολογική υποστήριξη από τη Ρωσία), προκειμένου να διακόψουν την πρόσβαση στη δωρεάν δορυφορική υπηρεσία διαδικτύου. Αποκόπτοντας τους Ιρανούς από τον έξω κόσμο, η Ισλαμική Δημοκρατία έχει θωρακιστεί από τον διεθνή έλεγχο και έχει επιτρέψει την τέλεση παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο σκοτάδι.

Τι μπορούν να κάνουν οι Ευρωπαίοι

Υπάρχουν —και δικαίως— ολοένα και αυξανόμενες εκκλήσεις προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να απαντήσουν με μέτρα που θα στηρίξουν έμπρακτα τους Ιρανούς επί τόπου. Ένα συγκεκριμένο βήμα αφορά την ενίσχυση της δυνατότητας των Ιρανών να επικοινωνούν μεταξύ τους και με τον υπόλοιπο κόσμο, καθώς και τη μείωση της ικανότητας των αρχών να διακόπτουν την πρόσβασή τους στο μέλλον.

Η βελτιωμένη επικοινωνία επιτρέπει την τεκμηρίωση των παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και αυτή η διαφάνεια θα είναι καθοριστικής σημασίας για την απόδοση ευθυνών στις ιρανικές αρχές. Η διαρκής πρόσβαση στη διεθνή κοινότητα επιτρέπει επίσης στην ιρανική κοινωνία των πολιτών στο εσωτερικό της χώρας να διατυπώνει καλύτερα τις πολιτικές της προτεραιότητες.

Μια πρακτική επιλογή είναι οι δορυφορικοί τερματικοί σταθμοί της Eutelsat, η οποία ανήκει κατά πλειοψηφία στο γαλλικό κράτος, με το Ηνωμένο Βασίλειο επίσης να αποτελεί σημαντικό μέτοχο. Πρόκειται για τη μοναδική λειτουργική συστοιχία δορυφόρων χαμηλής τροχιάς, πέραν του Starlink του Έλον Μασκ, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παροχή υπηρεσιών διαδικτύου από το διάστημα προς το Ιράν. Η Γαλλία εξετάζει ήδη την αποστολή μιας σειράς τερματικών στη χώρα. Οι γαλλικές και βρετανικές αρχές θα πρέπει τώρα να εγκρίνουν άμεσα την ανάπτυξή τους και να συγκεντρώσουν ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για τη στήριξη της πρωτοβουλίας.

Οι τερματικοί σταθμοί της Eutelsat μπορούν να προσφέρουν στους Ιρανούς τη δυνατότητα πρόσβασης σε πολύτιμα εργαλεία, ακόμη και όταν υπάρχουν παρεμβολές, καθώς εφαρμογές όπως το Bitchat, για παράδειγμα, χρησιμοποιούν τεχνολογία Bluetooth για ανταλλαγή μηνυμάτων εκτός σύνδεσης. Παρόμοιες λύσεις χρησιμοποιήθηκαν κατά τις διαδηλώσεις στο Χονγκ Κονγκ το 2020 και στη Μιανμάρ το 2021. Ως αποτέλεσμα, ακόμη και μια ελάχιστη, προσωρινή σύνδεση που αρκεί για τη λήψη μιας εφαρμογής μπορεί να προσφέρει στους πολίτες πολύτιμα μέσα αναδιοργάνωσης. Η ύπαρξη μιας τέτοιας εναλλακτικής λύσης αντί του Starlink παρέχει επίσης εφεδρεία σε περίπτωση που ένας απρόβλεπτος Μασκ αποσυνδέσει τους Ιρανούς από τις υπηρεσίες του, όπως έχει επιλέξει να κάνει στην Κίνα, όπου διαθέτει επιχειρηματικά συμφέροντα.

Για να είναι αποτελεσματική αυτή η πρωτοβουλία, οι κυβερνήσεις της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι τερματικοί σταθμοί της Eutelsat —οι οποίοι είναι πιο ογκώδεις και συνεπώς πιο εύκολα ανιχνεύσιμοι από εκείνους του Starlink— θα εισέλθουν στο Ιράν χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια των πολιτών. (Οι ιρανικές αρχές θεωρούν, για παράδειγμα, τη λειτουργία του Starlink απειλή για την εθνική ασφάλεια, η οποία τιμωρείται με φυλάκιση.) Η Eutelsat διαθέτει επίσης σημαντικά μικρότερο στόλο, γεγονός που καθιστά ευκολότερη την παρεμβολή των σημάτων της. Ορισμένοι χρήστες του Starlink στο Ιράν έχουν καταφέρει να παρακάμψουν τις παρεμβολές χάρη σε μια ενημέρωση λογισμικού, κάτι που αποτελεί επιλογή την οποία η Eutelsat πρέπει να προωθήσει ενεργά.

Η πολιτική των μπλακάουτ

Το μπλακάουτ έχει επιφέρει βαρύ πλήγμα στην οικονομία και οι Ιρανοί αξιωματούχοι επαναφέρουν σποραδικά τις συνδέσεις, με ευρύτερη πρόσβαση να αναμένεται τις επόμενες ημέρες. Ωστόσο, αυξάνεται η ανησυχία ότι στο εξής το Ιράν θα υιοθετήσει ένα μοντέλο εσωτερικού διαδικτύου τύπου Κίνας, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας μιας "λευκής λίστας" ιστοτόπων στους οποίους θα υπάρχει πρόσβαση από το εσωτερικό της χώρας.

Οι διακοπές του διαδικτύου χρησιμοποιούνται όλο και συχνότερα από κράτη για τη διατάραξη των επικοινωνιών, με το πρόσχημα της εθνικής ασφάλειας. Σύμφωνα με την Internet Society, το Ιράν κατατάσσεται 7ο παγκοσμίως όσον αφορά τη διάρκεια των διακοπών του διαδικτύου από το 2018 (με την Ινδία να καταλαμβάνει την 1η θέση). Αυτή η τάση απαιτεί μια παγκόσμια απάντηση που θα διασφαλίζει το βασικό δικαίωμα πρόσβασης στο διαδίκτυο και θα προωθεί τη λογοδοσία όσον αφορά τα μπλακάουτ.

Διαβάστε το άρθρο στην αρχική του δημοσίευση εδώ.

Επιμέλεια - Απόδοση: Νικόλας Σαπουντζόγλου