Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 22-Νοε-2022 00:04

    Πώς η ΕΕ μπορεί να αντιμετωπίσει τη Ρωσία και να μειώσει τις εντάσεις μεταξύ Κοσόβου και Σερβίας

    138187063
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Της Tefta Kelmendi

    Στις 5 Νοεμβρίου, Σέρβοι βουλευτές του Κοσσυφοπεδίου, δήμαρχοι, δικαστές και περισσότεροι από 500 αστυνομικοί παραιτήθηκαν ομαδικά. Αυτή η κίνηση ήλθε ως απότοκο της αντίστοιχης κίνησης από τον διευθυντή της εθνικής αστυνομίας του Κοσσυφοπεδίου, ο οποίος απέλυσε τον επικεφαλής των βορείων, σερβικής πλειοψηφίας δήμων, επειδή δεν εφάρμοσε απόφαση της κυβέρνησης του Κοσσυφοπεδίου, η οποία ελήφθη τον Ιούνιο και διέτασσε πως οι πινακίδες κυκλοφορίας αυτοκινήτων σερβικής κυκλοφορίας θα πρέπει να μετατραπούν σε πινακίδες κυκλοφορίας του Κοσόβου. Την επόμενη μέρα, εκατοντάδες Σέρβοι συγκεντρώθηκαν στη βόρεια πόλη Μιτρόβιτσα, τραγουδώντας εθνικιστικά τραγούδια, κάνοντας ομιλίες υπέρ των συλλογικών παραιτήσεων και εκφράζοντας την οργή τους για την κυβέρνηση του Κοσσυφοπεδίου. Το Κόσοβο είναι ένα συνταγματικά πολυεθνικό κράτος με θέσεις που προορίζονται για μέλη της σερβικής κοινότητας στο κοινοβούλιο, στην κεντρική και τοπική κυβέρνηση και σε άλλες κρατικές δομές. Με τη συλλογική αποχώρησή τους, οι βουλευτές και άλλοι, όχι μόνο συμμετείχαν σε διαμαρτυρία, αλλά έδρασαν για να υπονομεύσουν ουσιαστικά το κράτος και τα θεμέλιά του.

    Αυτές οι εξελίξεις είναι αποτέλεσμα των επί μήνες ολοένα αυξανόμενων εντάσεων μεταξύ Κοσόβου και Σερβίας και μιας διαδικασίας διαλόγου μεταξύ Πρίστινας και Βελιγραδίου για την εξομάλυνση των σχέσεων των δύο χωρών, η οποία παραμένει χρονίως παγωμένη. Από την έναρξή του το 2011, αυτός ο διάλογος με τη διευκόλυνση της ΕΕ, οδήγησε στην υπογραφή περισσότερων από 30 συμφωνιών, συμπεριλαμβανομένων αυτών για ελεύθερη κυκλοφορία, για ενσωμάτωση των δικαστικών και αστυνομικών δομών σε σερβικούς δήμους στο βόρειο Κοσσυφοπέδιο και για συμμετοχή του Κοσσυφοπεδίου σε περιφερειακές πρωτοβουλίες, συμφωνίες από τις οποίες επωφελήθηκαν και οι δύο χώρες. Ωστόσο, κάθε πλευρά αντιστάθηκε όταν έπρεπε να τεθούν στο τραπέζι πιο ευαίσθητα θέματα. Το Κοσσυφοπέδιο δεν έχει ακόμη εφαρμόσει τη συμφωνία του 2013 για τη δημιουργία Συνδέσμου Δήμων Σερβικής Πλειοψηφίας (ASM) και η τρέχουσα κυβέρνησή του έχει υιοθετήσει μια άκαμπτη προσέγγιση στο διάλογο, προϋποθέτοντας μια τελική συμφωνία για την "αμοιβαία αναγνώριση". Η Σερβία συνεχίζει να διεξάγει διπλωματικό πόλεμο κατά του Κοσσυφοπεδίου εμποδίζοντας τη διεθνή αναγνώριση και την ένταξή του σε διεθνείς οργανισμούς. Θέλει να δει τη δημιουργία του ASM και αρνείται να δεσμευτεί για μια τελική συμφωνία μέχρι να γίνει αυτό. Στο Κόσοβο, η κοινή γνώμη είναι ενάντια στη συμφωνία ASM, λόγω του φόβου της μεγαλύτερης αυτονομίας που θα έδινε η εφαρμογή της στους Σέρβους του Κοσσυφοπεδίου και της ισχυρότερης επιρροής που θα μπορούσε να αποκτήσει το Βελιγράδι σε μέρος της επικράτειας του Κοσσυφοπεδίου.

    Επί σχεδόν μια δεκαετία, κάθε πλευρά κρατούσε όμηρο την άλλη χρησιμοποιώντας αυτές τις διαφωνίες, ενώ ταυτόχρονα πυροδοτούσε εντάσεις. Οι ενέργειές τους αύξησαν το χάσμα μεταξύ σερβικών και αλβανικών εθνοτήτων στο Κοσσυφοπέδιο - αλλά και μεταξύ των ίδιων των Σέρβων του Κοσόβου, οι οποίοι είναι διχασμένοι μεταξύ εκείνων που θέλουν μεγαλύτερη συνεργασία με την κεντρική κυβέρνηση και εκείνων που παραμένουν πιστοί στο Βελιγράδι. Πράγματι, περίπου 2 στους 20 Σέρβους του Κοσσυφοπεδίου που άλλαξαν πινακίδες έχουν δει τα αυτοκίνητά τους να γίνονται παρανάλωμα του πυρός. Στο βόρειο Κοσσυφοπέδιο, το Βελιγράδι διατήρησε και μάλιστα ενίσχυσε τις παράλληλες δομές του, στις οποίες η κυβέρνηση του Κοσσυφοπεδίου αντιστάθηκε με απόφαση για την έκδοση πινακίδας και άλλες κινήσεις. Οι Σέρβοι του Κοσσυφοπεδίου έχουν δικαίωμα ψήφου εντός του Κοσόβου στα εθνικά δημοψηφίσματα και τις συνταγματικές μεταρρυθμίσεις της Σερβίας. Καμία κυβέρνηση δεν έχει υιοθετήσει εποικοδομητική προσέγγιση στον διάλογο που υποστηρίζεται από την ΕΕ. Και καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει λάβει μέτρα για να πάρει με το μέρος της την κοινή γνώμη σχετικά με τις παραχωρήσεις στις διαπραγματεύσεις που αναπόφευκτα θα πρέπει να κάνουν ως μέρος μιας τελικής συμφωνίας.

    Με τον πόλεμο στην Ουκρανία, μια έξαρση στα Βαλκάνια είναι το τελευταίο πράγμα που χρειάζονται οι Ευρωπαίοι. Σε μια προσπάθεια να αμβλυνθούν οι εντάσεις και να αποφευχθεί η κλιμάκωση, η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι Ηνωμένες Πολιτείες ενίσχυσαν φέτος τις προσπάθειες για τη στήριξη της διαπραγματευτικής διαδικασίας. Μια πρόσφατη γαλλογερμανική πρόταση που κάνει λόγο για ένα νέο πλαίσιο διαλόγου για το Κοσσυφοπέδιο και τη Σερβία έχει τραβήξει την προσοχή της κοινής γνώμης ως μία πιθανή οδός προς τα εμπρός. Ωστόσο, και οι δύο πλευρές ερμήνευσαν αυτή την πρόταση κατά το δοκούν. Στο Κοσσυφοπέδιο, η γενική άποψη είναι ευνοϊκή απέναντι στην πρόταση χάρη στις αναφορές των αλβανικών μέσων ενημέρωσης και τις δηλώσεις αξιωματούχων του Κοσσυφοπεδίου, που ανέφεραν ότι τα σχέδια θα απαιτούσαν από τη Σερβία να αποδεχθεί τη νομική πραγματικότητα του Κοσσυφοπεδίου (και την αναγνώριση σε μεταγενέστερο στάδιο). Ωστόσο, για τη σερβική κυβέρνηση, προαπαιτούμενο οποιασδήποτε προόδου, μεταξύ άλλων μέσω της γαλλογερμανικής πρότασης, παραμένει η ίδρυση του ASM. Ο πρόεδρος της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς θα χρησιμοποιήσει την τρέχουσα έξαρση στο βορρά για να επαναλάβει πεισματικά αυτό το ζητούμενο. Πράγματι, εάν οι διάφορες αναγνώσεις της πρότασης έχουν ουσιαστική βάση, θα είναι δύσκολο για τον Βούτσιτς να λάβει υποστήριξη για μια διευθέτηση στην οποία η Σερβία αποδέχεται τη νομική πραγματικότητα του Κοσσυφοπεδίου, ακόμη και αν σε αυτό το στάδιο δεν απαιτηθεί επίσημη αναγνώριση.

    Οι τελευταίες εντάσεις δεν προμηνύουν κάτι καλό για την τελεσφόρηση της γαλλογερμανικής πρότασης, αλλά η ύπαρξή της έρχεται να αμφισβητήσει τουλάχιστον το status quo που έχει παγιωθεί στις διαπραγματεύσεις: η αλλοιωμένη κατάσταση ασκεί ιδιαίτερη πίεση στην κυβέρνηση του Κοσσυφοπεδίου να απέχει από ενέργειες που επιβραδύνουν την εξομάλυνση των σχέσεων και να κάνει παραχωρήσεις για το ASM. Το σύνταγμα του Κοσσυφοπεδίου ορίζει ότι πρέπει να γίνουν εκλογές σε σερβικούς δήμους, εάν οι δήμαρχοι και οι βουλευτές αποχωρήσουν, και η 18η Δεκεμβρίου έχει ήδη οριστεί ως ημερομηνία για αυτές. Αλλά το πρόβλημα για την κυβέρνηση του Κοσσυφοπεδίου είναι ότι λίγοι Σέρβοι μπορεί να τολμήσουν ακόμη και να ψηφίσουν, αφήνοντας έτσι κενές τις θέσεις που έχουν διατεθεί. Ως εκ τούτου, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ένα σενάριο στο οποίο η σερβική κοινότητα θα επανενταχθεί στους θεσμούς χωρίς η κυβέρνηση να κάνει συγκεκριμένα βήματα προς την ίδρυση του ASM. Όσο περισσότερο χρόνο χρειαστεί το Κοσσυφοπέδιο για να ξεκινήσει την εφαρμογή του, τόσο περισσότερο θα διαρκέσει η κρίση. Αν ο Βούτσιτς δεν έχει τουλάχιστον το ASM ως αφετηρία, καμία συμφωνία με το Κοσσυφοπέδιο δεν θα περάσει από τη Σερβία.

    Η Ρωσία ρίχνει επίσης κάρβουνα στη φωτιά αυτής της σύγκρουσης, χρησιμοποιώντας τα κρατικά της σερβόφωνα κανάλια Sputnik και Russia Today [το οποίο λειτουργεί εσχάτως στα σερβικά ως RT Balkan] για να παραπληροφορεί όλα τα Δυτικά Βαλκάνια. Αυτό επηρεάζει την κοινή γνώμη για το ζήτημα του Κοσσυφοπεδίου, καθώς και για το ζήτημα του ρόλου της ΕΕ και γενικότερα της Δύσης στην περιοχή. Μια πρόσφατη έκθεση του Ινστιτούτου Πολιτικής Έρευνας και Ανάπτυξης του Κοσσυφοπεδίου αποκαλύπτει ότι κατά τη διάρκεια τριών μηνών, από τις 458 ειδήσεις που δημοσιεύθηκαν στη Σερβία, το 17,2% ήταν παραπληροφόρηση που κοινοποιήθηκε από το Russia Today, το Sputnik Σερβίας και άλλους ιστότοπους όπως το Russia Insider. Στόχος τους είναι κυρίως να επιτεθούν στη νομιμότητα του κράτους του Κοσσυφοπεδίου, αλλά και να τροφοδοτήσουν τις εθνοτικές εντάσεις παρουσιάζοντας τη σερβική κοινότητα στο Κοσσυφοπέδιο ως θύμα μιας καταχρηστικής κεντρικής κυβέρνησης.

    Η ΕΕ θα πρέπει να συνεχίσει τις προσπάθειές της να πείσει και τις δύο πλευρές ότι η πρόοδος στον διάλογο είναι η μόνη διέξοδος από την κρίση· ότι αποτελεί προϋπόθεση για την ειρήνη σε κάθε χώρα. Πολλά, ωστόσο, εξαρτώνται από την προθυμία των ηγετών τόσο στο Κοσσυφοπέδιο όσο και στη Σερβία να υποστηρίξουν εθνικιστικά αφηγήματα και να αρχίσουν να προετοιμάζουν τις χώρες τους για παραχωρήσεις. Ενώ συνεχίζονται οι διαπραγματευτικές προσπάθειες, η ΕΕ και το ΝΑΤΟ θα πρέπει να εργαστούν για να περιορίσουν τις εντάσεις διατηρώντας αυξημένο αριθμό δυνάμεων ασφαλείας στους βόρειους δήμους και κατά μήκος των συνόρων με τη Σερβία μέχρι να επιτευχθεί τελική συμφωνία μεταξύ του Κοσσυφοπεδίου και της Σερβίας. Η ΕΕ θα πρέπει εξίσου να καταπολεμήσει την παραπληροφόρηση σε ολόκληρη την περιοχή πιέζοντας τη Σερβία να ευθυγραμμιστεί με την Ευρώπη όσο αφορά τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας και να ανακαλέσει τις άδειες λειτουργίας των μέσων ενημέρωσης που χρηματοδοτούνται από τη Ρωσία. Τελικά, η ΕΕ δεν πρέπει να υποτιμά το συμφέρον της Ρωσίας σε μια τέτοια κρίση που εξυπηρετεί το αφήγημά της για αποτυχία της ΕΕ σε θέματα ειρήνης και ασφάλειας στην ήπειρο.

    Η αρχική δημοσίευση του άρθρου εδώ

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ