Συνεχης ενημερωση

    Τετάρτη, 09-Οκτ-2019 14:54

    Η ικανότητα άσκησης εξωτερικής πολιτικής της Ευρώπης

    Η ικανότητα άσκησης εξωτερικής πολιτικής της Ευρώπης
    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Της Susi Dennison

    Η χάραξη ευρωπαϊκής πολιτικής είναι για πάντα στο στάδιο της βελτίωσης. Κάθε πέντε χρόνια, ένας νεοδιορισθείς ύπατος εκπρόσωπος για εξωτερικές υποθέσεις και πολιτική ασφαλείας αναλαμβάνει, διακηρύσσοντας ότι η συνοχή αυτή είναι πολύ κοντά. Όπως συμβούλεψε τον προκάτοχό του ο Javier Solana για τον ρόλο αυτό το 2009: η ικανότητά μας να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις έχει εξελιχθεί τα τελευταία πέντε χρόνια, και πρέπει να συνεχίσει να το κάνει. Πρέπει να ενισχύσουμε τη συνοχή μας, μέσω καλύτερου θεσμικού συντονισμού και πιο στρατηγικής λήψης αποφάσεων”.

    Μια δεκαετία μετά, άλλος ένας Ισπανός -Josep Borrell- πρόκειται να αναλάβει τη θέση του ύπατου εκπροσώπου. Πιστεύει ότι η κατάσταση έχει γίνει χειρότερη. Σε μια αποκλειστική συνέντευξη στο ECFR τον Μάιο φέτος, ο Borrell παρομοίασε το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ με μια κοιλάδα δακρύων, στην οποία οι υπουργοί Εξωτερικών θρηνούν για τις πολλαπλές κρίσεις ανά τον κόσμο αλλά παραμένουν ανίκανοι για αποφασιστική συλλογική δράση. Πιστεύουν ότι ότι οι εκλογικές τους περιφέρειες απαιτούν από αυτές να δράσουν ως κράτη πρώτα -και ως μέλος της Ένωσης μετά από αυτό. Η άνοδος των εθνικιστικών και αντίσυστημικών κομμάτων ανά τον Δυτικό κόσμο την τελευταία δεκαετία έχει ενισχύσει την υποβόσκουσα αντίληψη μεταξύ των κυβερνήσεων της ΕΕ -δημιουργώντας τον κίνδυνο οτι αυτές οι κυβερνήσεις δεν θα εκπληρώσουν ποτέ πραγματικά τη φιλοδοξία τους για την καθιέρωση μιας συλλογικής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ.

    Οι φορείς χάραξης πολιτικής προσπάθησαν να εργαστούν για την αντιμετώπιση αυτού του συστημικού μειονεκτήματος, δημιουργώντας μια πιο ευέλικτη Ευρώπη -μία που δημιουργεί συνασπισμούς πρόθυμων κρατών που προωθούν συγκεκριμένους στόχους πολιτικής για λογαριασμό της Ένωσης. Σε κάποιο βαθμό, αυτό έχει αποδώσει αποτελέσματα στην εξωτερική πολιτική τα τελευταία 10 χρόνια, συμπεριλαμβανομένης της συμφωνίας Κοσσυφοπεδίου-Σερβίας και της πυρηνικής συμφωνίας για το Ιράν, καθώς και σε άλλους σημαντικούς τομείς συνεργασίας στην ασφάλεια και στην άμυνα.

    Ωστόσο, αυτή η προσέγγιση δεν έχει ξεπεράσει το θεμελιώδες αδιέξοδο το οποίο παρατήρησε ο Borrell στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων. Και αυτό οφείλεται στην διαχρονική αντίληψη ότι μια αυθεντική εξωτερική πολιτική της ΕΕ θα προκαλούσε αναταραχή στους ψηφοφόρους; των κρατών μελών. Την ίδια στιγμή, πολλά θέματα εξωτερικής πολιτικής έχουν πολιτικοποιηθεί στην ΕΕ: πριν από τις εθνικές εκλογές, πολλά κράτη-μέλη έχουν επιδοθεί σε ειλικρινείς συζητήσεις για την προσέγγιση της Ένωσης απέναντι στη Ρωσία και στη διατλαντική σχέση.

    Αλλά είναι στα αλήθεια ακριβής αυτή η αντίληψη; Η απουσία ικανότητας εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ -και ως συνέπεια, η αδύναμη θέση της στο παγκόσμιο γίγνεσθαι- φαίνεται σε μεγάλο βαθμό να προκύπτει από την ιδέα ότι ο ευρωπαϊκό πληθυσμός δεν θέλει τίποτα άλλο. Νωρίτερα φέτος, το ECFR ανέθεσε στην YouGov να διεξάγει έρευνες καλύπτοντας περισσότερους από 60.000 ανθρώπους ανά την Ευρώπη. Μεταξύ άλλων διαπιστώθηκαν οι απόψεις τους για τις προκλήσεις εξωτερικής πολιτικής που αντιμετωπίζει η ΕΕ.

    Η έρευνα αποκαλύπτει μια θεμελιώδη αλλαγή στις απόψεις των Ευρωπαίων για τον κόσμο. Αν και υπάρχει ευρέως διαδεδομένη στήριξη για την ιδέα η ΕΕ να γίνει ένας συνεκτικός παράγοντας σε παγκόσμια βάση, υπάρχει επίσης μια αυξανόμενη απόκλιση μεταξύ των πολιτών και της κοινότητας άσκησης εξωτερικής πολιτικής για διάφορα βασικά ζητήματα -που ποικίλουν από το εμπόριο και την διατλαντική σχέση, μέχρι και την διεύρυνση της ΕΕ. Δεδομένης αυτής της απόκλισης, υπάρχει ο κίνδυνος οι Ευρωπαίοι ψηφοφόροι να ανακαλέσουν την εντολή εξωτερικής πολιτικής που έχουν προσφέρει στην ΕΕ, στις επιλογές που έκαναν στις πρόσφατες ευρωπαϊκές και εθνικές εκλογές.

    Οι ψηφοφόροι θέλουν να γνωρίζουν ότι οι πολιτικοί ηγέτες τους συνεχίζουν να έχουν στον έλεγχό τους το ευρωπαϊκό project, και αυτό εξυπηρετεί έναν ξεκάθαρο σκοπό σε κρίσιμους τομείς πολιτικής. Οι ψηφοφόροι δεν έχουν απαραιτήτως αποκλείσει μεγαλύτερο συντονισμό μεταξύ κρατών-μελών της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική, αλλά δεν έχουν πειστεί ακόμη για αυτό.

    Για να γίνει αυτό, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα χρειαστεί να φέρουν αποτελέσματα στην εξωτερική πολιτική χρησιμοποιώντας τις ισχύουσες φόρμες συντονισμού μεταξύ των κρατών-μελών και να σεβαστούν τα μηνύματα που οι ψηφοφόροι στέλνουν. Οι πολίτες θέλουν η ΕΕ να είναι ένας υπεύθυνος παράγοντας σε έναν επικίνδυνο κόσμο. Για αυτούς, η Ένωση θα πρέπει να χαράξει τη δική της πορεία μεταξύ των άλλων παραγόντων σε ένα εξαιρετικά ανταγωνιστικό, πολυ-πολικό περιβάλλον, αποφεύγοντας τις μάχες που δεν της ταιριάζουν αλλά αντιστεκόμενη σε άλλες δυνάμεις αντίστοιχου μεγέθους με την Ευρώπη και αντιμετωπίζοντας τις κρίσεις που επηρεάζουν τα συμφέροντά της. Θέλουν η εξωτερική πολιτική της ΕΕ να ενεργοποιήσει τη λογική συλλογικών συμφερόντων της ΕΕ -όχι στη λογική της ευρωπαϊκής συνεργασίας ή της ολοκλήρωσης για τον εαυτό της.

    Ως εκ τούτου, η ΕΕ μπορεί να δικαιολογήσει την διεύρυνση μόνο στη βάση των άμεσων οφελών που προσφέρει στους πολίτες των τωρινών κρατών-μελών της ΕΕ. Ομοίως, η Ένωση μπορεί να δικαιολογήσει την επένδυση μόνο σε αμυντικές ικανότητες δικές της (όχι του ΝΑΤΟ), εάν αυτό αποδεδειγμένα βελτιώνει την ασφάλεια των Ευρωπαίων.

    Τέλος, οι ψηφοφόροι θέλουν η ΕΕ να λάβει υπόψη της τους φόβους για την κλιματική αλλαγή και τη μετανάστευση ως μεγάλες αιτίες ανασφάλειας -και να δημιουργήσει μια απάντηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο για αυτές τις προκλήσεις. Αυτά τα μηνύματα θα πρέπει να κατευθύνουν την εξωτερική πολιτική της ΕΕ στα επόμενα πέντε χρόνια.

    Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: https://www.ecfr.eu/publications/summary/popular_demand_for_strong_european_foreign_policy_what_people_want
     

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων