Αεροπορικές εταιρείες, πιλότοι και συνδικάτα εργαζομένων στην αεροπορία πιέζουν την Ευρωπαϊκή Ένωση να "παγώσει" τη συμφωνία "ανοιχτών ουρανών" με το Κατάρ, μετά την απόλυση του κορυφαίου αξιωματούχου της ΕΕ που τη διαπραγματεύτηκε.

Ο Χένρικ Χολολέι, πρώην γενικός διευθυντής Μεταφορών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, απομακρύνθηκε από τη θέση του στις 29 Ιανουαρίου, αφού εσωτερική έρευνα τον έκρινε ένοχο για παραβίαση κανόνων.

Η εξέλιξη αυτή αναζωπυρώνει τις μακροχρόνιες απαιτήσεις του κλάδου για ακύρωση της συμφωνίας με το Κατάρ.

"Εν αναμονή πλήρους διαλεύκανσης των καταγγελιών περί διαφθοράς, η συμφωνία θα πρέπει να ανασταλεί άμεσα", αναφέρεται σε κοινή δήλωση που εκδόθηκε την Πέμπτη από το λόμπι αεροπορικών εταιρειών ENAA, την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εργαζομένων στις Μεταφορές και την Ένωση Ευρωπαίων Πιλότων (European Cockpit Association), όπως μεταδίδει το Politico.

Ο Χολολέι αποδέχθηκε δωρεάν πτήσεις και φέρεται να έλαβε και άλλα δώρα από τη Ντόχα, την περίοδο που διαπραγματευόταν τη συμφωνία που επιτρέπει στις ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες πρόσβαση στο Κατάρ και στην Qatar Airways να πετά στη πολύ μεγαλύτερη αγορά της ΕΕ.

Οι οργανώσεις διαμαρτυρήθηκαν ότι "η απεριόριστη πρόσβαση στην αγορά της EE δεν μπορεί να είναι προϊόν συμβιβασμένων διαπραγματεύσεων".

"Η διαπραγμάτευση μιας στρατηγικής συμφωνίας αερομεταφορών με το Κατάρ, ενώ γίνονται αποδεκτά δώρα και πολυτελή ταξίδια από την άλλη πλευρά, εγείρει σοβαρό ζήτημα ακεραιότητας και σύγκρουσης συμφερόντων", δήλωσε η Κλοέ Ριντέλ, ευρωβουλευτής των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών, μετά την αποπομπή του Χολολέι.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει υπερασπιστεί σταθερά τη συμφωνία.

"Η συμφωνία αερομεταφορών ΕΕ–Κατάρ διαπραγματεύτηκε κατόπιν αιτήματος των κρατών-μελών και των ενδιαφερόμενων φορέων της ΕΕ", δήλωσε η εκπρόσωπος Τύπου της Επιτροπής για τις μεταφορές, Άννα-Καΐσα Ίτκονεν, μετά την αποπομπή του Χολολέι.

"Οι διαπραγματεύσεις διεξήχθησαν με πλήρη διαφάνεια", πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι το τελικό κείμενο "εγκρίθηκε ομόφωνα" από όλα τα κράτη-μέλη.

Όταν ρωτήθηκε για την αντίδρασή της στην κοινή δήλωση της Πέμπτης, η Ίτκονεν απάντησε ότι "δεν έχει τίποτα να προσθέσει".

Ο Χολολέι παραιτήθηκε από τη θέση του στον τομέα των μεταφορών το 2023 και μετακινήθηκε στη συνέχεια στη θέση ειδικού συμβούλου στη διεύθυνση διεθνών συμπράξεων της Επιτροπής, πριν τελικά απολυθεί.

Απόλυση λόγω διοικητικών παραβάσεων

Η Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι ο Χολολέι απολύθηκε λόγω "διοικητικών παραβάσεων", χωρίς ωστόσο να συνδέσει την απόλυσή του με τις διαπραγματεύσεις ΕΕ–Κατάρ.

Ο Γιόζεφ Μάουρερ, από το συνδικάτο εργαζομένων στην αεροπορία, συμμετείχε στις συνομιλίες για τη συμφωνία και διαμαρτυρήθηκε ότι αυτές δεν ήταν διαφανείς.

"Όπως συνήθως, την πλευρά της ΕΕ εκπροσωπούσε η Επιτροπή, με τη βιομηχανία και τα συνδικάτα στον ρόλο των παρατηρητών", δήλωσε ο Μάουρερ. "Από την πλευρά του Κατάρ, επικεφαλής διαπραγματευτής δεν ήταν υπουργός αλλά ο Άκμπαρ Αλ Μπέικερ, τότε διευθύνων σύμβουλος της Qatar Airways".

"Από την αρχή, δεν επρόκειτο για διαπραγμάτευση με μια κυβέρνηση αλλά με την εθνική τους αεροπορική εταιρεία", δήλωσε ο Μάουρερ.

Ο Αρνό Καμί, διευθυντής ανταγωνιστικότητας του λόμπι αεροπορικών εταιρειών ENAA, ανέφερε: "Αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι ότι δεν υπήρξε διαφάνεια σε όλη τη διάρκεια της διαπραγματευτικής διαδικασίας. Υπήρχε η "επίσημη διαπραγμάτευση” και υπήρχαν και άλλα πράγματα που συνέβαιναν παράλληλα".

Παραπονέθηκε ότι, μετά την "εντελώς πρωτοφανή", όπως τη χαρακτήρισε, απόλυση του Χολολέι, η Επιτροπή δεν διευκρίνισε ποιοι κανόνες παραβιάστηκαν και σε ποιο πλαίσιο. "Από άποψη διαφάνειας, αυτό είναι μηδενικό επίπεδο", είπε.

"Αν η Επιτροπή έλαβε την εξαιρετικά σοβαρή απόφαση να απολύσει τον Χολολέι, αυτό σημαίνει ότι διαθέτει ισχυρά στοιχεία για κάποια ανάρμοστη συμπεριφορά εκ μέρους του", πρόσθεσε ο Καμί.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι 12 χώρες που δεν έχουν ακόμη επικυρώσει τη συμφωνία —μεταξύ των οποίων η Γερμανία και η Γαλλία— θα πρέπει να παγώσουν τη διαδικασία έως ότου υπάρξει πλήρης εικόνα για το πώς διεξήχθησαν οι συνομιλίες.

Η τελική συμφωνία πρέπει να εγκριθεί από όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ και στη συνέχεια να υποβληθεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την τελική απόφαση.

Οι αεροπορικές εταιρείες εδώ και καιρό διαμαρτύρονται ότι το Κατάρ παραβιάζει τις διατάξεις της συμφωνίας που αφορούν τη χρηματοοικονομική διαφάνεια και τον αθέμιτο ανταγωνισμό, υποστηρίζοντας ότι αυτό δίνει στην Qatar Airways πλεονέκτημα έναντι των ευρωπαϊκών ανταγωνιστών της.

Ωστόσο, τα αεροδρόμια υπερασπίζονται τη συμφωνία.

"Δεν υπάρχουν απτά στοιχεία ότι η συμφωνία αυτή έχει οδηγήσει σε δεσπόζουσα ή αθέμιτη θέση της Qatar Airways εις βάρος των ευρωπαϊκών αεροπορικών εταιρειών", δήλωσε ο Ολιβιέ Ζανκόβεκ, γενικός διευθυντής του λόμπι αεροδρομίων ACI Europe.

"Στην πραγματικότητα, η Qatar Airways δεν έχει αυξήσει την παρουσία της στην ευρωπαϊκή αγορά τα τελευταία χρόνια", πρόσθεσε, επικαλούμενος στοιχεία για τη χειμερινή χωρητικότητα θέσεων, σύμφωνα με τα οποία η χωρητικότητα της αεροπορικής εταιρείας του Κόλπου στα ευρωπαϊκά αεροδρόμια είναι σήμερα κατά 10% χαμηλότερη από τα επίπεδα του 2019.

Η Qatar Airways δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα για σχολιασμό.