ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ 10.11

Ξεκίνησαν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ στο Ομάν για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, συνομιλίες που πολλοί χαρακτηρίζουν υψηλού ρίσκου. Μια διαφωνία σχετικά με την ατζέντα -και κυρίως οι διαφορές γύρω από το ισχυρό πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν- δείχνει ότι η πρόοδος θα είναι δύσκολη, με την απειλή ενός ακόμη πολέμου στη Μέση Ανατολή να πλανάται.

Παρότι και οι δύο πλευρές έχουν δηλώσει έτοιμες να αναβιώσουν τη διπλωματία για τη μακροχρόνια πυρηνική διαμάχη της Τεχεράνης με τη Δύση, η Ουάσινγκτον θέλει οι συνομιλίες να καλύπτουν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, τους βαλλιστικούς του πυραύλους, τη στήριξή του σε ένοπλες ομάδες στην περιοχή και τη "μεταχείριση του ίδιου του λαού του", όπως δήλωσε την Τετάρτη ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, σύμφωνα με το Reuters.

Το Ιράν έχει δηλώσει ότι επιθυμεί ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή, Στιβ Γουίτκοφ, να συζητήσουν μόνο πυρηνικά ζητήματα στο Μουσκάτ.

"Το Ιράν εισέρχεται στη διπλωματία με ανοιχτά μάτια και με σταθερή μνήμη του περασμένου έτους. Εμπλεκόμαστε με καλή πίστη και υπερασπιζόμαστε σταθερά τα δικαιώματά μας. Οι δεσμεύσεις πρέπει να τηρούνται", ανέφερε ο Αραγτσί στο X, ενόψει των συνομιλιών.

"Οι δεσμεύσεις πρέπει να τηρούνται. Η ισότιμη στάση, ο αμοιβαίος σεβασμός και το αμοιβαίο συμφέρον δεν είναι ρητορική -είναι απαραίτητα και αποτελούν τους πυλώνες μιας βιώσιμης συμφωνίας", σημείωσε χαρακτηριστικά.

Τον Ιούνιο, οι ΗΠΑ έπληξαν ιρανικούς πυρηνικούς στόχους, συμμετέχοντας στα τελικά στάδια μιας 12ήμερης ισραηλινής βομβαρδιστικής εκστρατείας. Έκτοτε, η Τεχεράνη έχει δηλώσει ότι το έργο εμπλουτισμού ουρανίου έχει σταματήσει.

Ανησυχίες για πλήγμα των ΗΠΑ

Η ηγεσία της Τεχεράνης παραμένει έντονα ανήσυχη ότι ο Ντόναλντ Τραμπ ενδέχεται ακόμη να υλοποιήσει τις απειλές του για πλήγμα κατά του Ιράν, εν μέσω ενίσχυσης της παρουσίας του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ κοντά στο Ιράν.

Η αμερικανική ναυτική ενίσχυση, την οποία ο Τραμπ έχει χαρακτηρίσει ως μια τεράστια "αρμάδα", ακολούθησε μια αιματηρή καταστολή από την ιρανική κυβέρνηση εναντίον πανεθνικών διαδηλώσεων τον περασμένο μήνα, κλιμακώνοντας τις εντάσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.

Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Κάρολαϊν Λέβιτ, δήλωσε την Πέμπτη στους δημοσιογράφους ότι ο Τραμπ επιδιώκει να διαπιστώσει εάν μπορεί να επιτευχθεί μια συμφωνία, αλλά ταυτόχρονα εξέδωσε προειδοποίηση.

"Ενώ αυτές οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη, θα υπενθύμιζα στο ιρανικό καθεστώς ότι ο πρόεδρος διαθέτει πολλές επιλογές, πέραν της διπλωματίας, ως αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων της ισχυρότερης στρατιωτικής δύναμης στην ιστορία του κόσμου", πρόσθεσε.

Ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι πιθανότατα θα συμβούν "άσχημα πράγματα" εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία, αυξάνοντας την πίεση προς την Ισλαμική Δημοκρατία σε μια αντιπαράθεση που έχει οδηγήσει σε αμοιβαίες απειλές αεροπορικών επιδρομών.

Το Ιράν έχει προειδοποιήσει ότι θα απαντήσει σκληρά σε οποιοδήποτε στρατιωτικό πλήγμα και έχει εφιστήσει την προσοχή στις γειτονικές χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις, τονίζοντας ότι θα μπορούσαν να βρεθούν στο στόχαστρο εάν εμπλακούν σε επίθεση.

"Είναι πολύ δύσκολο να δει κανείς να παραχωρούν αρκετά στις αυριανές συνομιλίες ώστε οι ΗΠΑ να μπορούν αξιόπιστα να ισχυριστούν ότι έχει επιτευχθεί μια σημαντική πρόοδος. Και σε αυτό το σημείο, θεωρώ ότι η στρατιωτική σύγκρουση είναι πιο πιθανή παρά όχι", δήλωσε ο Έντμουντ Φίτον-Μπράουν, ανώτερος ερευνητής στο think tank FDD με έδρα την Ουάσινγκτον.

Εμπλουτισμός ουρανίου

Οι διαπραγματευτές στο Ομάν θα πρέπει να κινηθούν προσεκτικά γύρω από την "κόκκινη γραμμή" του Ιράν όσον αφορά τη συζήτηση για το πυραυλικό του πρόγραμμα, προκειμένου να επιτευχθεί συμφωνία και να αποτραπεί μελλοντική στρατιωτική δράση. Η Τεχεράνη έχει αποκλείσει κατηγορηματικά συνομιλίες για τις "αμυντικές της δυνατότητες, συμπεριλαμβανομένων των πυραύλων και του βεληνεκούς τους".

Λίγες ώρες πριν από τις συνομιλίες, η κρατική τηλεόραση του Ιράν ανέφερε ότι "ένας από τους πλέον προηγμένους βαλλιστικούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς της χώρας, ο Khorramshahr 4", είχε αναπτυχθεί σε ένα από τα τεράστια υπόγεια πυραυλικά συγκροτήματα των Φρουρών της Επανάστασης.

Ωστόσο, η Τεχεράνη εμφανίζεται διατεθειμένη να επιδείξει "ευελιξία στον εμπλουτισμό ουρανίου, συμπεριλαμβανομένης της παράδοσης 400 κιλών υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου (HEU) και της αποδοχής μηδενικού εμπλουτισμού στο πλαίσιο μιας λύσης κοινοπραξίας", όπως δήλωσαν Ιρανοί αξιωματούχοι στο Reuters την περασμένη εβδομάδα. Παράλληλα, το Ιράν επιμένει ότι το δικαίωμά του να εμπλουτίζει ουράνιο δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης.

Το Ιράν υποστηρίζει ότι οι πυρηνικές του δραστηριότητες αποσκοπούν σε ειρηνικούς και όχι στρατιωτικούς σκοπούς, ενώ οι ΗΠΑ και το Ισραήλ το έχουν κατηγορήσει για παλαιότερες προσπάθειες ανάπτυξης πυρηνικών όπλων.

Η επιρροή της Τεχεράνης σε ολόκληρη την περιοχή έχει αποδυναμωθεί σοβαρά από τις επιθέσεις του Ισραήλ εναντίον των περιφερειακών συμμάχων της —γνωστών ως ο "Άξονας της Αντίστασης"— από τη Χαμάς στη Γάζα έως τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο, τους Χούθι στην Υεμένη και τις πολιτοφυλακές στο Ιράκ, καθώς και από την ανατροπή του στενού συμμάχου του Ιράν, του Σύρου δικτάτορα Μπασάρ αλ-Άσαντ.