Έναν χρόνο μετά την έναρξή της, η πρωτοβουλία αντιπυραυλικής άμυνας "Golden Dome" του Ντόναλντ Τραμπ έχει σημειώσει ελάχιστη ορατή πρόοδο, καθώς έχει βαλτώσει σε τεχνικές διαφωνίες και ανησυχίες σχετικά με τα διαστημικά της στοιχεία. Οι καθυστερήσεις αυτές έχουν "παγώσει" την εκταμίευση δισεκατομμυρίων δολαρίων και έχουν φρενάρει ένα από τα πιο φιλόδοξα εγχειρήματα εθνικής ασφάλειας της κυβέρνησής του.

Το εκτελεστικό διάταγμα για τη δημιουργία του Golden Dome, που υπογράφηκε στις 27 Ιανουαρίου 2025, προέβλεπε ένα ιδιαίτερα φιλόδοξο χρονοδιάγραμμα για την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος αντιπυραυλικής άμυνας της αμερικανικής επικράτειας έως το 2028. Έναν χρόνο αργότερα, ωστόσο, το πρόγραμμα δεν έχει ακόμη δαπανήσει μεγάλο μέρος από τα 25 δισ. δολάρια που εγκρίθηκαν το περασμένο καλοκαίρι, καθώς συνεχίζονται οι συζητήσεις γύρω από βασικά στοιχεία της διαστημικής αρχιτεκτονικής του.

Σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους, οι εργασίες για την οριστικοποίηση της αρχιτεκτονικής της αντιπυραυλικής "ασπίδας" βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη και η μαζική εκτέλεση των κονδυλίων δεν έχει ξεκινήσει. Τα χρήματα είναι διαθέσιμα, ανέφεραν, και σημαντικά ποσά θα μπορούσαν να εκταμιευθούν τις επόμενες ημέρες, μόλις ληφθούν κρίσιμες αποφάσεις.

"Το γραφείο του Golden Dome συνεχίζει να ανταποκρίνεται στους στόχους που περιγράφονται στο εκτελεστικό διάταγμα", δήλωσε αξιωματούχος του Πενταγώνου απαντώντας σε ερωτήσεις του Reuters.

Η συζήτηση για τα όπλα στο διάστημα

Το πρόγραμμα Golden Dome προβλέπει την επέκταση των υφιστάμενων επίγειων αμυντικών συστημάτων, όπως πυραύλους αναχαίτισης, αισθητήρες και συστήματα διοίκησης και ελέγχου, ενώ παράλληλα θα ενσωματώσει πιο πειραματικά, διαστημικά στοιχεία, τα οποία προορίζονται να εντοπίζουν, να παρακολουθούν και ενδεχομένως να αντιμετωπίζουν εισερχόμενες απειλές από την τροχιά. Σε αυτά περιλαμβάνονται προηγμένα δορυφορικά δίκτυα και οπλικά συστήματα σε τροχιά, τα οποία εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο έντονης συζήτησης.

Μία από τις βασικές αιτίες καθυστέρησης είναι η εσωτερική διαφωνία γύρω από διαβαθμισμένο εξοπλισμό που βασίζεται στο διάστημα, ανέφερε ένας από τους αξιωματούχους. Στέλεχος της αμυντικής βιομηχανίας, μιλώντας υπό καθεστώς ανωνυμίας, δήλωσε ότι τα συστήματα που εξετάζονται πιθανότατα αφορούν πρότυπα επικοινωνιών. Ένα άλλο στέλεχος εκτίμησε ότι θα μπορούσαν να σχετίζονται με δυνατότητες αντιδορυφορικών όπλων, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο τέτοια συστήματα συνάδουν με έναν αμυντικό αντιπυραυλικό θώρακα.

Οι ΗΠΑ παραδοσιακά αντιτίθενται στα αντιδορυφορικά όπλα, λόγω ανησυχιών για τη δημιουργία διαστημικών συντριμμιών, και είχαν επικρίνει την Κίνα το 2007 για τη διεξαγωγή δοκιμής αντιδορυφορικού πυραύλου.

Η διαστημική αρχιτεκτονική παραμένει ένα από τα βασικά ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν προτού ο επικεφαλής του προγράμματος, στρατηγός Μάικλ Γκέτλαϊν, μπορέσει να προχωρήσει σε αυτό που αναμένεται να είναι μια σειρά συμβάσεων προμήθειας υφιστάμενων οπλικών συστημάτων, σύμφωνα με τον πρώτο Αμερικανό αξιωματούχο και στελέχη της αμυντικής βιομηχανίας.

Μόνο λίγες συμβάσεις έχουν ανατεθεί

Η Διαστημική Δύναμη των ΗΠΑ (Space Force) ανέθεσε περίπου μισή ντουζίνα συμβάσεων μικρής αξίας στο πλαίσιο του Golden Dome τον Νοέμβριο, για την ανάπτυξη ανταγωνιστικών πρωτοτύπων αντιπυραυλικής άμυνας, συμπεριλαμβανομένων αναθέσεων στις Northrop Grumman, True Anomaly, Lockheed Martin και Anduril, όπως είχαν αναφέρει προηγουμένως πηγές στο Reuters. Οι συμβάσεις αυτές, αξίας περίπου 120.000 δολαρίων η καθεμία, αποτελούν τα πρώτα απτά βήματα ενός προγράμματος που, σύμφωνα με τον Τραμπ, θα κοστίσει τελικά 175 δισ. δολάρια.

Από τον Δεκέμβριο έχει πραγματοποιηθεί τουλάχιστον μία διαβαθμισμένη ενημέρωση προς αμυντικές εταιρείες σχετικά με την αρχιτεκτονική του συστήματος, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους.

Ο Τομ Καράκο, ειδικός στην ασφάλεια οπλικών συστημάτων στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS) στην Ουάσινγκτον, δήλωσε ότι μεγάλο μέρος του περασμένου έτους αναλώθηκε σε ελέγχους ασφαλείας, αποφάσεις στελέχωσης και την έγκριση σύνθετων σχεδίων. Εκτίμησε επίσης ότι το έργο Golden Dome είναι απίθανο να ολοκληρωθεί πλήρως έως το 2028.

"Υπάρχουν πολλά που μπορούν να γίνουν τα επόμενα τρία χρόνια όσον αφορά την καλύτερη ενσωμάτωση όσων ήδη διαθέτουμε, αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι θα υπάρξουν στοιχεία που θα εφαρμοστούν και θα εξελιχθούν μετά το 2028", ανέφερε.

Ένα ακόμη άλυτο ζήτημα γύρω από το Golden Dome είναι ο ρόλος που θα μπορούσε να διαδραματίσει η Γροιλανδία.

Ο Τραμπ έχει πρόσφατα συνδέσει τον αμερικανικό έλεγχο του δανικού εδάφους με την πρωτοβουλία αντιπυραυλικής άμυνας, δηλώνοντας επανειλημμένα ότι η απόκτηση της Γροιλανδίας είναι "ζωτικής σημασίας" για το έργο. Ωστόσο, ειδικοί στην άμυνα επισημαίνουν ότι οι υφιστάμενες συμφωνίες επιτρέπουν ήδη την επέκταση των αμερικανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων στο νησί. Ένας Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η Γροιλανδία δεν αποτελεί μέρος της προτεινόμενης αρχιτεκτονικής του Golden Dome.