"Δεν υπάρχει πλέον γυρισμός". Αυτό ήταν το μήνυμα των Ευρωπαίων ηγετών που συγκεντρώθηκαν στις Βρυξέλλες την Πέμπτη. 

Και παρόλο που αυτή η έκτακτη σύνοδος κορυφής, που συγκλήθηκε σε απάντηση στις απειλές του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να αποκτήσει [ακόμα και με τη βία] τη Γροιλανδία, τελικά εξελίχθηκε σε κάτι πολύ λιγότερο δραματικό επειδή ο πρόεδρος των ΗΠΑ είχε υποχωρήσει 24 ώρες νωρίτερα, η σιωπηλή συνειδητοποίηση ότι οι ΗΠΑ διέβησαν τον μεταπολεμικό Ρουβίκωνα της Ευρώπης ήταν, αν μη τι άλλο, ακόμη πιο εντυπωσιακή.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, οι δύο πιο ισχυροί ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίοι δεν έχουν συναντηθεί το τελευταίο διάστημα, εμφανίστηκαν ενωμένοι προειδοποιώντας ότι η διατλαντική κρίση οδηγεί το μπλοκ σε μια σκληρή νέα πραγματικότητα - μια πραγματικότητα στην οποία πρέπει να αγκαλιάσει την ανεξαρτησία.

"Γνωρίζουμε ότι πρέπει να εργαστούμε ως ανεξάρτητη Ευρώπη", δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στους δημοσιογράφους μετά την ολοκλήρωση της πεντάωρης συνεδρίασης. 

Και ενώ, σε αντίθεση με πρόσφατες συνόδους κορυφής της ΕΕ, αυτή τη φορά δεν υπήρχαν διαφωνίες ή διαμάχες ή ακόμη και αποφάσεις που έπρεπε να ληφθούν, η συνάντηση σηματοδότησε σιωπηλά μια σιωπηρή συμφωνία, σύμφωνα με τέσσερις διπλωμάτες της ΕΕ και έναν αξιωματούχο με γνώση των συζητήσεων, ότι υπάρχει μια μοιραία ρήξη μεταξύ της παλιάς τάξης και της νέας, του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί η Δύση από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και ό,τι πρόκειται να ακολουθήσει. 

Αν και ένας νέος τρόπος σκέψης προς την ανεξαρτησία κυοφορείται εδώ και χρόνια - από τότε που ο Τραμπ μετακόμισε για πρώτη φορά στον Λευκό Οίκο το 2017 - οι πρωτοφανείς απειλές του για τη Γροιλανδία λειτούργησαν ως ξαφνική προειδοποίηση, αναγκάζοντάς τους Ευρωπαίους ηγέτες να λάβουν μέτρα που θα ήταν αδιανόητα ακόμη και πριν από λίγους μήνες, αναφέρουν οι πηγές στο Politico. 

"Αυτή είναι η στιγμή του Ρουβίκωνα", δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης από χώρα της ανατολικής πτέρυγας με γνώση των συζητήσεων. "Είναι θεραπεία σοκ. Η Ευρώπη δεν μπορεί να επιστρέψει εκεί που ήταν πριν. Αυτοί [οι ηγέτες] το λένε εδώ και μέρες". Το πώς θα μοιάζει αυτή η νέα πραγματικότητα είναι - όπως συνήθως - μια συζήτηση για μια άλλη μέρα.

Ωστόσο, υπήρξαν νύξεις προς αυτή την κατεύθυνση αυτή την εβδομάδα. Η αρχική αντίδραση των ηγετών της ΕΕ στην κρίση της Γροιλανδίας - αναστολή της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ, η αποστολή στρατευμάτων στη Γροιλανδία, η απειλή για την εφαρμογή σαρωτικών εμπορικών αντιποίνων κατά των ΗΠΑ - ήταν μια πρόγευση για το τι μπορεί να συμβεί.

Μεταξύ τους και στη συνέχεια δημόσια, οι ηγέτες υπογράμμισαν ότι η άμεση και ενιαία αντίδραση της Ευρώπης τις προηγούμενες ημέρες δεν θα είναι μια έκτακτη συνθήκε. Αντίθετα, θα πρέπει να καθορίζει την προσέγγιση του μπλοκ σε σχεδόν τα πάντα

"Δεν μπορεί να είναι η ενεργειακή ασφάλεια ή η άμυνα, δεν μπορεί να είναι η οικονομική ισχύς ή η εμπορική εξάρτηση, πρέπει να είναι τα πάντα, όλα μαζί", δήλωσε ένας από τους διπλωμάτες.

Ένα βασικό χαρακτηριστικό της νεοαποκτηθείσας αναζήτησης της Ευρώπης για ανεξαρτησία είναι ένας βαθμός ενότητας που εδώ και καιρό το μπλοκ δεν μπορούσε να πετύχει. 

Για τις χώρες στην ανατολική πλευρά, η γεωγραφική τους θέση - μπροστά σε μια επεκτατική Ρωσία - της έχει από καιρό οδηγήσει να επιδεικνύουν μια σχεδόν θρησκευτική πίστη στο ΝΑΤΟ - στο οποίο μια Αμερική που έδειχνε συνέπεια είχε τον μεγαλύτερο στρατό και εγγυώνταν την άμυνα όλων των άλλων μελών. Ένα αίσθημα υπαρξιακής εξάρτησης από τις ΗΠΑ έχει κρατήσει αυτές τις χώρες σταθερά στο στρατόπεδο της Ουάσιγκτον, οδηγώντας σε διαφωνίες με χώρες δυτικότερα, όπως τη Γαλλία, που υποστηρίζουν την "στρατηγική αυτονομία" της Ευρώπης.

Πλέον η Γαλλία δεν αποτελεί την εξαίρεση. Ακόμη και χώρες που είναι άμεσα εκτεθειμένες στον επεκτατισμό της Ρωσίας δείχνουν προθυμία να συμμετάσχουν στην προσπάθεια μεγαλύτερης ανεξαρτησίας.

Η Εσθονία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η μικροσκοπική χώρα της Βαλτικής δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι θα εξετάσει το ενδεχόμενο ανάπτυξης στρατευμάτων στη Γροιλανδία στο πλαίσιο μιας "αποστολής διερεύνησης" που διοργανώνεται από το ΝΑΤΟ. Το Ταλίν δεν έστειλε τελικά στρατιώτες - αλλά το απλό γεγονός ότι έθεσε το ενδεχόμενο ήταν αξιοσημείωτο.

"Όταν η Ευρώπη δεν είναι διχασμένη, όταν στεκόμαστε ενωμένοι και όταν είμαστε ξεκάθαροι και δυνατοί, επίσης στην προθυμία μας να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας, τότε τα αποτελέσματα θα φανούν", δήλωσε η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρέντερικσεν. "Νομίζω ότι έχουμε μάθει κάτι τις τελευταίες ημέρες και εβδομάδες".

Η Πολωνία, ένας από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές των ΗΠΑ, βγήκε επίσης από την παραδοσιακή ζώνη άνεσής της. Σε συζητήσεις σχετικά με το πώς να αντιδράσει, ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ έδειξε ανοιχτό πνεύμα στην ανάπτυξη του Μέσου Κατά του Καταναγκασμού της ΕΕ - ενός ισχυρού εργαλείου εμπορικών αντιποίνων που επιτρέπει τον περιορισμό των επενδύσεων σε χώρες που απειλούν την ΕΕ, σύμφωνα με τους διπλωμάτες.

"Πάντα σεβόμασταν και αποδεχόμασταν την αμερικανική ηγεσία", δήλωσε ο Τουσκ. "Αλλά αυτό που χρειαζόμαστε σήμερα στην πολιτική μας είναι η εμπιστοσύνη και ο σεβασμός μεταξύ των εταίρων μας εδώ, όχι η κυριαρχία και όχι ο εξαναγκασμός. Αυτό δεν λειτουργεί".

Μια παρόμοια συνειδητοποίηση εδραιώνεται στις βόρειες χώρες της Ευρώπης που ασκούν ελεύθερο εμπόριο.

Ενώ έθνη όπως η Δανία, η Σουηδία και η Ολλανδία έχουν ιστορικά αντιταχθεί σε οποιαδήποτε κίνηση που κινδυνεύει να θέσει σε κίνδυνο την εμπορική τους σχέση με τις ΗΠΑ, αυτές οι χώρες έδειξαν επίσης ότι είναι ανοιχτές σε αντίποινα κατά του Τραμπ.

"Αυτή είναι μια νέα εποχή όπου δεν πρόκειται να βασιζόμαστε πλέον σε αυτούς", δήλωσε ένας τέταρτος διπλωμάτης της ΕΕ. "Τουλάχιστον όχι για [τα επόμενα] τρία χρόνια", όσο ο Τραμπ εξακολουθεί να είναι στο Λευκό Οίκο. "Αυτή [η κρίση της Γροιλανδίας] ήταν μια δοκιμασία. Πήραμε το μάθημα".

Ακόμα και η Γερμανία, της οποίας η πολιτική κουλτούρα έχει καθοριστεί εδώ και δεκαετίες από την πίστη στη διατλαντική σχέση, αμφισβητεί παλιές υποθέσεις. Ο Μερτς έχει υπαινιχθεί ότι η Γερμανία θα μπορούσε να συμφωνήσει με μια σκληρή εμπορική απάντηση έναντι των ΗΠΑ.

Ενώ διπλωμάτες και αξιωματούχοι της ΕΕ αναγνώρισαν ότι αυτές οι πρόσφατες κινήσεις τους βοήθησαν να αλλάξει γνώμη ο Τραμπ για τις απειλές του, προειδοποιούν τώρα πως θα πρέπει να κάνουν και νέες δυσκολες επιλογές.

"Πρέπει να αναλάβουμε την ιδιοκτησία στην ατζέντα μας", πρόσθεσε ένας τέταρτος διπλωμάτης. "Ουκρανία, παραγωγικότητα, ανταγωνιστικότητα, ασφάλεια, στρατηγική αυτονομία. Το δίδαγμα δεν είναι να λέμε όχι σε όλα".