ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ: 14:10.

Η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει δασμούς σε χώρες που έχουν εκφράσει στήριξη προς τη Γροιλανδία ωθεί τις διατλαντικές σχέσεις στα όριά τους, καθώς οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξετάζουν αντίποινα κατά της Ουάσινγκτον που μέχρι σήμερα θεωρούνταν αδιανόητα.

Οι σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης είναι τεταμένες εδώ και μήνες, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος έχει εμφανιστεί αμφίθυμος ως προς τη στήριξη της Ουκρανίας, έχει πιέσει τις χώρες της ΕΕ να αποδεχθούν μια άνιση εμπορική συμφωνία και έχει αναγκάσει τους Ευρωπαίους συμμάχους στο ΝΑΤΟ να αυξήσουν δραστικά τις αμυντικές τους δαπάνες.

Ακόμη και στο αποκορύφωμα αυτών των εντάσεων, οι Ευρωπαίοι ηγέτες απέφευγαν τα αντίποινα, υποστηρίζοντας ότι ο κίνδυνος αποχώρησης των Ηνωμένων Πολιτειών από το ΝΑΤΟ ήταν μεγαλύτερος από τις επιπτώσεις μιας κακής εμπορικής συμφωνίας.

Ωστόσο, σύμφωνα με το Politico καθώς ο Τραμπ εντείνει τις διεκδικήσεις του για τη Γροιλανδία —προκαλώντας διαδηλώσεις το Σαββατοκύριακο στους δρόμους του Νουούκ και της Κοπεγχάγης— οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δέχονται ολοένα και ισχυρότερες πιέσεις να εγκαταλείψουν τη μετριοπαθή στάση τους και να προετοιμαστούν για σύγκρουση. Το γεγονός ότι οι δασμοί ανακοινώθηκαν λίγο μετά την υπογραφή μεγάλης εμπορικής συμφωνίας της ΕΕ με χώρες της Λατινικής Αμερικής, της Mercosur ενισχύει ακόμη περισσότερο το αίσθημα αποφασιστικότητας σε ορισμένους κύκλους.

Ο Μακρόν θα προτείνει αντίποινα

Κύκλοι προσκείμενοι στη γαλλική προεδρία δήλωσαν ότι ο Εμανουέλ Μακρόν θα προτείνει την ενεργοποίηση του ευρωπαϊκού μηχανισμού που δίνει τη δυνατότητα στις Βρυξέλλες να λαμβάνουν οικονομικού χαρακτήρα αντίποινα κατά τρίτων κρατών που ασκούν οικονομικές πιέσεις στα κράτη μέλη της ΕΕ για να επηρεάζουν τις πολιτικές τους αποφάσεις. Οι ίδιοι κύκλοι ανέφεραν ότι από το πρωί σήμερα ο Γάλλος πρόεδρος βρίσκεται σε διαρκή επαφή με τους Ευρωπαίους ομολόγους του "με στόχο τον συντονισμό της ευρωπαΐκής απάντησης στις απαράδεκτες δασμολογικές απειλές του αμερικανού προέδρου Τραμπ".

Οι ίδιες πηγές τόνισαν πως η αμερικανική προσέγγιση των πραγμάτων θέτει το ερωτήματα αναφορικά με την εγκυρότητα της συμφωνίας για τους δασμούς στην οποία κατέληξαν το περασμένο καλοκαίρι η ΕΕ και οι ΗΠΑ.

Γαλλικές διπλωματικές πηγές σημείωσαν επίσης  πως για την ενεργοποίηση του ευρωπαϊκού μηχανισμού αντιποίνων δεν απαιτείται ομοφωνία των κρατών μελών - αλλά ειδική πλειοψηφία, και ότι μέσω αυτού του μηχανισμού μπορούν να υιοθετηθούν αποφάσεις σχετικές με επενδυτικού χαρακτήρα σχέδια, όπως και με τη συμμετοχή εταιρειών τρίτων κρατών στις ευρωπαϊκές αγορές κρατικών προμηθειών.

Ο Μηχανισμός κατά του Εξαναγκασμού

O μηχανισμός αντίποινων στον οποίο αναφέρεται το Politico και η γαλλική προεδρία είναι η ενεργοποίηση του Μηχανισμού Κατά του Εξαναγκασμού (Anti-Coercion Instrument) — του λεγόμενου οικονομικού "μπαζούκας" της ΕΕ. Πρόκειται για ένα ισχυρό εργαλείο αντιποίνων, που είχε αρχικά σχεδιαστεί για να αντιμετωπίζει πιέσεις από την Κίνα και επιτρέπει στην Ευρώπη να επιβάλει δασμούς και περιορισμούς επενδύσεων σε χώρες που ασκούν οικονομικό εκβιασμό.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εμφανίζεται ήδη έτοιμο να μπλοκάρει την κύρωση της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–ΗΠΑ που συμφωνήθηκε το περασμένο καλοκαίρι, αφού ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, Μάνφρεντ Βέμπερ, δήλωσε το Σάββατο ότι "σε αυτό το στάδιο δεν είναι δυνατόν" να εγκριθεί.

Ωστόσο, η ενεργοποίηση του Μηχανισμού Αντι-Εξαναγκασμού θα αποτελούσε ένα πολύ πιο δραστικό βήμα, καθώς θα σήμαινε τη χρήση ενός εργαλείου που είχε σχεδιαστεί για "εχθρικά" κράτη απέναντι στον μεγαλύτερο σύμμαχο της ΕΕ και βασικό πυλώνα του ΝΑΤΟ. Το γεγονός ότι το ενδεχόμενο αυτό συζητείται ανοιχτά —εν μέσω της πρωτοφανούς ανάπτυξης ευρωπαϊκών στρατευμάτων στη Γροιλανδία— καταδεικνύει πόσο σοβαρά αντιμετωπίζουν οι Ευρωπαίοι τις διεκδικήσεις Τραμπ στο νησί, το οποίο αποτελεί μέρος του Βασιλείου της Δανίας εδώ και αιώνες.

"Ψυχραιμία και συνέχεια"

Παρά ταύτα, ευρωπαϊκές χώρες με ισχυρό εξαγωγικό προσανατολισμό ενδέχεται να διστάσουν μπροστά στο ενδεχόμενο μιας πλήρους εμπορικής σύγκρουσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη Γροιλανδία — ένα νησί με πληθυσμό μόλις 57.000 κατοίκων, το οποίο το 1985 ψήφισε υπέρ της αποχώρησής του από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, πρόδρομο της ΕΕ.

Μιλώντας στη Deutsche Welle το Σάββατο, ο επίτροπος Εμπορίου της ΕΕ Μάρος Σέφτσοβιτς χαρακτήρισε "πολύ περίπλοκη" την έγκριση της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–ΗΠΑ υπό τις παρούσες συνθήκες, χωρίς όμως να αναφερθεί στην ενεργοποίηση του Μηχανισμού Αντι-Εξαναγκασμού.

"Αυτό που θα ήθελα να τονίσω είναι ότι η συμφωνία Mercosur θα πρέπει να μας βοηθήσει να υπερκαλύψουμε τις αρνητικές συνέπειες από τους αυξημένους δασμούς των Ηνωμένων Πολιτειών", δήλωσε.

Οι νέοι αμερικανικοί δασμοί ενδέχεται να πυροδοτήσουν μια "πολύ επικίνδυνη καθοδική κλιμάκωση", την οποία οι ηγέτες της ΕΕ θα πρέπει "απλώς να αποφύγουν", κατέληξε ο Σέφτσοβιτς.