Συνεχης ενημερωση

    Τετάρτη, 28-Δεκ-2022 08:28

    Η Ουκρανία φιλοδοξεί να ξεσηκώσει τους Τσερκέζους

    Η Ουκρανία φιλοδοξεί να ξεσηκώσει τους Τσερκέζους
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Κώστα Ράπτη

    Οι φιλοδοξίες πολλών Ουκρανών ιθυνόντων δεν περιορίζονται στην απόκρουση της ρωσικής εισβολής που εξαπολύθηκε εναντίον της χώρας τους πριν από δέκα μήνες: φθάνουν μέχρι τη διάλυση της ίδιας της Ρωσίας. Το όραμά τους, επενδεδυμένο με αντιμπεριαλιστική και αντιαποικιακή ορολογία, περιλαμβάνει την κινητοποίηση των μικρότερων εθνοτήτων της Ρωσικής Ομοσπονδίας, προκειμένου αυτές να διεκδικήσουν την απόσχισή τους. Ήδη τον Οκτώβριο το ουκρανικό κοινοβούλιο αναγνώρισε την ανεξαρτησία της "προσωρινά κατεχόμενης από ρωσικές δυνάμεις” Δημοκρατία της Ισκερίας, δηλ. της Τσετσενίας, δίνοντας συνέχεια στη σύμπραξη που οικοδομήθηκε την δεκαετία του '90, όταν Ουκρανοί εθνικιστές συνεργάσθηκαν με το τσετσενικό αντάρτικο, προτού στις μέρες μας οι ρόλοι αντιστραφούν, με εξόριστους Τσετσένους αυτονομιστές να συμπολεμούν με τις ουκρανικές δυνάμεις, απέναντι στον ρωσικό στρατό, του οποίου την αιχμή του δόρατος αποτελούν οι... νομιμόφρονες Τσετσένοι του Ραμζάν Καντίροφ.

    Αλλά ο Βόρειος Καύκασος αποτελεί ένα εξαιρετικά περίπλοκο εθνοτικό μωσαϊκό. Και η ουκρανική "χείρα φιλίας” στρέφεται τώρα προς την καυκασιανή εθνότητα με την περισσότερο οδυνηρή ιστορία: τους Κιρκάσσιους.

    Οι Κιρκάσσιοι ή Τσερκέζοι, ήσαν σύμμαχοι της ομόθρησκής τους Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και είχαν ως πρωτεύουσά τους το Σότσι, γνωστό σήμερα ως αγαπημένο θέρετρο του Πούτιν και διοργανώτρια πόλη των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων του 2014. Προέβαλαν ισχυρή αντίσταση στην προώθηση της Αυτοκρατορικής Ρωσίας τον 19ο αιώνα και αντιμετωπίσθηκαν αμείλικτα, με αποτέλεσμα να αναζητήσουν καταφύγιο στην Μικρά Ασία και τη Μέση Ανατολή. Ο τσερκέζικος πληθυσμός στον Καύκασο υπολογίζεται σήμερα σε 700.000 και είναι συγκεντρωμένος στις αυτόνομες Δημοκρατίες της Αδυγέας, της Καρατσάεβο-Τσερκεσίας και της Καμπαρντινο-Μπαλκαρίας. Ωστόσο ο αριθμός των Τσερκέζων της Διασποράς ενδεχομένως είναι ακόμη και δεκαπλάσιος, με περισσότερους από τους μισούς να είναι πλέον Τούρκοι πολίτες. Τσερκέζικες κοινότητες υπάρχουν και στην Συρία, την Ιορδανία (όπου συγκροτούν την ανακτορική φρουρά) και το βόρειο Ισραήλ.

    Τον Ιούνιο Ουκρανοί βουλευτές υπό τον Ολέξιι Γκοντσαρένκο συγκρότησαν κοινοβουλευτική επιτροπή "Για έναν Ελεύθερο Καύκασο”, προωθώντας την αναγνώριση της "τσερκεζικής γενοκτονίας”, ενώ τον επόμενο μήνα ο διαβόητος βουλευτής Ολέγκ Λιάσκο, εκ των πρωτεργατών του Μαϊντάν, κατέθεσε πρόταση νόμου με την οποία ζητούσε εκτός της αναγνώρισης της τσετσενικής γενοκτονίας και την διοργάνωσε από την Ουκρανική Ακαδημία Επιστημών και το Ουκρανικό Ινστιτούτο Εθνικής Μνήμης την διοργάνωση επιστημονικού συνεδρίου για "τις αποικιακές πολιτικές της Ρωσικής Αυτοκρατορίας στον Καύκασο την περίοδο 1763-1864 και τα εγκλήματα εναντίον των γεηγενών καυκασιανών λαών”.

    Στις 25 Νοεμβρίου ο Γκοντσαρένκο μετέβη, επικεφαλής δεκαμελούς κοινοβουλευτικής αντιπροσωπείας, για επαφές με την Συνομοσπονδία Τσερκεζικών Ενώσεων στην Κωνσταντινούπολη, όπου και διακήρυξε: "Η Ρωσική Αυτοκρατορία είναι ακόμη ζωντανή και ακόμη και αν την εκδιώξουμε από τη γη μας, αυτό δεν θα σημάνει το τέλος της. Συνεπώς, για την ασφάλειά μας, πρέπει να τερματίσουμε την Αυτοκρατορία και για τον σκοπό αυτό θέλουμε να συνεργασθούμε μαζί σας”.

    Αντίστοιχα, ανέγραψε στο Facebook: "Κιρκάσσιοι, ξεσηκωθείτε και πολεμήστε για την ελευθερία σας! Η Ουκρανία σας τείνει το χέρι και θα σταθεί στο πλευρό σας σε αυτόν τον αγώνα”.

    Παρών στις επαφές από ουκρανικής πλευράς ήταν και ο Μουσταφά Τζεμιλίγιεφ, ηγέτης των Τατάρων της Κριμαίας.

    Παράλληλα, ο Ιμπραχίμ Γιαγκάν, αυτεξόριστος στην Πολωνία αντιφρονών από την Καμπαρντινο-Μπαλκαρία ανακοίνωσε την ίδρυση με τη βοήθεια του ουκρανικού στρατού ενός "κέντρου κινητοποίησης και τεχνικής υποστήριξης”, το οποίο δέχεται διαδικτυακές αιτήσεις ένταξης στο Τάγμα Κιρκασσίων Εθελοντών, που θα αποτελέσει τον πυρήνα των μελλοντικών ενόπλων δυνάμεων της Ελεύθερης Τσερκεζίας.

    Τόσο ο Γιαγκάν όσο και ο Αχμέτ Ζακάγιεφ, επικεφαλής της "εξόριστης τσετσενικής κυβέρνησης” συμμετείχαν τον Οκτώβριο σε συνέδριο στο Κίεβο για τους "υπό κατοχή λαούς του Καυκάσου”.

    Όμως τα πράγματα δεν είναι όσο απλά θα ήθελαν ο Γκοντσαρένκο και ο Γιαγκάν. Σύμφωνα με το al-Monitor, στις αρχές Δεκεμβρίου ανοικτή επιστολή 600 Τσερκέζων της Τουρκίας κατήγγειλε "τις εντεινόμενες προσπάθειες των πρωταγωνιστών της διεθνούς διαπάλης για την εξουσία να σύρουν τον λαό μας σε πολέμους δι' αντιπροσώπου”, τις οποίες παραλλήλιζε με παλαιότερα "σχέδια των ΗΠΑ που προωθήθηκαν δια της Γεωργίας”.

    Πράγματι, στον απόηχο της ήττας της το 2008 στον πόλεμο με την Ρωσία, η Γεωργία αναγνώρισε νομοθετικά την τσερκεζική γενοκτονία, όμως αυτό δεν συγκίνησε ιδιαίτερα την διασπορά των Κιρκασσίων, οι οποίοι διέκριναν εργαλειοποίηση της υπόθεσής τους και πάντως ήσαν ψυχολογικά πλησιέστερα προς τους Αμπχάζιους ομοθρήσκους τους, που είχαν αποσχισθεί από την γεωργιανή δικαιοδοσία.

    Γενικότερα, μετά τους πολέμους της Τσετσενίας οι βορειοκαυκασιανοί λαοί έχουν αναπτύξει μεγάλη επιφύλαξη απέναντι στις αυτονομιστικές περιπέτειες που όχι μόνο ενίσχυσαν την ρωσική κατασταλτική πολιτική, αλλά και αποτέλεσαν πύλη εισόδου τζιχαντιστικών ρευμάτων ξένων προς την τοπική παράδοση.

    Σε κάθε περίπτωση, το τσερκέζικο στοιχείο δεν έχει εναία πολιτική εκπροσώπηση. Η Διεθνής Κιρκασσική Ένωση που εδρεύει στην Καμπαρντινο-Μπαλκαρία στηρίζει την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και για αυτό κατηγορείται ότι αποτελεί φερέφωνο της Μόσχας. Από την άλλη, η Ομοσπονδία Καυκασιανών Ενώσεων που εδρεύει στην Άγκυρα και έχει 50 οργανώσεις-μέλη, καταδικάζει τόσο την ρωσική πολιτική (ιδίως το δυσανάλογα μεγάλο ποσοστό στρατολόγησης εφέδρων από τον βόρειο Καύκασο), όσο και τις εκκλήσεις για σχηματισμό εθελοντικών σωμάτων εναντίον της Ρωσίας, υπογραμμίζοντας ότι ούτε οι λαοί της περιοχής ούτε η διασπορά έχει να κερδίσει κάτι από τον πόλεμο.

    Είναι χαρακτηριστικό ότι σε προηγούμενη προσπάθεια του Γκοντσαρένκο να συμμετάσχει τον Ιούνιο σε τσερκέζικο συνέδριο στην Κωνσταντινούπολη δεν του δόθηκε ο λόγος.

    Στην πραγματικότητα, το "τσερκέζικο χαρτί” απειλεί να διαταράξει τις εσωτερικές ισορροπίες της ίδιας της Τουρκίας. Η ογκώδης τσερκεζική κοινότητα στην Τουρκία συχνά διαμαρτύρεται για τις αφομοιωτικές πολιτικές που εφαρμόζονται εις βάρος της και είχα ως αποτέλεσμα την δραματική συρρίκνωση του αριθμού των ομιλητών της μητρικής της γλώσσας. Όσο και αν η Άγκυρα αισθάνεται τον πειρασμό να εμφανισθεί για άλλη μία φορά ως προστάτιδα ομοθρήσκων στον Βόρειο Καύκασο, δεν μπορεί παρά να διστάζει απέναντι στην εμφάνιση μειονοτικών ζητημάτων στην επικράτειά της. Η ειρωνεία του πράγματος, άλλωστε, θέλει τους Τσερκέζους που έχουν απομείνει υπό ρωσική κυριαρχία να έχουν περισσότερα δικαιώματα (λ.χ. διδασκαλίας της γλώσσας τους στα σχολεία) απ' ό,τι οι πολυπληθέστεροι ομογενείς τους στην Τουρκία.

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ