Συνεχης ενημερωση

    Κυριακή, 27-Ιουν-2021 10:36

    Σύνοδος αντεγκλήσεων για... τα μάτια του Πούτιν

    Σύνοδος αντεγκλήσεων για... τα μάτια του Πούτιν
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Κώστα Ράπτη

    Γεωπολιτική αμηχανία; Στρατηγικό κενό; Γραφειοκρατική κακοφωνία; Όπου και αν την αποδώσουμε, η εικόνα της Ευρώπης των "27" δέχθηκε άλλο ένα πλήγμα μετά τα όσα συνέβησαν εντός και πέριξ της Συνόδου Κορυφής χθες και προχθές, με τις πρωτοφανείς εντάσεις που προκάλεσε η ιδέα πρόσκλησης του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν σε προσεχή ολομέλεια των Ευρωπαίων ηγετών. 

    Η ιδέα, η οποία διέρρευσε εγκαίρως στους Financial Times, προήλθε από το δίδυμο των Εμανουέλ Μακρόν και Άνγκελα Μέρκελ και προσέκρουσε στις ευαισθησίες επτά κρατών-μελών προεξαρχουσών των Βαλτικών Δημοκρατιών, στις οποίες ξύπνησε μνήμες του Συμφώνου Μολότοφ-Ρίμπεντροπ, όταν, σε μια άλλη συγκυρία, παραμονές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, Μόσχα και Βερολίνο καθόριζαν την τύχη των ενδιάμεσων χωρών ερήμην τους.

    Η πρωθυπουργός της Εσθονίας, Κάγια Κάλας, διερωτήθηκε τι άλλαξε από την προηγούμενη Σύνοδο Κορυφής, οπότε οι "27" κατονόμασαν τη Ρωσία ως αναδυόμενη απειλή, ενώ ο ομόλογός του της Λετονίας, Άρτουρς Κάρινς, πολύ πιο δηκτικά παρατήρησε ότι δεν αποτελεί δείγμα δύναμης της Ε.Ε. η υποχωρητικότητα απέναντι στη χώρα που προσάρτησε την Κριμαία. Από κοντά και οι ηγέτες της Πολωνίας και της Ρουμανίας, οι οποίες βρίσκονται, ως φιλοξενούσες και τις συστοιχίες της αμερικανικής "αντιπυραυλικής ασπίδας", στην πρώτη γραμμή του νέου Ψυχρού Πολέμου, ενώ ο πρωθυπουργός της Ολλανδίας Μάρκ Ρούτε, περισσότερο ευέλικτα, δήλωσε ότι δεν έχει αντίρρηση να συναντά οποιοσδήποτε Ευρωπαίος ηγέτης όποιον θέλει, ωστόσο ο ίδιος κωλύεται να βρεθεί μαζί με τον Πούτιν, όσο εκκρεμεί η διερεύνηση της κατάρριψης το 2014 πάνω από την ανατολική Ουκρανία του μαλαισιανού αεροσκάφους με τους δεκάδες Ολλανδούς επιβαίνοντες.

    Το παιχνίδι σε εξέλιξη

    Το τι άλλαξε τις τελευταίες εβδομάδες δεν είναι δύσκολο να απαντηθεί. Όταν ο ίδιος ο ένοικος του Λευκού Οίκου ανοίγει στη Γενεύη προσωπικό δίαυλο επικοινωνίας με τον Ρώσο ομόλογό του, θα ήταν αναντίστοιχο προς τις φιλοδοξίες των Ευρωπαίων το να αναμένουν να... πληροφορηθούν τηλεφωνικώς από τον Τζο Μπάιντεν τα σχετικά με τον μεγάλο γείτονά τους προς Ανατολάς. Πόσω μάλλον που η διεκδίκηση από μέρους της Ε.Ε. "στρατηγικής αυτονομίας", όπως διακηρύσσεται, της επιβάλλει να μην προπεραστεί στο παιχνίδι που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και αφορά πρωτίστως στην προσπάθεια των ΗΠΑ να παρεμβληθούν μεταξύ των ευρασιατικών δυνάμεων, ήτοι των Ρώσων και Κινέζων ανταγωνιστών τους.

    Όμως για τους "επτά" που αντέδρασαν η ρωσοφοβία αποτελεί ζήτημα περίπου ταυτοτικό – και η εμπιστοσύνη τους προς τις Βρυξέλλες, το Βερολίνο και το Παρίσι είναι πολύ μικρότερη αυτής προς την Ουάσινγκτον, από την οποία, εικάζει βασίμως κανείς, έλαβαν τα αντίστοιχα ενθαρρυντικά μηνύματα, αφού και εκεί τα όποια δειλά ανοίγματα του Μπάιντεν προς τον Πούτιν αποτελούν αντικείμενο εσωτερικής πολεμικής και η πολυπόθητη "προβλεψιμότητα" στις ρωσο-αμερικανικές σχέσεις φαντάζει άπιαστη, με τον σύμβουλο Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου Τζέικ Σάλιβαν να προαναγγέλλει, αμέσως μετά τη συνάντηση της Γενεύης, νέες κυρώσεις κατά της Ρωσίας για την υπόθεση Ναβάλνυ.

    Κυρώσεις εν αναμονή

    Όπως και αν έχει, η κατάληξη υπήρξε η "αρχειοθέτηση" της πρότασης Μακρόν-Μέρκελ για επανάληψη του υψηλού επιπέδου πολιτικού διαλόγου με τη Ρωσία. 

    "Δεν κατέστη δυνατό να συμφωνήσουμε ότι πρέπει να συγκαλέσουμε άμεσα σύνοδο" δήλωσε σε δημοσιογράφους η Γερμανίδα καγκελάριος, τονίζοντας ότι πραγματοποιήθηκε μία "διεξοδική συζήτηση", η οποία ωστόσο "ήταν δύσκολη". "Προσδιορίσαμε εκ νέου ποιες είναι οι προϋποθέσεις με τις οποίες θα μπορέσουμε να συνεργαστούμε και να επικοινωνούμε πιο στενά με τη Ρωσία", κατέληξε η Άνγκελα Μέρκελ, καλώντας τους ηγέτες να δείξουν περισσότερη γενναιότητα σχετικά με την πρωτοβουλία.

    Ο δε Εμανουέλ Μακρόν υπογράμμισε ότι ο διάλογος Ε.Ε.-Ρωσίας είναι απαραίτητος για την ευρωπαϊκή σταθερότητα. "Η σχέση με τη Ρωσία δεν μπορεί να περιορίζεται στην επιβολή οικονομικών κυρώσεων και στις απελάσεις διπλωματών. Κάποια δεδομένη στιγμή πρέπει να υπάρξει η πιθανότητα να καθίσουμε γύρω από ένα τραπέζι", εκτίμησε ο Βέλγος πρωθυπουργός Αλεξάντερ Ντε Κρόο, ενώ σε αντίστοιχο πνεύμα κινήθηκε και ο Αυστριακός καγκελάριος Σεμπάστιαν Κουρτς. 

    Από την άλλη πλευρά, δίνοντας το στίγμα των "επτά", ο πρόεδρος της Λιθουανίας, Γκιτάνας Ναουσέντα, ισχυρίστηκε ότι "είναι ακόμη πολύ νωρίς, διότι ως τώρα δεν βλέπουμε κάποια ριζική αλλαγή στη συμπεριφορά του Βλαντίμιρ Πούτιν. Το να δεσμευθούμε χωρίς καμία κόκκινη γραμμή, χωρίς κανένα προαπαιτούμενο, θα έστελνε πολύ άσχημο μήνυμα".

    Τελικά η σολομώντεια διατύπωση του κειμένου συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αναφέρεται σε μια "επιλεκτική συνεργασία με τη Ρωσία σε τομείς ενδιαφέροντος της Ε.Ε.", λ.χ. της κλιματικής αλλαγής και του περιβάλλοντος, της υγειονομικής περίθαλψης, ορισμένων θεμάτων εξωτερικής πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της ιρανικής πυρηνικής συμφωνίας και των συγκρούσεων στη Συρία και τη Λιβύη.

    Παράλληλα όμως το Συμβούλιο διαμηνύει πως είναι "έτοιμο να αντιδράσει με σθεναρό και συντονισμένο τρόπο σε οποιαδήποτε νέα κακόβουλη, παράνομη και διασπαστική ενέργεια της Ρωσίας, χρησιμοποιώντας την πλήρη εργαλειοθήκη που έχει στη διάθεσή του" – μη εξαιρουμένων των κυρώσεων.

    Οι αντιφάσεις και το ερώτημα της "συμπεριληπτικότητας"

    Τα αποτελέσματα της Συνόδου Κορυφής δείχνουν πως η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι "όμηρος" μίας επιθετικής μειοψηφίας, σχολίασε ο Ρώσος αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών, Αλεξάντερ Γκρουτσκό. 

    Όμως αυτό ακριβώς είναι και το μείζον ευρωπαϊκό πρόβλημα: ότι δηλ. η Ε.Ε. δεν καταφέρνει να συνδυάσει τη "στρατηγική αυτονομία" με τη "συμπεριληπτικότητα". Η ένταση της αντίδρασης των "επτά" δεν οφείλεται μόνο στις εθνικές ευαισθησίες τους, αλλά υποβοηθάται και από την αλαζονεία του γαλλογερμανικού διδύμου, το οποίο αισθάνεται ότι μπορεί να ανανεώνει κατά καιρούς τη δοκιμαζόμενη σχέση του, μέσα από θεαματικές πρωτοβουλίες στις οποίες οι λοιποί εταίροι καλούνται να λειτουργήσουν ως πρωτοκολλητές και θεατές. Όμως με ποικίλες αφορμές η Ανατολική Ευρώπη έχει δείξει εδώ και καιρό ότι δεν σκοπεύει να συμμορφωθεί με ένα τέτοιο μοντέλο. 

    Την ειρωνεία του πράγματος υπογραμμίζει το γεγονός ότι οι "αξίες και αρχές" της Ένωσης, τις οποίες συχνά κατά το πρόσφατο παρελθόν έχει επικαλεστεί η πλειοψηφία των "27" για να επικρίνει εσωτερικές επιλογές χωρών όπως η Πολωνία, γίνονται τώρα, πρωτοστατούντων των Ανατολικοευρωπαίων, σημαία απέναντι στον γεωπολιτικό ρεαλισμό του ευρωπαϊκού κέντρου. Και την ίδια στιγμή, ο Πούτιν επισείεται ως φόβητρο, ενώ ο μικρότερος επίδοξος μιμητής του που συμμετέχει στα ευρωπαϊκά όργανα, ήτοι ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν πέφτει, όπως συνέβη για άλλη μία φορά προχθές, στα μαλακά. Υπενθυμίζεται ότι στη συνεδρίαση του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων που προηγήθηκε της Συνόδου, 17 κράτη-μέλη επέκριναν εγγράφως τη νέα νομοθεσία της Ουγγαρίας κατά της "προπαγάνδισης της ομοφυλοφιλίας", η οποία ουσιαστικά αποτελεί αντιγραφή αντίστοιχου ρωσικού νομοθετήματος. 

     

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ