Συνεχης ενημερωση

    Κυριακή, 28-Μαρ-2021 08:06

    Προς ανακωχή ο νέος ευρω-βρετανικός "πόλεμος" με εμβολιαστική αφορμή

    Προς ανακωχή ο νέος ευρω-βρετανικός "πόλεμος" με εμβολιαστική αφορμή
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Κώστα Ράπτη

    Μέχρι πρότινος, η έννοια του εμπορικού πολέμου έμοιαζε να αφορά αποκλειστικά τις αμερικανο-κινεζικές σχέσεις, όπως αυτές επιδεινώθηκαν ραγδαία επί των ημερών του Ντόναλντ Τραμπ. Μοιάζει όμως να έχει πλέον εγκατασταθεί στην καρδιά της Γηραιάς Ηπείρου, αν κρίνουμε από τα όσα διαμείβονται μεταξύ Ε.Ε. και Βρετανίας στο φόντο του "εμβολιαστικού θρίλερ” για την καταπολέμηση της πανδημίας του κορονοϊού.

    Οι τόνοι άλλοτε ανεβαίνουν και άλλοτε υποχωρούν, όμως η κεντρική ιδέα παραμένει η ίδια: με την επίκληση της έκτακτης υγιειονομικής συνθήκης η καταφυγή σε μορφές προστατευτισμού γίνεται όλο και πιο δελεαστική – όπως άλλωστε φανέρωσε και το σχέδιο της υπό την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν Κομισιόν για προσωρινή απαγόρευση εξαγωγών εμβολίων προς χώρες όπως η Βρετανία και οι ΗΠΑ, οι οποίες κατηγορούνται ότι δεν επιδεικνύουν την απαιτούμενη αλληλεγγύη.

    Στην Ευρωπαϊκή Σύνοδο Κορυφής που πραγματοποιήθηκε διαδικτυακά την Πέμπτη και Παρασκευή, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν εμφανίστηκε ένθερμος υποστηρικτής της ιδέας, κάνοντας λόγο για "τέλος της αθωότητας”. Η Ιταλία και η Ισπανία εμφανίστηκαν να στηρίζουν τον ηγέτη της Γαλλίας, ενώ με περισσότερο προσεκτικές διατυπώσεις η Γερμανίδα καγκελάριος Άγκελα Μέρκελ παρατήρησε ότι, αν και η Ε.Ε. "δεν έχει απολύτως καμία διάθεση να διαταράξει τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες”, έχει ωστόσο συμφέρον να εξασφαλίσει ότι φαρμακοεταιρείες όπως η βρετανική AstraZeneca τηρούν τις υποχρεώσεις που έχουν αναλάβει για την τροφοδοσία της ευρωπαϊκής αγοράς.

    Ωστόσο, η πρόταση της απαγόρευσης εξαγωγών δεν βρήκε την απαιτούμενη υποστήριξη, καθώς χώρες όπως η Ολλανδία, η Ιρλανδία και το Βέλγιο επέσεισαν τον κίνδυνο αντιποίνων, ενώ συνολικά αντιμετωπίζουν με επιφύλαξη την επιδείνωση των σχέσεων με την Βρετανία με την οποία, όσο αυτή ανήκε στην Ε.Ε., συνέπλεαν στις αντιλήψεις περί ελεύθερου εμπορίου.

    Χρειάστηκε να παρέμβη ακόμη και ο τέως πρόεδρος της Κομισιόν Ζαν Κλοντ Γιούνκερ ο οποίος με δήλωσή του επεσήμανε το τεράστιο πλήγμα που θα επέφερε στην αξιοπιστία της Ε.Ε. διεθνώς τυχόν θέσπιση απαγόρευσης εξαγωγών και τόνισε: "Δεν είμαστε σε πόλεμο και δεν είμαστε εχθροί – είμαστε σύμμαχοι”.

    Σύμφωνα με το σκεπτικό της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η Ε.Ε. έχει εξαγάγει από τον Δεκέμβριο 77 εκατομμύρια δόσεις εμβολίων Covid-19 σε 33 χώρες, συμπεριλαμβανομένων 20 εκατομμυρίων δόσεων στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ 88 εκατομμύρια παρέμειναν εντός ευρωπαϊκής επικράτειας και τα 62 έχουν ήδη χορηγηθεί. "Για να είμαστε σαφέστατοι, θέλουμε να διασφαλίσουμε ότι η Ευρώπη θα έχει δίκαιο μερίδιο των εμβολίων, διότι πρέπει να είμαστε σε θέση να εξηγήσουμε στους πολίτες μας ότι εάν οι εταιρείες εξάγουν τα εμβόλια τους σε ολόκληρο τον κόσμο, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τηρούν πλήρως τις δεσμεύσεις τους και δεν διακινδυνεύει την ασφάλεια του εφοδιασμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση”,ανέφερε χαρακτηριστικά. Ειδικότερα για την AstraZeneca πρόσθεσε: "Νομίζω ότι είναι σαφές για την εταιρεία ότι, πρώτα απ 'όλα, η εταιρεία πρέπει να καλύψει τη διαφορά, πρέπει να τηρήσει τη σύμβαση που έχει με τα ευρωπαϊκά κράτη μέλη προτού μπορέσει να προχωρήσει εκ νέου στην εξαγωγή εμβολίων”.

    Η πραγματικότητα, όμως, είναι περισσότερο περίπλοκη. Η εφοδιαστική αλυσίδα της παραγωγής εμβολίων απλώνεται, ως προς τα επιμέρους συστατικά, και στις δύο ακτές της Μάγχης, ενώ η Βρετανία έχει καταφέρει να εμβολιάσει με τουλάχιστον μία δόση άνω του 50% του ενήλικου πληθυσμού της. Το εμβόλιο της Astra Zeneca παράγεται σε τιμή κόστους και διατίθεται, με τη βοήθεια της ινδικής Serum, σε περίπου 70 χώρες, ενώ η ηπειρωτική Ευρώπη έχει αποδοθεί σε έναν παράδοξο αγώνα να επιρρίψει σε τρίτους τα δεινά του δικού της προβληματικού σχεδιασμού του εμβολιαστικού προγράμματος. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι διαφωνίες μαίνονται και μεταξύ των "27”, με αποτέλεσμα η Σύνοδος Κορυφής να παραπέμψει εκ νέου το ζήτημα των προμηθειών στους μονίμους αντιπροσώπους του Coreper.

    Μάλιστα, η ευρωπαϊκή πλευρά αφενός κατηγορεί την AstraZeneca για ανεπαρκή ανταπόκριση στις παραγγελίες, ενώ αφετέρου έχει φροντίσει με κινήσεις κυρίως των πολιτικών ηγεσιών της να σπείρει στον πληθυσμό την αμφιβολία ως προς την αποτελεσματικότητα του συγκεκριμένου (αλλά, κατ' επέκταση, και κάθε άλλου) εμβολίου, με αποτέλεσμα αυτή τη στιγμή να εκφράζει επιφυλάξεις, σύμφωνα με έρενα της YouGov το 61% των Γάλλων, το 55% των Γερμανών, το 52% των Ισπανών και το 43% των Ιταλών.

    Είναι προφανές γιατί μια τέτοια, πρωτίστως επικοινωνιακής χρησιμότητας, αντιπαράθεση προοριζόταν και πάλι να εκτονωθεί, όπως καταδεικνύουν οι πληροφορίες των Times ότι εντός του Σαββατοκύριακου αναμενόταν να επισημοποιηθεί συμφωνία Λονδίνου-Βρυξελλών, βάσει της οποίας, η Ε.Ε. θα αποσύρει την απειλή της να απαγορεύσει εξαγωγές εμβολίων των Pfizer/BioNTech στη Βρετανία, ενώ σε αντάλλαγμα, η βρετανική κυβέρνηση θα συμφωνήσει να παραιτηθεί από μακροπρόθεσμες προμήθειες του εμβολίου της AstraZeneca και του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης που επρόκειτο να εξαχθούν από την Ολλανδία.

    Τι αποκαλύπτουν οι ροές κεφαλαίων

    Σε κάθε περίπτωση, ο "εμβολιαστικός πόλεμος” χρωματίζεται από την κληρονομιά του Brexit, διαιωνίζοντας, αντί να θεραπεύσει, το "τραύμα” της δύσκολης διαπραγμάτευσης για την βρετανική έξοδο.

    Εικονογραφεί όμως και τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της κάθε πλευράς κατά τρόπο ο οποίος διαψεύδει τις "προφητείες” όσων προέβλεπαν την καθίζηση της Βρετανίας εκτός ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Για την ακρίβεια, ο μέσος Βρετανός αντικρίζει στο "εμβολιαστικό φιάσκο” της δυσκίνητης και γραφειοκρατικής Ε.Ε. μια πρώιμη δικαίωση των επιλογών της περισσότερο ανοικτής στην καινοτομία και στην ταχεία εθνική δράση χώρας του. Και αυτό δεν ισχύει, τελικά, μόνο στο πεδίο της μάχης κατά του κορονοϊού.

    Σύμφωνα με την HSBC οι εκροές κεφαλαίων από την ευρωζώνη έφθασαν το μισό τρισ. ευρώ το τελευταίο τρίμηνο του 2020, ήτοι 20% του ΑΕΠ σε ετήσια βάση (ρυθμός ο οποίος δεν έχει παρουσιαστεί την τελευταία εικοσαετία), με επιτάχυνση μάλιστα τον Δεκέμβριο. Και όλα αυτά συνέβησαν προτού ξεδιπλωθεί πλήρως το "εμβολιαστικό δράμα”, που κινδυνεύει να φέρει την Ε.Ε. αντιμέτωπη με ένα δεύτερο "χαμένο καλοκαίρι” και με την έλευση του Σεπτεμβρίου χωρίς να έχει επιτευχθεί ανοσία πληθυσμού.

    Αντιθέτως, το βρετανικό νόμισμα κατέγραψε την προηγούμενη εβδομάδα ετήσιο υψηλό, στα 1,17 ευρώ ανά στερλίνα, κινούμενο στα άνω όρια της ισοτιμίας που διαμορφώθηκε μετά το δημοψήφισμα του 2016.

    Η εισροή κεφαλαίων στη Βρετανία φαίνεται πως δεν έχει συγκυριακά χαρακτηριστικά. Η RBC Capital ανέφερε την καθαρή αγορά βρετανικών τίτλων ύψους 5,5 δισ. δολαρίων μόνο τον Ιανουάριο, στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας πενταετίας.

    Συνολικά μιλώντας, ο αγγλοσαξωνικός κόσμος (με οδηγό το "πακέτο Μπάιντεν” των 2,8 τρισ. δολαρίων) ετοιμάζεται να κλείσει σύντομα το χάσμα που άνοιξε η εκδήλωση της πανδημίας και να προστεθεί στο αποκλειστικό κλαμπ των ανακαμψάντων, στο οποίο μέχρι τώρα βρίσκεται μόνο η Κίνα, ενώ την ίδια ώρα η Ε.Ε. εν μέσω και της δυστοκίας που περιβάλλει το Ταμείο Ανασυγκρότησης οδεύει προς νέα τρίμηνα στασιμότητας, ανοίγοντας τις αποκλίσεις μεταξύ των δύο ακτών του Ατλαντικού όσο ποτέ.

    (Μια πρώτη μορφή του κειμένου δημοσιεύθηκε στο φύλλο του "Κεφαλαίου” της 26ης Μαρτίου).

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ