Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 08-Ιουν-2020 08:08

    Μετά την πανδημία τι; Δύο "σχολές σκέψης" για την ανάκαμψη

    Μετά την πανδημία τι; Δύο "σχολές σκέψης" για την ανάκαμψη
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Κώστα Ράπτη

    Υπάρχει ενδεχομένως κάτι χειρότερο από την οικονομική ζημία που έχει προκαλέσει διεθνώς η πανδημία του κορονοϊού. Και αυτό είναι... η αναμενόμενη ανάκαμψη. Διότι, εν μέσω βαθιάς ύφεσης, πληθαίνουν οι φωνές όσων αναμένουν το επόμενο στάδιο να είναι, ούτε λίγο ούτε πολύ, ένα πληθωριστικό σοκ.

    Όπως και στο υγειονομικό πεδίο, έτσι και στο οικονομικό, οι οικονομικές Aρχές αποκαλύπτεται αναδρομικά ότι υπεραντέδρασαν πανικόβλητες, βάζοντας τα θεμέλια μιας αυτοπαγίδευσης από την οποία δεν θα είναι πολιτικά εφικτό να αποδράσουν εν συνεχεία. Αυτό τουλάχιστον υποστηρίζουν όσοι στέκονται με μεγάλη επιφύλαξη απέναντι στον ωκεανό νομισματικής αλλά και δημοσιονομικής χαλάρωσης που κινητοποιήθηκε για την αντιμετώπιση του ξαφνικού παγώματος της παραγωγής.

    Μονεταριστές εναντίον κεϋνσιανών

    Στην πραγματικότητα, ο προβληματισμός για την επόμενη μέρα φέρνει σε αντιπαράθεση δύο διαφορετικές εκτιμήσεις για την πορεία της οικονομίας: αυτήν που αναμένει μια ταχεία ανάκαμψη "σχήματος V" και αυτήν που θεωρεί ότι οι επιπτώσεις του lockdown θα εξαπλωθούν στον χρόνο κατά τρόπο οδυνηρό. Και φέρνει ακόμα σε αντιπαράθεση δύο διαφορετικές σχολές οικονομικής σκέψης: τους νεο-κεϊνσιανούς και τους μονεταριστές.

    Εκπρόσωπος των τελευταίων είναι προφανώς ο Βρετανός καθηγητής Τιμ Κόνγκντον, του Institute of International Monetary Research, ο οποίος ,μιλώντας στην εφημερίδα "Daily Telegraph", υποστηρίζει ότι, αντίθετα από τις κεντρικές τράπεζες, που διακατέχονται από τον φόβο που αποπληθωρισμού, ο ίδιος περισσότερο φοβάται μιαν εκτόξευση του πληθωρισμού σε διψήφια ποσοστά, ιδίως στις ΗΠΑ, όπου η άνοδος της παροχής ρευστότητας υπήρξε ακραία.

    Όπως εξηγεί, η κατάσταση δεν είναι ίδια με αυτήν του 2008, όταν το τραπεζικό σύστημα είχε ακρωτηριαστεί και οι πολιτικές ποσοτικής διευκόλυνσης ήταν αναγκαίες. Η παρούσα αύξηση της παροχής χρήματος είναι η ταχύτερη στην καταγεγραμμένη ιστορία ειρηνικών περιόδων.

    Τι δείχνουν οι αποταμιεύσεις

    Διαφορετική είναι, σε σχέση με την προ δωδεκαετίας κρίση, και η αναλογία των αποταμιεύσεων προς τα χρέη των νοικοκυριών, τα οποία, τη στιγμή της κατάρρευσης της Lehman Brothers, είχαν εξαντλήσει τα αποθέματά τους.

    Το επίπεδο των τραπεζικών καταθέσεων, υποστηρίζει στο ίδιο δημοσίευμα ο Σάιμον Ουόρντ της Janus Henderson, παραπέμπει σε αναμενόμενη έκρηξη των επενδύσεων και της καταναλωτικής δαπάνης, ευθύς μόλις αποκατασταθεί η οικονομική εμπιστοσύνη. "Θα έχουμε πολύ χρήμα που θα κυνηγά λίγα αγαθά και στοιχεία ενεργητικού. Στην αρχή αυτό θα εισρεύσει στις αγορές. Έπειτα από ένα-δύο χρόνια θα υπάρξει πληθωρισμός".

    Ο Ουόρντ επισημαίνει ότι η παρατηρούμενη μείωση της ταχύτητας χρηματικής κυκλοφορίας συσκοτίζει τις εξελίξεις − αλλά προορίζεται να λήξει μαζί με το lockdown. Όμως τότε η δημιουργία χρήματος θα έχει αποδειχθεί μόνιμη, διότι καμία από τις "ανεξάρτητες" κεντρικές τράπεζες δεν θα είναι σε θέση να αντιστρέψει τη νομισματική χαλάρωση.

    Στη ζήτηση η βλάβη

    Οι αναλυτές των μεγάλων επενδυτικών τραπεζών, όπως της Morgan Stanley και της Gοldman Sachs, ποντάρουν υπέρ της ταχείας ανάκαμψης "τύπου V". Θεωρούν, μάλιστα, ότι αρχίζουμε ήδη να βλέπουμε τα σημάδια της, ως αποτέλεσμα των "τονωτικών ενέσεων" που εκτίναξαν τα δημοσιονομικά ελλείμματα των ΗΠΑ στο 24% του ΑΕΠ, της Ιαπωνίας στο 14% και της Κίνας στο 15%.

    Όμως η ομοσπονδιακή κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ δεν συμμερίζεται αυτή την άποψη. Ο επικεφαλής οικονομολόγος της, Ρίτσαρντ Κλαρίντα, υποστηρίζει ότι η βλάβη από την πανδημία υπήρξε διαρθρωτική και θα χρειαστούν πολλά χρόνια για να αποκατασταθούν οι ισολογισμοί των επιχειρήσεων ή να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας στη θέση αυτών που απαξιώθηκαν. Το αποτέλεσμα του σοκ θα είναι αποπληθωριστικό και όχι πληθωριστικό.

    Ο ίδιος ο πρόεδρος της Fed, Ζερόμ Πάουελ, έχει δημοσίως εκφράσει τους φόβους του για την υπονόμευση της εμπιστοσύνης που θα δημιουργήσει τυχόν δεύτερο κύμα της πανδημίας.

    Σε κάθε περίπτωση, η παραγωγική υποδομή δεν έχει καταστραφεί, όπως θα συνέβαινε σε μια πολεμική περίοδο, άρα η βλάβη εντοπίζεται κυρίως στην πλευρά της ζήτησης και όχι της προσφοράς. Οι επιχειρήσεις έχουν επωμιστεί περισσότερο χρέος για να αντέξουν τη δύσκολη αυτή περίοδο και, άρα, τα σημάδια οδηγούν σε μια αυριανή αργόσυρτη ύφεση εξισορρόπησης των ισολογισμών.

    Διχογνωμία και στις αγορές

    Η βασική διχογνωμία των ημερών αποτυπώνεται και στις αγορές. Οι μετοχές επιστρέφουν στο "πάρτι", όμως οι αγορές ομολόγων δεν ανακάμπτουν, παρά με τον τρόπο τους προαναγγέλλουν αποπληθωρισμό.

    Ο πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ Ολιβιέ Μπλανσάρ, μιλώντας πάντα στην "Daily Telegraph", υποστηρίζει ότι τα νοικοκυριά θα γαντζωθούν για αρκετό καιρό στις αποταμιεύσεις τους, για τον φόβο της ανεργίας, και δεν θα στραφούν στην κατανάλωση. Από την άλλη, οι επιχειρήσεις δεν θα επενδύσουν, διότι δεν υπάρχει κάτι να ανακατασκευαστεί. Η δημοσιονομική και νομισματική διευκόλυνση θα εξακολουθήσει, κατά τη γνώμη του, να είναι περισσότερο αναγκαία.

    Με άλλα λόγια, τα "στρατόπεδα" των νεο-κεϊνσιανών και των μονεταριστών "μονομαχούν" επί τη βάσει εξελίξεων που είναι αδύνατον να προβλεφθούν. Αν το lockdown αποδειχθεί μεμονωμένο επεισόδιο, οι τελευταίοι θα δικαιωθούν. Αν, όμως, η διεθνής οικονομία γνωρίσει σκαμπανεβάσματα της πανδημίας και ακυρωμένες απόπειρες επανεκκίνησης, τότε οι αποπληθωριστικές πιέσεις θα ενταθούν, επιταχύνοντας πιθανότατα και μια κρίση χρέους.

    Μια Ευρώπη με μικρότερο βάρος

    H Eυρωπαϊκή Ένωση έχει τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο, αλλά η συμβολή της στο παγκόσμιο ΑΕΠ έχει μειωθεί σημαντικά σε σχέση με το 2008, σύμφωνα με στοιχεία που ανακοίνωσε προχθές η Eurostat. Συγκεκριμένα, στην Ε.Ε. αντιστοιχούσε το 18,6% του παγκόσμιου ΑΕΠ το 2019, πίσω από τις ΗΠΑ, που ήταν η μεγαλύτερη οικονομία με το 24% του παγκόσμιου ΑΕΠ, ενώ την πλησίασε πολύ η Κίνα (με 15,9% του παγκόσμιου ΑΕΠ). Το 2008 η συμμετοχή της Ε.Ε. στο παγκόσμιο ΑΕΠ ανερχόταν στο 25,6% και της Κίνας στο 7,2%. Ο τομέας των υπηρεσιών της ευρωπαϊκής οικονομίας αντιστοιχούσε στο 73% της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας της το 2018, το τέταρτο υψηλότερο ποσοστό στον κόσμο έπειτα από αυτό των ΗΠΑ και της Βρετανίας (και οι δύο 80%) και της Βραζιλίας (73%).

    Η Ε.Ε. είχε πληθυσμό 450 εκατ. κατοίκων το 2018, ο οποίος αντιστοιχούσε στο 5,9% του παγκόσμιου πληθυσμού (7,6 δισεκατομμύρια), κατέχοντας την τρίτη θέση πίσω από την Κίνα και την Ινδία, οι οποίες είχαν πάνω από 1,4 δισ. κατοίκους και σχεδόν 1,4 δισ. κατοίκους (18,7% και 17,7% του παγκόσμιου πληθυσμού), αντίστοιχα. 


     

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ