Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 17-Φεβ-2022 00:03

    Περιορισμένες οι επιλογές της ευρωπαϊκής διπλωματίας για την Ουκρανία

    Περιορισμένες οι επιλογές της ευρωπαϊκής διπλωματίας για την Ουκρανία
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Luigi Scazzieri

    Ένας πόλεμος στην Ουκρανία θα μπορούσε να έχει μεγάλες επιπτώσεις σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες: εισροή προσφύγων, διακοπές στην προμήθεια αερίου από τη Ρωσία που μπορεί να πνίξουν την οικονομική ανάκαμψη από τον κορονοϊό, και αυξημένη εχθρικότατα από τη Ρωσία η οποία θα δημιουργούσε νέες προκλήσεις όχι μόνο στην αριστερή πτέρυγα του ΝΑΤΟ, αλλά επίσης σε ζητήματα όπως η πυρηνική συμφωνία για το Ιράν, τη Λιβύη και τα Δυτικά Βαλκάνια. Παρόλα αυτά, οι Ευρωπαίοι δεν έχουν ηγετικό ρόλο στην κρίση, και οι διπλωματικές τους πρωτοβουλίες φάνηκαν ως κάτι παράπλευρο των βασικών διαπραγματεύσεων ΗΠΑ-Ρωσίας.

    Αυτό δεν σημαίνει ότι η ευρωπαϊκή δημοκρατία ήταν εντελώς απούσα. Οι ηγέτες της ΕΕ προσπάθησαν να αποτρέψουν τη ρωσική επιθετικότητα κατά της Ουκρανίας, απειλώντας με "σοβαρό τίμημα” εάν η Μόσχα εισβάλει. Μεμονωμένες ευρωπαϊκές χώρες είναι ενεργές στην ενίσχυση της αποτροπής και σε συνομιλίες με τη Ρωσία για να την αποτρέψουν από τον πόλεμο. Η Γαλλία έχει προσπαθήσει ενεργά να συμβάλει στις προσπάθειες αποκλιμάκωσης, τόσο μέσω της διπλωματίας όσο και μέσω προγραμματισμένων στρατιωτικών αναπτύξεων στη Ρουμανία για την ενίσχυση της αποτροπής. Ο πρόεδρος Μακρόν έχει επιμείνει ότι η Ευρώπη θα πρέπει να έχει λόγο στις εξελίξεις που την επηρεάζουν, υποστηρίζοντας ότι οι Ευρωπαίοι έπρεπε να χαράξουν το δικό τους μονοπάτι στην κρίση και ότι ήταν "ζωτικής σημασίας η Ευρώπη να έχει τον διάλογο της με τη Ρωσία”.

    Πίσω από τη συλλογική υπόσχεση να πλήξουν τη Ρωσία με βαριές κυρώσεις σε περίπτωση εισβολής, υπήρξαν ρωγμές μεταξύ των Ευρωπαίων σχετικά με το εύρος των κυρώσεων. Η στάση του γερμανικού συνασπισμού έχει γίνει στόχος πολλών επικρίσεων. Ενώ οι Γερμανοί ηγέτες έχουν προσπαθήσει να διαβεβαιώσουν τους συμμάχους ότι είναι πρόθυμοι να πληρώσουν το τίμημα των κυρώσεων και ανακοίνωσαν ορισμένες πρόσθετες αναπτύξεις στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, ήταν επιφυλακτικοί στο να δεσμευτούν για την ακύρωση του αγωγού Nord Stream 2 και σκεπτικοί σχετικά με το να απαγορεύσουν τη Ρωσία από το σύστημα πληρωμών SWIFT. Μεγάλος μέρος του SPD, του Καγκελαρίου Σολτς, φαίνεται ακόμη να θεωρεί τη σχέση με της Γερμανίας με τη Ρωσία ως πραγματικά "ιδιαίτερη”, εξαιτίας της βαρύτητας της εισβολής της Γερμανίας στη Ρωσία στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και της εμπειρίας του κόμματος από την Ostpolitik στον Ψυχρό Πόλεμο. Το Βερολίνο έχει ήδη δεχθεί έντονες επικρίσεις για την άρνηση του να παράσχει όπλα στο Βερολίνο και για το ότι απέκλεισε την εξαγωγή ορισμένων όπλων γερμανικής κατασκευής από την Εσθονία στην Ουκρανία.

    Άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν εμφανιστεί επιφυλακτικές σχετικά με τις κυρώσεις. Για παράδειγμα, ο υπουργός Εξωτερικών της Ιταλίας Luigi Di Maio έχει δηλώσει πως οι κυρώσεις πρέπει να είναι "βιώσιμες, σταδιακές και αναλογικές”. Και ακόμη και το Ηνωμένο Βασίλειο, παρά την επιθετική του συμπεριφορά, έχει φανεί απρόθυμο να αντιμετωπίσει σοβαρά το ζήτημα του "βρώμικου χρήματος” στο χρηματοπιστωτικό του σύστημα. Τέλος, και πιο προβλέψιμα, η Ουγγαρία εξέφρασε έντονη κριτική στις κυρώσεις, δηλώνοντας ότι δεν φέρνουν αποτέλεσμα και ότι έχουν πλήξει περισσότερο την ίδια παρά τη Ρωσία.

    Οι ενέργειες του Μακρόν στην τρέχουσα κρίση δεν βοήθησαν στο να κατευνάσουν τους φόβους ότι είναι πιο ήπιος απέναντι στη Ρωσία. Ο Μακρόν έχει δηλώσει ότι οι ανησυχίες της Ρωσίας για την ασφάλεια θα πρέπει να αντιμετωπιστούν, και ότι ήταν απαραίτητη μια "νέα τάξη ασφάλειας και σταθερότητας στην Ευρώπη” (χωρίς να μπει σε λεπτομέρειες για το τι θα σημαίνει αυτή). Αυτές οι μεγάλες και ασαφείς δηλώσεις χτυπούν καμπανάκι σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, τροφοδοτώντας φόβους ότι ο Μακρόν είναι πρόθυμος να έρθει σε συμβιβασμό με τον Πούτιν, τον οποίο θα θεωρούσαν απαράδεκτο. Ακόμη και η ομιλία του Γάλλου προέδρου για έναν ανεξάρτητο ρόλο για την Ευρώπη στην κρίση, την έκανε να φαίνεται σαν να οραματίζεται μια διαφορετική, πιο ήπια προσέγγιση για τη Ρωσία αό αυτή της Ουάσιγκτον. Ο Μακρόν έχει προσπαθήσει να διασκεδάσει τους φόβους ότι είναι πρόθυμος να συμφωνήσει με τη Ρωσία, προχωρώντας σε ευρείες διαβουλεύσεις με τις ΗΠΑ και τους ευρωπαίους συμμάχους πριν από τη συνάντηση με τον Πούτιν, υπερασπιζόμενος ηχηρά την πολιτική ανοιχτών θυρών του ΝΑΤΟ, αναπτύσσοντας επιπλέον στρατεύματα στην ανατολική ευρώ του ΝΑΤΟ και απορρίπτοντας τη λογική της σφαίρας επιρροής. Αλλά αυτά δεν έκαναν πολλά για να κατευνάσουν τις ανησυχίες των άλλων συμμάχων.

    Η απουσία μιας συνεκτικής ευρωπαϊκής στάσης ήταν ο κύριος λόγος για τον περιορισμένο ρόλο της ευρωπαϊκής (ιδιαίτερα της ΕΕ) διπλωματίας κατά τη διάρκεια της κρίσης. Αλλά η πρόκληση είναι επίσης ότι η Ρωσία έχει δείξει ελάχιστο ενδιαφέρον στο να συνεργαστεί πραγματικά με τους Ευρωπαίους. Η Μόσχα έχει αποφύγει να μιλήσει με την ΕΕ ως θεσμικό όργανο -παρά το γεγονός ότι ήταν απόφαση της Ουκρανίας να επιδιώξει πιο στενούς δεσμούς με την ΕΕ, που οδήγησαν στη σύγκρουση στο Ντονμπάς το 2014. Η Ρωσία έχει επίσης δείξει περιορισμένο ενδιαφέρον για το "σχήμα της Νορμανδίας”, το οποίο περιλαμβάνει τη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Ρωσία και την Ουκρανία. Η Μόσχα θεωρεί ότι το σχήμα της Νορμανδίας δεν ήταν χρήσιμο για να ωθήσει την Ουκρανία να εφαρμόσει τη συμφωνία Μινσκ ΙΙ (η οποία θα έπρεπε να είχε τερματίσει τη σύγκρουση στο Ντονμπάς) σύμφωνα με την ερμηνεία της, η οποία θα έδινε στις de facto αρχές στο Ντονμπάς δικαίωμα βέτο αναφορικά με την εξωτερική πολιτική της Ουκρανίας. Η Μόσχα ήταν πρόθυμη να συνομιλήσει με τις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες. Αλλά ο Πούτιν ξεκάθαρα βλέπει τον Μπάιντεν ως τον κύριο συνομιλητή του, κυρίως επειδή πολλά από τα αιτήματα του στοχεύουν στο ΝΑΤΟ παρά στην Ουκρανία, και η Μόσχα εκτιμά ότι η Συμμαχία κυριαρχείται από την Ουάσιγκτον.

    Η στάση της Ρωσίας, σε συνδυασμό με τους διχασμούς στην Ευρώπη, σημαίνει ότι υπάρχει ελάχιστος χώρος για μια ανεξάρτητη ευρωπαϊκή διπλωματική πορεία. Δεν είναι ξεκάθαρο τι θα μπορούσαν να συμφωνήσουν οι Ευρωπαίοι μεταξύ τους να προσφέρουν στη Ρωσία (αν θα μπορούσαν), το οποίο θα μπορούσε να αλλάξει σημαντικά τους υπολογισμούς του Πούτιν. Αυτό σημαίνει ότι οι ευρωπαϊκές διπλωματικές προσπάθειες δεν μπορούν να οδηγήσουν σε μια λύση, αν και μπορούν ακόμη να βοηθήσουν να δοθεί στον Πούτιν ένας τρόπος να αποκλιμακώσει και να αποσύρει τα στρατεύματα του, αν το θέλει αυτό.

    Τελικά, η μεγαλύτερη δοκιμασία για την ευρωπαϊκή διπλωματία σε σχέση με την Ουκρανία, δεν έχει έρθει ακόμη. Εάν ο Πούτιν εξαπολύσει μια εισβολή στην Ουκρανία μεγάλης κλίμακας, είναι πιθανό οι διχασμοί εντός των κρατών-μελών να εξαλειφθούν σε μεγάλο βαθμό. Αλλά φαίνεται εξίσου δυνατό ότι μπορεί να βαθύνουν περισσότερο μετά από την αρχική έκρηξη ενότητας, ιδιαίτερα εάν οι ελλείψεις στην ενέργεια πλήττουν τους Ευρωπαίους καταναλωτές, ή εάν η Μόσχα ξεκινήσει επιχειρήσεις περιορισμένης ή αμφισβητήσιμης φύσης, αντί για μιας μεγάλης κλίμακας εισβολή.

    Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: https://www.cer.eu/in-the-press/european-diplomacy-and-crisis-over-ukraine-limited-options-and-cohesion-test

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ