Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 23-Μαρ-2020 13:20

    Η ΕΚΤ πρέπει να χρηματοδοτήσει τα ελλείμματα που θα δημιουργήσει ο κορονοϊός

    Η ΕΚΤ πρέπει να χρηματοδοτήσει τα ελλείμματα που θα δημιουργήσει ο κορονοϊός
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Paul de Grauwe

    Η πανδημία του κορονοϊού έχει προκαλέσει ένα συνδυασμένο αρνητικό σοκ προσφοράς και ζήτησης, με πρωτοφανή ένταση. Και τα δύο έχουν σημαντική επίδραση στην παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών, και επειδή όλων το εισόδημα τελικά προκύπτει από την παραγωγή, τα εισοδήματα των νοικοκυριών μειώνονται γρήγορα. Καθώς πολλές οικονομίες ήδη βρίσκονται σε πτωτικό σπιράλ και οδηγούνται σε ύφεση, ο κίνδυνος είναι ότι η κρίση θα γίνει αέναη και με όλο και με πορεία που συνεχώς βαθαίνει.

    Τα δίδυμα σοκ προσφοράς και ζήτησης είναι πιθανό να ενεργοποιήσουν πολλά "φαινόμενα ντόμινο”. Επιχειρήσεις με μεγάλο σταθερό κόστος που υφίστανται απότομη πτώση του εισοδήματός, βρίσκονται αντιμέτωποι με οικονομικές δυσκολίες ή ακόμη και με χρεοκοπία. Όταν αυτό συμβαίνει, οι τράπεζες και άλλες οντότητες που έχουν δανείσει λεφτά σε αυτές τις επιχειρήσεις, θα βρίσκονται επίσης σε πρόβλημα. Για αυτό μαζικά οικονομικά σοκ μπορεί συχνά να οδηγήσουν σε τραπεζικές κρίσεις.

    Αλλά τα ντόμινο δεν σταματούν εκεί. Οι κυβερνήσεις επίσης μπορεί να έλθουν αντιμέτωπες μα δημοσιονομικούς κινδύνους όταν επέμβουν για να αμβλύνουν την κρίση. Στην περίπτωση της τρέχουσας πανδημίας, οι εθνικές κυβερνήσεις θα χρειαστεί να διασώσουν επιχειρήσεις από τη χρεοκοπία χορηγώντας οικονομική στήριξη και επιδοτήσεις, να βοηθήσει εργαζόμενους με τη χρηματοδότηση προσωρινών σχημάτων ανεργίας, και πιθανώς ακόμη και να διασώσει μεγάλες τράπεζες. Το χειρότερο είναι πως όλα αυτά πρέπει να γίνουν σε μια περίοδο μείωσης των φορολογικών εσόδων, που σημαίνει ότι τα κυβερνητικά ελλείμματα και τα επίπεδα δημοσίου χρέους, θα εκτοξευτούν.

    Είδαμε πώς λειτούργησαν αυτά τα ντόμινο στην χρηματοπιστωτική κρίση 2007-2008. Η διαφορά τώρα είναι πως το αρχικό σοκ δεν ξεκίνησε στις αγορές και στη συνέχεια διαχύθηκε στην πραγματική οικονομία. αντιθέτως, οι σημερινές κρίσεις προέκυψαν από την πραγματική οικονομία και πλήττουν τις αγορές. Αλλά όπως και στο παρελθόν, αυτή η κρίση απαιτεί έκτακτα μέτρα για να δοθεί περισσότερος χώρος μεταξύ των ντόμινο που πέφτουν. Σκεφτείτε το ως μια μακροοικονομική "κοινωνική απομόνωση”.

    Πώς θα μοιάζει αυτό στην πράξη; Πρώτον, οι εθνικές κυβερνήσεις πρέπει να παρεμβαίνουν σε μαζική κλίμακα για να παράσχουν χρηματοοικονομική στήριξη για τις επιχειρήσεις με δυσχέρειες και για τα νοικομυριά που τα έσοδα τους διατρέχουν κίνδυνο. Οι περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ήδη φαίνονται πρόθυμες να το κάνουν αυτό. Το πρόβλημα είναι ότι οι μεγάλης κλίμακας δημοσιονομικές επεκτάσεις από τα κράτη-μέλη της ευρωζώνης θα μπορούσαν να αποδειχθούν περίπλοκες, ακόμη κι αν η Κομισιόν έχει καταθέσει την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας "διαφυγής” του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης (SGP). Είναι ως εκ τούτου κρίσιμο η ΕΚΤ να παρέμβει για να αποτρέψει το τελευταίο ντόμινο -των κυβερνήσεων των κρατών-μελών- να πέσει.

    Επειδή δεν έχουν άλλη επιλογή από το να στηρίξουν τις επιχειρήσεις που καταρρέουν, τις τράπεζες και τα νοικοκυριά με προβλήματα, οι εθνικές κυβερνήσεις μπορεί να εισέρχονται σε επικίνδυνο έδαφος. Όσο πιο πολύ αυξάνεται το χρέος τους, τόσο μεγαλύτερο είναι το ρίσκο να πανικοβληθούν οι κάτοχοι ομολόγων, όπως είδαμε στην κρίση κρατικού χρέους 2010-2012. Και οι χώρες που βιώνουν τις μεγαλύτερες αυξήσεις χρέους ως αποτέλεσμα της κρίσης του κορονοϊού -Ιταλία, Ισπανία και Γαλλία- είναι μεταξύ των τεσσάρων μεγαλύτερων οικονομιών της ευρωζώνης.

    Η αρετή της νομισματικής αυτής χρηματοδότησης, είναι ότι αποτρέπει τις εθνικές κυβερνήσεις από την υποχρέωση έκδοσης νέων ομολόγων. Επειδή όλα τα νέα ομόλογα θα νομισματοποιηθούν, η κρίση δεν θα αυξήσει τους δείκτες κρατικού χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ. Για τις χώρες εκείνες που πλήττονται περισσότερο από την πανδημία, η απειλή του πανικού των ομολογιούχων θα έχει απομακρυνθεί από την εξίσωση. Επιπρόσθετα, όταν εξαφανιστεί η επιδημία, δεν θα έχει αφήσει μια μόνιμη κληρονομιά επιπέδων μη βιώσιμου χρέους.

    Η νομισματική χρηματοδότηση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων που έχουν δημιουργηθεί εξαιτίας του κορονοϊού, είναι μια μορφή "helicopter money”, δηλαδή όταν η κεντρική τράπεζα παρέχει μετρητά στις επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν τον κρατικό προϋπολογισμό ως ενδιάμεσο. Αυτός είναι επίσης ο ενδεδειγμένος τρόπος για την οργάνωση της διανομής των helicopter money. Εξαρτάται από την κυβέρνηση να αποφασίσει ποια νοικοκυριά και ποιες επιχειρήσεις θα λάβουν τα μετρητά. Η κυβέρνηση είναι ο κατάλληλος θεσμός διότι διαθέτει τη δημοκρατική νομιμότητα να οργανώσει μια τέτοια κατανομή μετρητών. Είναι ασφαλώς ένας καλύτερος τρόπος για να οργανωθεί η κατανομή χρημάτων σε σχέση με τις προτάσεις που ακούγονται σήμερα όπου κάθε πολίτης θα λάβει το ίδιο ποσό (πχ 1000 ευρώ).

    Μια τέτοια κατανομή μετρητών θα ήταν αναποτελεσματική για να αντιμετωπίσει το αποπληθωριστικό σπιράλ διότι το μεγαλύτερο μέρος των μετρητών θα πήγαινε σε νοικοκυριά που δεν είχαν δει μείωση των εσόδων τους. Πιθανότατα θα συγκέντρωναν το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων που θα είχαν διανεμηθεί. Εκείνοι που είναι σε μεγαλύτερη ανάγκη ωστόσο, δηλαδή οι προσωρινά άνεργοι και εκείνοι που τώρα υποχρεώνονται να μειώσουν την κατανάλωση τους, δεν θα λάμβαναν επαρκές ποσό χρημάτων. Μια ομοιόμορφη κατανομή μετρητών θα ήταν εξαιρετικά δαπανηρή σε δημοσιον ομικούς όρους με μικρή αποτελεσματικότητα στο να σταματήσουν οι αποπληθωριστικές δυναμικές.

    Θα μπορούσε κανείς να εγείρει πολλές ενστάσεις σε αυτή την πρόταση νομισματικής χρηματοδότησης. Ως νομικό ζήτημα, η Συνθήκη για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης απαγορεύει την ΕΚΤ να συμμετέχει σε νομισματική χρηματοδότηση των εθνικών ελλειμμάτων. Πιστεύω ότι οι νομικοί της ΕΕ, με την απεριόριστη εφευρετικότητά τους, θα μπορούσαν ασφαλώς να βρουν έναν τρόπο γύρω από αυτόν τον περιορισμό. Εξάλλου, το ίδιο το μέλλον της ευρωζώνης εξαρτάται από αυτό.

    Θα μπορούσε επίσης κανείς να αντιταχθεί με τη λογική ότι η νομισματική χρηματοδότηση θα δημιουργούσε πληθωρισμό. Ωστόσο υπό τις τρέχουσες συνθήκες, οι πληθωριστικοί κίνδυνοι είναι ανύπαρκτοι. Αν μη τι άλλο, η Ευρώπη αντιμετωπίζει αποπληθωριστικό σπιράλ. Η νομισματική χρηματοδότηση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων είναι ο μόνος τρόπος να σταματήσει αυτό το σπιράλ. Μόλις η αποπληθωριστική δυναμική σταματήσει, η ΕΚΤ σίγουρα θα σταματήσει τη νομισματική χρηματοδότηση.

    Αργά ή γρήγορα, η ΕΚΤ πρέπει να αποδεχθεί ότι η νομισματική χρηματοδότηση για τη στήριξη των δαπανών είναι μια αναγκαιότητα όχι μόνο για την άμβλυνση της κρίσης του κορονοϊού, αλλά επίσης για να αποτραπεί ένας πτωτικός αποπληθωριστικός κύκλος που θα μπορούσε να διαλύσει την ευρωζώνη. Είναι καιρός να σκεφτούμε ανοιχτά και να αφήσουμε κατά μέρος τα δόγματα τα οποία μπορεί να είναι κατάλληλα σε φυσιολογικές συνθήκες αλλά όχι όταν αντιμετωπίζουμε υπαρξιακή κρίση.

    Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: https://www.ceps.eu/ecb-needs-to-finance-coronavirus-budget-deficits/

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ