Συνεχης ενημερωση

    Τετάρτη, 12-Μαϊ-2021 08:29

    Σε πολιορκία το Σύνταγμα της Πολωνίας

    Σε πολιορκία το Σύνταγμα της Πολωνίας
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Της Judy Dempsey

    Ήταν ένα αξιοσημείωτο έγγραφο για την εποχή του. 

    Πριν από 230 χρόνια, ο Πολωνό-Λιθουανός Sejm, κατέληξε σε ένα βιαστικά σχεδιασμένο νομοσχέδιο. Ήταν ριζοσπαστικό στο περιεχόμενο του, πολιτικό στον στόχο του και συναισθηματικό στην εκτέλεση του. Το εν λόγω νομοσχέδιο ΄ήταν το Σύνταγμα της 3ης Μαΐου 1791.

    Ο Norman Davis, στην μνημειώδη ιστορία του για την Πολωνία, "God’s Playground” έγραψε ότι για τις επόμενες γενιές, το σύνταγμα "απέκτησε μια συμβολική σημασία. Ήταν το νομοσχέδιο των δικαιωμάτων της πολωνικής παράδοης, η ενσάρκωση όλων αυτών που ήταν φωτεινά και προοδευτικά στο παρελθόν της Πολωνία, μια μόνιμη μομφή στην τυραννία των διαιρεμένων δυνάμεων”.

    Πρακτικά, το σύνταγμα αφορούσε στην πολωνο-λιθουανική αριστοκρατία που δυσκολευόταν να καθιερώσει ισχυρούς θεσμούς μετά την πρώτη διαίρεση της Κοινοπολιτείας στις Αυστρία, Πρωσία και Ρωσία το 1772.

    Το σύνταγμα αντιμετώπισε την πολωνό-λιθουανική αριστοκρατία ως μια ενιαία πολιτική ΄ένωση. Κατάργησε την ομοφωνία στην κοινοβουλευτική ψηφοφορία. Οι κάτοικοι των πόλεων απέκτησαν τα ίδια δικαιώματα και προνόμια με την αριστοκρατία. Οι αγρότες προστατεύθηκαν από τον νόμο. Η θρησκευτική ανοχή κατοχυρώθηκε με το σύνταγμα, όπως και ο διαχωρισμός των εξουσιών.

    Όπως έγραψε ο Timothy Snyder στο υπέροχο βιβλίο του "The Reconstruction of Nations”, το σύνταγμα "επιδίωξε να δημιουργήσει μια σύγχρονη, συγκεντρωτική δημοκρατία”. Δεν αποτελεί έκπληξη που προκάλεσε την Ρωσία.

    Η αυτοκράτειρα Αικατερίνη η Μεγάλη και η Πρωσία, κινήθηκαν γρήγορα για τη διχοτόμηση της Κοινοπολιτείας. Όπως πρόσθεσε ο Snyder, "αφαιρέθηκε από τον χάρτη της Ευρώπης”. Η Πολωνία έπρεπε να περιμένει μέχρι το 1918 για να ανακτήσει την ανεξαρτησία της, και να έρθει όμως μετά η εισβολή των ναζί και των Ρώσων. Το 1989, ανέκτησε την ανεξαρτησία της. Ένα νέο σύνταγμα εκδόθηκε το 1997.

    Δεν είναι περίεργο που η Πολωνία χρησιμοποίησε την επέτειο του 1791 για να γιορτάσει. Ο πρόεδρος Andrzej Duda προσκάλεσε τους ομολόγους του από την Ουκρανία, την Εσθονία, τη Λετονία και τη Λιθουανία, χώρες που σε κάποιο στάδιο είχαν συνδεθεί με την Πολωνία. Υπήρχε μεγάλη αίγλη και τελετές, παρά το ότι αρκετές αναβλήθηκαν εξαιτίας του κορονοϊού.

    Ωστόσο οι φιλοδοξίες και το περιεχόμενο του Συντάγματος της 3ης Μαΐου, δεν ταιριάζουν με όσα λαμβάνουν χώρα στην Πολωνία σήμερα. Κάποιοι συνταγματολόγοι λένε ότι το ισχύον σύνταγμα βρίσκεται σε πολιορκία στο βαθμό που απειλούνται οι ίδιοι οι δημοκρατικοί θεσμοί.

    Άλλοι λένε ότι το κυβερνών Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS) δεν παρακάμπτει απλώς το Σύνταγμα. Αμφισβητεί τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη συνθήκη της ένωσης που υπέγραψε η Πολωνία την 1η Μαίου 2004, όταν εντάχθηκε στην ΕΕ.

    Από την εκλογή του το 2015, το PiS έχει προχωρήσει στην αποτελεσματική αποδυνάμωση της ανεξαρτησίας του συνταγματικού δικαστηρίου. Οι δικαστές έχουν αντικατασταθεί από αυτούς που επέλεξε το PiS. Ο Duda έχει βοηθήσει το PiS υπογράφοντας νέα νομοσχέδια που υπονομεύουν την ανεξαρτησία του δικαστικού σώματος.

    Το πειθαρχικό σώμα του Ανώτατου Δικαστηρίου έχει πολιτικοποιηθεί τόσο πολύ ου κάποιοι δικαστές έχουν ανασταλεί από τα δικαστικά τους καθήκοντα. Υπήρξε επίσης μια έντονη συζήτηση για το ποιος θα αντικαταστήσει τον Adam Bodnar, τον ombudsman της Πολωνίας ο οποίος είχε σταθερά μια ισχυρή στάση σε ό,τι αφοά στην υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

    Ο Bodnar διετάχθη τον προηγούμενο μήνα από το Συνταγματικό Δικαστήριο να αφήσει τη θέση του. Το PiS, δήλωσε στο γαλλικό πρακτορείο, "περιθωριοποιεί τον ρόλο του κοινοβουλίου, έχει σε μεγάλο βαθμό γονατίσει το Συνταγματικό Δικαστήριο, το γραφείο του Εισαγγελέα, τα δημόσια μέσα ενημέρωσης καθώς και άλλα συγκεκριμένα δικαστικά θεσμικά όργανα”.

    Ο Bodnar δεν έχει επαίνους για την Κομισιόν. Αν και η Κομισιόν έχει απειλήσει την Πολωνία και την Ουγγαρία με οικονομικές κυρώσεις, ο Bodnar επιμένει ότι οι Βρυξέλλες κωλυσιεργούν όταν πρόκειται για την προστασία του κράτους δικαίου.

    "Πώς υποτίθεται ότι πρέπει να είναι η ΕΕ”, ρώτησε. Μια κοινωνία βασισμένη σε δημοκρατικές αξίες -ή απλώς μια χαλαρή συνομοσπονδία κρατών που θα περιλαμβάνει τόσο δημοκρατικά όσο και απολυταρχικά κράτη;”. Εάν ισχύει το τελευταίο, θα μπορούσε να σημάνει τη διάλυση της ΕΕ.

    Οι υποστηρικτές του PiS δηλώνουν πως ο de facto ηγέτης του κόμματος, Jaroslaw Kaczyński, απλώς προσπαθεί να καλύψει αυτά που δεν έγιναν στη διάρκεια των συνομιλιών το 1989. Τότε οι συνομιλίες μεταξύ του αντιπολιτευτικού κινήματος Αλληλεγγύη και του κομμουνιστικού κόμματος της Πολωνίας -και στις οποίες παραβρέθηκε ο Kaczyński- οδήγησαν στην ειρηνική μετάβαση της εξουσίας.

    Η επίθεση του PiS στο δικαστικό σώμα βασίζεται στην πεποίθηση ότι μετά το 1989, τον δικαστικό σώμα δεν "καθάρισε” ποτέ από τους κομμουνιστές και ότι δεν έχει μεταρρυθμιστεί ποτέ. Τον γεγονός ότι οι περισσότεροι δικαστές που κατείχαν θέση πριν από το 1989 είναι οι περισσότεροι είτε νεκροί είτε συνταξιοδοτημένοι, δεν δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στο πρώτο επιχείρημα.

    Σε ό,τι αφορά στο δικαστικό σύστημα και στα δικαστήρια, οι χρειάστηκαν αλλαγές στη λειτουργία του δικαστηρίου. Αλλά αυτό είναι ένα ξεχωριστό θέμα από τους πολιτικά ελεγχόμενους διορισμούς και τον επηρεασμό των νομικών αποφάσεων.

    Υπάρχει ένας ακόμη λόγος για τον οποίο το PiS επιτίθεται στα δικαστήρια. Πρόκειται για έναν διαγωνισμό μεταξύ της νομιμοποίησης της ΕΕ και της πολωνικής νομιμοποίησης και ανεξαρτησίας.

    Στη θεωρία, δεν θα έπρεπε να υπήρχε διαγωνισμός διότι η Πολωνία συμφώνησε να υιοθετήσει τη νομοθεσία της ΕΕ και το κοινοτικό κεκτημένο το 2004. Στην πράξη, η PiS και οι υποστηρικτές του προσπαθούν να δώσουν στην Πολωνία νομική δικαιοδοσία έναντι του ευρωπαϊκού δικαίου. Είναι λες και η Πολωνία να θέλει να ανακτήσει τη νομική κυριαρχία που παραχώρησε στην Ένωση.

    Για τον λόγο αυτό, αυτό το μήνα το Συνταγματικό Δικαστήριο θα αμφισβητήσει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Το τελευταίο, έχει αντιταχθεί σε ένα κρίσιμο στοιχείο των δικαστικών μεταρρυθμίσεων της κυβέρνησης. Η υπόθεση είναι εξαιρετικά σημαντική.

    Αφορά στην κυριαρχία και υπεροχή του κοινοτικού δικαίου έναντι του πολωνικό -και την ανεξαρτησία του τελευταίου, κάτι για το οποίο μάχεται το PiS. Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να καθορίσει τον ρόλο της Πολωνία στην ΕΕ, όπως το σύνταγμα το 1791 καθόρισε την τύχη της Πολωνία.

    Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: https://carnegieeurope.eu/strategiceurope/84461

     

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ