Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 08-Δεκ-2020 08:09

    Κίνδυνος για τη δημοκρατία στην Ευρώπη η διαμάχη γύρω από το Ταμείο Ανάκαμψης

    Κίνδυνος για τη δημοκρατία στην Ευρώπη η διαμάχη γύρω από το Ταμείο Ανάκαμψης
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Της Judy Dempsey

    Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει φτάσει σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Είτε οι ηγέτες της θα επιλέξουν να προστατεύσουν τις αξίες τις οποίες αντιπροσωπεύει το μπλοκ, είτε μπορούν να τις απορρίψουν και να γυρίσουν την πλάτη στα επιτεύγματα που έχει καταγράψει η ΕΕ από την ίδρυσή της, μετά το 1945. Το διακύβευμα είναι η διαρκής δέσμευση της Ευρώπης στη δημοκρατία.

    Αυτά τα επιτεύγματα κερδήθηκαν με μεγάλο κόπο. Ήταν βασικά για την επίτευξη ειρήνης και σταθερότητας σε μια Ευρώπη της οποίας μεγάλα τμήματα καταστράφηκαν κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

    Μεταξύ άλλων, αυτά αφορούσαν το τέλος της χρόνιας εχθρότητας μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας. Και ειδικά για τη Γερμανία, επρόκειτο για την αναγνώριση της  ευθύνης της για την καταστροφή της ευρωπαϊκής εβραϊκής κοινότητας στο Ολοκαύτωμα.

    Ένα μεταγενέστερο επίτευγμα ήταν η πολιτική διεύρυνσης της ΕΕ. Με μεγάλη υποστήριξη από τις Ηνωμένες Πολιτείες, η διεύρυνση αφορούσε την επέκταση της δημοκρατίας, την οικονομία της αγοράς, του κράτους δικαίου, της διάκρισης των εξουσιών και της αλληλεγγύης μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών.

    Η ένταξη της Ελλάδας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας στο μπλοκ τη δεκαετία του 1980 έδωσε σε αυτές τις χώρες την ευκαιρία να οικοδομήσουν δημοκρατίες μετά από χρόνια τα οποία πέρασαν υπό φασιστικές ή στρατιωτικές δικτατορίες. Το big bang του 2004, όταν η ΕΕ δέχτηκε στο εσωτερικό της τις περισσότερες πρώην κομμουνιστικές χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, έστελνε το μήνυμα ότι η Ευρώπη ολοκληρωνόταν, ελεύθερη και ενωμένη. Τι επιτεύγμα, αλήθεια!

    Η απόπειρα αντιστροφής της πορείας

    Σήμερα, ωστόσο, αυτή η ενότητα, η ελευθερία και η δημοκρατία βρίσκονται υπό σοβαρή πίεση - στην πραγματικότητα, υπό απειλή - καθώς δύο χώρες που προσχώρησαν το 2004, η Ουγγαρία και η Πολωνία, καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να υπονομεύσουν ένα τρομέρά μεγάλο μέρος όσων αντιπροσωπεύει η ΕΕ.

    Οι ηγέτες της Ουγγαρίας και της Πολωνίας, μέχρι στιγμής, δείχνουν αποφασισμένοι να μπλοκάρουν το πακέτο προϋπολογισμού 1,8 τρισεκατομμυρίων ευρώ της ΕΕ, το οποίο αποτελείται από τον επταετή προϋπολογισμό της Ένωσης για την περίοδο 2021-2027 και το εφάπαξ πακέτο του Ταμείου Ανάκαμψης, το οποίο στοχεύει να βοηθήσει τις οικονομίες του μπλοκ να ανακάμψουν από η πανδημία του κορονοϊού.

    Μετά από πολλά χρόνια κατά τα οποία η ΕΕ έκανε ότι δεν έβλεπε ή τιμωρούσε με ελαφριές ποινές την Ουγγαρία και την Πολωνία για την υπονόμευση του κράτους δικαίου, πολλοί βουλευτές στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα περισσότερα από τα κράτη μέλη έφτασαν πια στα όριά τους.

    Πλέον, έχουν εξαρτήσει την εκταμίευση των πόρων της ΕΕ από την τήρηση των Συνθηκών της Ένωσης. Το άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα μπορούσε να είναι σαφέστερο. Αναφέρει ότι η ένωση βασίζεται στις αξίες του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας και της δημοκρατίας.

    Εξίσου σημαδιακό, τον Ιούλιο του 2020, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε ότι η προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης είναι εξίσου σημαντική με τον σεβασμό του κράτους δικαίου.

    Στην περίπτωση της Πολωνίας, έχει γίνει εντελώς προφανές το πώς ο Γιάροσλαβ Κατσίνσκι, αρχηγός του κυβερνώντος κόμματος "Νόμος και Δικαιοσύνη" κονιορτοποιεί κάθε ανεξαρτησία του πολωνικού δικαστικού σώματος. Αυτή η επίθεση κατά του κράτους δικαίου θέτει σε κίνδυνο τη δημοκρατία και την υποχρέωση λογοδοσίας, όχι μόνο στην Πολωνία, αλλά και σε ό,τι αφορά την υπόλοιπη ΕΕ. Διαβρώνει τον διαχωρισμό των εξουσιών, ένα από τα θεμέλια των δημοκρατικών θεσμών και πρακτικών.

    Στην Ουγγαρία, ο πρωθυπουργός Βίκτορ Ορμπάν γλίτωνε μέχρι στιγμής για το γεγονός ότι έκανε χρήση κονδυλίων της ΕΕ για την οικοδόμηση ενός ημιαυταρχικού συστήματος το οποίο βασίζεται σε ολιγαρχικές πρακτικές, με επίκεντρο ολοένα και περισσότερο τον ίδιο ως πρόσωπο. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουλίου τόνισε επίσης τη σημασία της προστασίας των κονδυλίων της ΕΕ από εμπλοκή σε απάτες και παρατυπίες.

    Η Ουγγαρία και η Πολωνία παραμένουν αμετακίνητες.

    Μια κοινή δήλωση των πρωθυπουργών τους στις 26 Νοεμβρίου στη Βουδαπέστη μπορεί να εκληφθεί ως απειλή για τα υπόλοιπα κράτη μέλη. "Στόχος μας είναι να αποτρέψουμε έναν μηχανισμό που δεν θα ενίσχυε, αλλά θα υπονόμευε το κράτος δικαίου εντός της Ένωσης, υποβαθμίζοντας το σε μέσο άσκησης πολιτικής". Πρόσθεταν ακόμη και ότι οι "προτεινόμενες προϋποθέσεις καταστρατηγούν τη Συνθήκη", ενώ συναντήθηκαν ξανά στις 30 Νοεμβρίου στη Βαρσοβία προκειμένου να συντονίσουν περαιτέρω τις θέσεις τους.

    Οι περισσότερες κυβερνήσεις της ΕΕ αγανάκτησαν με τον εκβιασμό.

    Η Ισπανία και η Ιταλία, οι οποίες έχουν πληγεί ιδιαίτερα από την πανδημία, χρειάζονται απεγνωσμένα τον προϋπολογισμό και τα κονδύλια ανάκαμψης. Τα βόρεια κράτη μέλη, ιδίως η Ολλανδία, δεν έχουν καμία διάθεση για συμβιβασμό. Το κράτος δικαίου και ο προϋπολογισμός έχουν γίνει πλέον αδιαίρετο "δίδυμο". Οι προσπάθειες της Γερμανίδας καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ να τερματίσει το αδιέξοδο προτείνοντας συμβιβασμούς μέσω μείωσης των προϋποθέσεων, μέχρι στιγμής δεν έχουν γίνει αποδεκτές από τη Βουδαπέστη και τη Βαρσοβία.

    Λύσεις υπάρχουν

    Ωστόσο, η ΕΕ μπορεί να παρακάμψει τις δύο χώρες με διάφορους τρόπους.

    Αρκετοί αναλυτές προτείνουν μορφές ενισχυμένης συνεργασίας, η οποία θα επέτρεπε σε μια ομάδα χωρών να προχωρήσουν με τον προϋπολογισμό, παρακάμπτοντας την απαίτηση της ΕΕ για ομοφωνία σχετικά με τα χρηματοοικονομικά ζητήματα. Άλλοι προτείνουν ένα ειδικό πλαίσιο για χώρες της Ευρωζώνης, με ένα πλαίσιο για ένταξη και χωρών εκτός της ζώνης του κοινού νομίσματος. Αυτές οι επιλογές είναι τεχνικές και περίπλοκες, αλλά εφικτές.

    Σε τελική ανάλυση, ωστόσο, είναι η μεγάλη εικόνα που έχει σημασία.

    Η ΕΕ υπερηφανεύεται για την εσωτερική της αλληλεγγύη και το κράτος δικαίου. Με το μπλοκάρισμα των κρισιμότατης σημασίας πόρων, οι ηγέτες της Ουγγαρίας και της Πολωνίας βλάπτουν αυτήν την αλληλεγγύη προκειμένου να υπερασπιστούν τη δική τους εξουσία, υπονομεύοντας με τη σειρά τους την προσήλωση της ΕΕ στη δημοκρατία τόσο στο εσωτερικό της, όσο και στο εξωτερικό.

    Αυτή η προσήλωση είναι που βρίσκεται σε κίνδυνο αυτή τη στιγμή. Εάν δεν αποφευχθεί το συντομότερο δυνατό, η απομάκρυνση της Ευρώπης από τη δημοκρατία δεν θα μπορεί πλέον να υποτιμηθεί.

    Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ