Συνεχης ενημερωση

    Τετάρτη, 28-Σεπ-2022 08:43

    Η νέα στρατηγική του Κρεμλίνου και η στάση του Ερντογάν

    26037168
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Marc Pierini

    Από την αρχή της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, η Τουρκία έχει ακολουθήσει μια ισορροπημένη πολιτική και προσπάθησε να χρησιμοποιήσει την επιρροή της για να διευκολύνει τις επαφές μεταξύ των δύο χωρών. Ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν προσπάθησε για χρόνια να κρατήσει το ένα πόδι εντός του στρατοπέδου του ΝΑΤΟ και το άλλο στο ρωσικό στρατόπεδο, μια προσέγγιση που καταδεικνύεται από την αποδοχή από την Τουρκία του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S-400 τον Ιούλιο του 2019. Ωστόσο οι απειλές την προηγούμενη εβδομάδα από τον Ρώσο πρόεδρο Πούτιν, ο οποίος κάλεσε σε μερική επιστράτευση στη Ρωσία και υπονόησε ότι μπορεί να χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα, σε συνδυασμό με τις εκλογικές προτεραιότητες του Ερντογάν, καθιστούν δύσκολο το να γίνουν προβλέψεις για την πορεία της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας.

    Μόλις πριν από λίγους μήνες, αντιμετωπίζοντας οικονομικά προβλήματα και δυσοίωνες δημοσκοπήσεις, ο Ερντογαν έβαλε σε ισχύ το αφήγημα της συσπείρωσης γύρω από τη σημαία, για να ενισχύσει το εθνικιστικό αίσθημα στο στρατόπεδό του και να εξουδετερώσει τους αντιπάλους του. Ταυτόχρονα, ο μηχανισμός επικοινωνίας της Άγκυρας προώθησε τον ειρηνευτικό ρόλο του προέδρου στον γενικό γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, για μια συμφωνία μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας για τα σιτηρά. Πίσω από αυτή την πολιτική, η Τουρκία συνέχισε να παραδίδει τα drones Bayraktar στο Κίεβο, απέφυγε να εφαρμόσει τις δυτικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας, αποδέχθηκε τις οικονομικές μεταβιβάσεις από ρωσικές επιχειρήσεις και έκανε οικονομικές συμφωνίες με τη Rosatom και τους ρωσικούς πετρελαϊκούς φορείς, για να αμβλύνει τις οικονομικές ανησυχίες της Τουρκίας.

    Την ίδια στιγμή, ο Ερντογάν διαχειριζόταν προσεκτικά τη διεθνή του εικόνα. Βασίστηκε στη συμφωνία για τα σιτηρά και παρακολούθησε τη σύνοδο κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης στη Σαμαρκάνδη, αν και προσκλήθηκε ως "εταίρος διαλόγου", όχι ως μέλος. Παρόλα αυτά, σε ορισμένες περιπτώσεις η εικόνα χάλασε κάπως, με την απουσία του Ερντογάν από την κηδεία της Βασίλισσας Ελισάβετ (όπου ο Πούτιν δεν προσκλήθηκε) και με την αποτυχία του να συναντηθεί με τον πρόεδρο Μπάιντεν στον ΟΗΕ.

    Ωστόσο, την προηγούμενη εβδομάδα η κατάσταση στην παγκόσμια σκηνή επιδεινώθηκε δραματικά. Η "κινητοποίηση" που ανακοίνωσε ο Πούτιν στις 21 Σεπτεμβρίου, η ανακοίνωσή του ότι θα προσαρτήσει περισσότερα ουκρανικά εδάφη και η απειλή του για χρήση όπλων μαζικής καταστροφής, οδήγησε τα δυτικά κράτη να καταδικάσουν τη Ρωσία και να εκφράσουν την υποστήριξή τους στην Ουκρανία. Στο μεταξύ, η πολιτική του Πούτιν συνάντησε απροσδόκητες αντιδράσεις από την Αφρικανική Ένωση, την Κίνα και την Ινδία.

    Η νέα στρατηγική του Κρεμλίνου δεν είναι τίποτα λιγότερο από ένα τεράστιο game-changer στο παγκόσμιο γίγνεσθαι. Ο Πούτιν αποφάσισε να επισπεύσει την προσάρτηση του Ντόνιεσκ, του Λουγκάνσκ και άλλων εδαφών με κατασκευασμένα δημοψηφίσματα, για να μπορέσει να χαρακτηρίσει τη δυτική υποστήριξη στην Ουκρανία ως "επίθεση στη Ρωσία", προκαλώντας μια αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ και τους Ευρωπαίους συμμάχους. Η κυβέρνηση του Μπάιντεν, η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και το ΝΑΤΟ, ήδη προσαρμόζουν τις στρατηγικές της. Η Κίνα και η Ινδία επίσης έχουν αρχίσει να προσαρμόζουν τις δηλώσεις τους, και η Τουρκία, θα πρέπει να αναθεωρήσει τις πολιτικές της.

    Για την Τουρκία συγκεκριμένα, οι νέες απειλές του Πούτιν έχουν δυσοίωνες συνέπειες. Εάν η Ρωσία αποφασίσει να χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα (ή οποιαδήποτε όπλα για αυτό το θέμα) εναντίον ενός τμήματος του εδάφους του ΝΑΤΟ, η Άγκυρα θα δεσμευόταν από το Άρθρο 5 της Βορειοατλαντικής Συνθήκης (η επίθεση σε έναν είναι επίθεση σε όλους), και επομένως θα έβλεπε την "ισορροπημένη πολιτική της να συντρίβεται αμέσως. Ωστόσο, ταυτόχρονα, η Άγκυρα παραμένει υπό ισχυρή πίεση από το Κρεμλίνο στους στρατιωτικούς, τουριστικούς, εμπορικούς και ενεργειακούς τομείς, και εξαρτάται από τον Πούτιν να συνεχίσει να εφαρμόζει ή να τροποποιήσει τα συμφωνία για τα σιτηρά.

    Η σκλήρυνση της θέσης της Μόσχας έχει άλλο ένα άμεσο αποτέλεσμα στην Άγκυρα, καθώς καθιστά τον ρόλο του Ερντογάν ως μεσολαβητή πολύ πιο δύσκολο. Ποιος Ουκρανός ηγέτης, ή Δυτικός, θα ήταν πρόθυμος να πάει στην Κωνσταντινούπολη και να συζητήσει μια κατάπαυση πυρός, ή την ασφάλεια ενός εργοστασίου πυρηνικής ενέργειας, όταν η Ουκρανία και η Δύση βρίσκονται υπό την απειλή των ρωσικών όπλων μαζικής καταστροφής; Η εξωφρενική στάση του Κρεμλίνου έχει εγείρει ερωτήματα σχετικά με την περίφημη "εγγύτητα" της Τουρκίας με τον Πούτιν.

    Μια τρίτη επίπτωση για την Τουρκία βρίσκεται σε μια περιοχή που είναι κεντρική για την εξωτερική πολιτική της Τουρκίας, δηλαδή την Ανατολική μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, ιδιαίτερα την Κύπρο, την Ελλάδα, το Ισραήλ, την Αίγυπτο, το Λίβανο, τη Λιβύη, την Παλαιστίνη και τη Συρία. Τα ζητήματα σε αυτή την περιοχή παραμένουν σημαντικά, αλλά έχουν ξαφνικά αποσιωπηθεί από τις τελευταίες απειλές της Ρωσίας. Ως αποτέλεσμα, η ικανότητα της Τουρκίας να ασκήσει επιρροή ή να προωθήσει τα συμφέροντά της στη γειτονιά της, έχει συρρικνωθεί.

    Τελικά, η Τουρκία βρίσκεται τώρα αντιμέτωπη με πιο σκληρές πραγματικότητες. Η χώρα εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις οικονομικές σχέσεις με τις δυτικές χώρες, ιδιαίτερα την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ρωσία ή οι χώρες του Κόλπου μπορούν να της προσφέρουν περιορισμένη μόνο οικονομική υποστήριξη. Οι διεκδικητικές της θέσεις για την Κύπρο, την Ελλάδα ή τη Συρία έχουν προκαλέσει αντιδράσεις από τη δυτική κοινότητα ή τη Ρωσία, αναλόγως την περίπτωση. Σε ένα παράδειγμα, φημολογείται ότι οι αντιδράσεις του Κρεμλίνου για την πέμπτη στρατιωτική επιχείρηση στη ΒΑ Συρία, οδήγησε την Τουρκία να στείλει τον αρχηγό πληροφοριών της στη Δαμασκό για σπάνιες επαφές υψηλού επιπέδου. Είναι αδύνατο να προβλεφθεί το βραχυπρόθεσμο αποτέλεσμα τέτοιων συζητήσεων, αλλά αντιπροσωπεύουν μια αξιοσημείωτη αλλαγή στη θέση της Άγκυρας.

    Αντιμέτωπος με μια δραματική οικονομική κατάσταση στο εσωτερικό και με αυτό που φαίνεται να είναι ένα αυξανόμενο momentum για τον αντιπολιτευόμενο συνασπισμό, για να μην αναφέρουμε τη σημαντική επιδείνωση της θέσης του Πούτιν, ο Ερντογάν μπορεί κάλλιστα να αναθεωρήσει την προηγούμενη συμπεριφορά του. η ιστορία έχει δείξει ότι είναι ένας πραγματιστής που μπορεί να αναλάβει θεαματικές πολιτικές ανατροπές.

    Είναι πολύ δύσκολο πώς θα παίξει τα χαρτιά του ο Τούρκος πρόεδρος τις επόμενες εβδομάδες. Αυτό που γνωρίζουμε τώρα είναι ότι θα περάσει αυτές τις δύσκολες θάλασσες με έναν μεγάλο στόχο στο μυαλό. Να εξασφαλίσει την επανεκλογή του ως πρόεδρος τον Ιούνιο του 2023. Αναφορικά με την εξωτερική πολιτική της Τουρκίας, αυτό σημαίνει ένα πράγμα: ακόμη μεγαλύτερη μη προβλεψιμότητα.

    Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: https://carnegie-mec.org/diwan/88001

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ