Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 31-Αυγ-2021 00:03

    Μαθήματα για τη Ρωσία από την κρίση ηγεσίας των ΗΠΑ

    Μαθήματα για τη Ρωσία από την κρίση ηγεσίας των ΗΠΑ
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Alexander Baunov

    Θα ήταν ανόητο να υποθέσουμε ότι η αμερικανική αποχώρηση από το Αφγανιστάν θα επαναληφθεί παντού όπου υπάρχει αμερικανική παρουσία.

    Η πρώτη ομιλία του προέδρου των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν, μετά τις σκηνές χάους και τραγωδίας, καθώς οι Ταλιμπάν ανακτούσαν τον έλεγχο της αφγανικής πρωτεύουσας Καμπούλ, περιείχε κάποια σημαντικά υπονοούμενα για τη Ρωσία. Παρουσίασε μια νέα μορφή για την αποστολή των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν και σε άλλες χώρες όπου η Ουάσινγκτον έχει αναλάβει να επιβλέπει τη μετάβαση στη δημοκρατία. Οι ΗΠΑ αρνούνται την ευθύνη για το τελικό αποτέλεσμα, καθώς, σύμφωνα με τα λεγόμενα του Μπάιντεν, οι Αμερικανοί στρατιώτες "δεν μπορούν και δεν πρέπει να πολεμούν και να πεθαίνουν σε έναν πόλεμο που οι αφγανικές δυνάμεις δεν είναι διατεθειμένες να πολεμήσουν για τον εαυτό τους". Ο Μπάιντεν επαναπροσδιόρισε την αποστολή των ΗΠΑ, δηλώνοντας ότι ο στόχος τους ήταν αποκλειστικά να διασφαλίσουν τη δική τους ασφάλεια μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου στο αμερικανικό έδαφος, αντί να χτίσουν ένα έθνος ή να στήσουν μια δημοκρατία.

    Επομένως, τι συμπεράσματα μπορεί να βγάλει η Ρωσία από αυτή την ερμηνεία της αποστολής των ΗΠΑ στο εξωτερικό; Η Σοβιετική Ένωση διεξήγαγε τον καταστροφικό της πόλεμο στο Αφγανιστάν από το 1979 έως το 1989, αλλά δεν αποσύρθηκε απλά επειδή δεν μπορούσε να κερδίσει τον πόλεμο. Αποσύρθηκε σε μια περίοδο βαθιάς εσωτερικής κρίσης για την ΕΣΣΔ, όταν οι άνθρωποι είχαν απογοητευτεί από τη χώρα τους. Τόσο η Σοβιετική όσο και η Αμερικανική στρατηγική να κερδίσουν τη συμπάθεια του Αφγανικού λαού ήταν παρόμοιες, εκτός από το ότι αντί των σοβιετικών αξιών του "σοσιαλισμού", της "ισότητας" και της "ανάπτυξης", το αμερικανικό σύνθημα ήταν "δημοκρατία". Πέρα από τη στρατιωτική δράση, το χτίσιμο σχολείων και νοσοκομείων ήταν εντυπωσιακά παρόμοια, μαζί με προγράμματα για χιλιάδες φοιτητές στα πανεπιστήμια, όπλα για τις ένοπλες δυνάμεις καθώς και συναυλίες, βιβλιοθήκες και μουσεία. Αλλά είναι δύσκολο να κερδίσεις τη συμπάθεια ενός ξένου έθνους όταν χάνεις εκείνη του δικού σου λαού και οι ΗΠΑ φεύγουν από το Αφγανιστάν σε μια εποχή εσωτερικών εντάσεων.

    Η κυβέρνηση του Τζορτζ Μπους είχε, βέβαια, άλλο κίνητρο για την εισβολή στο Αφγανιστάν, εκτός από την τιμωρία των υπεύθυνων για την επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου και το να δείξει στους Αμερικανούς πολίτες ότι θα προστατεύονταν από μελλοντικές επιθέσεις. Το κίνητρο αυτό ήταν να αναδιαμορφώσει την περιοχή από όπου είχε έρθει η απειλή, να την κόψει από την ρίζα. Έτσι γεννήθηκε η ιδέα μιας νέας Μέσης Ανατολής που θα εντασσόταν στον κόσμο των δυτικών δημοκρατιών. Στις αρχές του 21ου αιώνα, οι ΗΠΑ βρίσκονταν στο αποκορύφωμα των δυνάμεών τους: Είχαν βγει νικητές από τον Ψυχρό Πόλεμο και δεν είχαν ανταγωνιστές. Τώρα η απόσυρσή τους ,από το Αφγανιστάν και το Ιράκ είναι μια παραδοχή ότι είναι αδύνατο να επιτευχθεί το θαύμα της δημοκρατίας μόνο από εξωτερική παρέμβαση.

    Η κυβέρνηση Μπους, η οποία ξεκίνησε και τους δύο πολέμους, καθοδηγήθηκε από την εμπειρία των προέδρων μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο που επέβλεψαν τον μετασχηματισμό των ολοκληρωτικών καθεστώτων στη Γερμανία και την Ιαπωνία. Αυτή η σύγκριση ήταν ένα μεγάλο λάθος. Η Γερμανία, η Αυστρία, η Ιταλία και η Ιαπωνία μπορεί να υστερούσαν σε σχέση με άλλες χώρες πριν από τον ερχομό των ολοκληρωτικών καθεστώτων, αλλά εξακολουθούσαν να είναι εκσυγχρονισμένες κοινωνίες με λειτουργικά νομικά συστήματα και μεγάλη εμπειρία στην οικοδόμηση των δικών τους κοινοβουλευτικών και δημοκρατικών θεσμών. Η ήττα τους στον πόλεμο δεν τους έθεσε τόσο σε ένα νέο (σωστό) δρόμο, όσο τους γύρισε σε μια προηγούμενη κατάσταση. Δεν υπάρχει τέτοιο προηγούμενο στη Μέση Ανατολή: Αντίθετα, με λίγες εξαιρέσεις, τα πειράματα εκσυγχρονισμού έχουν αποτύχει στην περιοχή, είτε κοσμικές μοναρχίες και σοσιαλιστικές χούντες (και τα δύο είχαν δοκιμαστεί στο Αφγανιστάν πριν από την επέμβαση των ΗΠΑ), είτε ισλαμικές δημοκρατίες, συμπεριλαμβανομένης της σε μεγάλο βαθμό ανεπιτυχούς αραβικής άνοιξης. Είναι σαφές από αυτά τα πειράματα στη Μέση Ανατολή ότι όσοι πιστεύουν ότι ένα δημοκρατικό θαύμα μπορεί να επιτευχθεί οπουδήποτε με τις σωστές εξωτερικές προσπάθειες κάνουν λάθος: Το αποτέλεσμα δεν θα είναι η Ιαπωνία, αλλά το Αφγανιστάν. Τέτοια θαύματα προκύπτουν μόνο από το εσωτερικό και κατά κανόνα, προκύπτουν ύστερα από μια μακρά διαδικασία.

    Όσοι επιδιώκουν να μετατρέψουν κάθε αποτυχία για τη Δύση σε νίκη της Ρωσίας, είναι πάντοτε επίσης πρόθυμοι να καταλάβουν "τον κενό χώρο" στον χάρτη - και, τις περισσότερες φορές, θα βρεθούν στα πρόθυρα μιας παρόμοιας αποτυχίας. Ακόμη, η αποχώρηση από το Αφγανιστάν δεν σημαίνει ότι η Δύση θα εγκαταλείψει τις θέσεις της τόσο εύκολα αλλού. Έχοντας ξεπαστρέψει την Αλ Κάιντα, οι ΗΠΑ δεν είχαν κάποιο κρίσιμο συμφέρον στο Αφγανιστάν που δεν μπορούσαν να το παραδώσουν με οποιοδήποτε κόστος, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχουν συμφέροντα σε άλλα μέρη και ότι θα πράξουν το ίδιο σε αυτές τις περιοχές. Θα ήταν επικίνδυνο για τους στρατηγούς του Κρεμλίνου να υποθέσουν αυτομάτως ότι μια τακτική ήττα σε ένα μέρος θα επαναληφθεί σε όλες τις πιθανές καταστάσεις. Αντιθέτως, η συζήτηση των ΗΠΑ για τον τερματισμό των ξένων πολέμων και την προτεραιότητα της ασφάλειας της χώρας πρέπει να ληφθεί με σκεπτικισμό: εάν προκύψει η ευκαιρία να αποκαταστήσουν το χαμένο κύρος τους ως προστάτη και συμμάχου, οι ΗΠΑ θα αρπάξουν αυτήν την ευκαιρία.

    Είναι επίσης επικίνδυνο όταν χλευάζεις την ήττα ενός γεωπολιτικού αντιπάλου σας (έστω και άθελά σου) να συμπάσχεις με τους Ταλιμπάν. Πολλοί σχολιαστές τόσο στη Ρωσία όσο και στην Ουκρανία προσπάθησαν να εφαρμόσουν τη λογική των γεγονότων στο Αφγανιστάν σε μέρη που βρίσκονται πιο κοντά στο σπίτι: είτε πρόκειται για προάγγελο της φυγής των Αμερικανών από το Κίεβο όπως εγκαταλείπουν τώρα την Καμπούλ, είτε των Ρώσων που φεύγουν από το Ντόνετσκ. Οι Ταλιμπάν αποτελούν μια δύναμη που πρέπει να υπολογίζεται, κυρίως επειδή αποτελείται από άνδρες που δεν έχουν κυριολεκτικά τίποτα να χάσουν, κάτι που δεν μπορεί να ειπωθεί για τα περισσότερα άλλα έθνη. Η αντιαμερικανική θέση των Ταλιμπάν δεν τους καθιστά αυτόματα φίλους της Μόσχας και των γειτόνων της Κεντρικής Ασίας. Αξίζει να θυμηθούμε ότι η προηγούμενη κυβέρνηση των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν ήταν η μόνη κυβέρνηση στον κόσμο που αναγνώρισε την Τσετσενική Δημοκρατία της Ιχκερίας.

    Τώρα η Ρωσία θα πρέπει να επιλέξει αν θα συνεχίσει τις καλές σχέσεις με τους Ταλιμπάν ή θα στηρίξει τους παραδοσιακούς συμμάχους της στο βόρειο Αφγανιστάν - Αφγανούς Ουζμπέκους και Τατζίκους, οι οποίοι ήδη δείχνουν τα πρώτα σημάδια αντίστασης - όπως έκανε στη δεκαετία του 1990. Ακόμα και αν η Μόσχα δοκιμάσει αυτή τη φορά μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση, οι Ταλιμπάν θα υποπτεύονται πάντα τη Ρωσία για ενέργειες εναντίον τους στο βορρά.

    Στη δυτική πλευρά, υπάρχει ένας συμμετρικός κίνδυνος ότι οι οπαδοί του Μεγάλου Παιχνιδιού μπορεί να επιδιώξουν να διεθνοποιήσουν την ήττα τους: Γιατί να μην αφήσουμε τους ίδιους Ταλιμπάν που νίκησαν τους Αμερικανούς να νικήσουν και τους Ρώσους, τους Κινέζους και τα καθεστώτα της Κεντρικής Ασίας; Ευτυχώς, προς το παρόν, τέτοιες φωνές υστερούν κατά πολύ σε σχέση με εκείνους που αναγνωρίζουν τον κίνδυνο τέτοιων συμπεριφορών.

    Με μια πρώτη ματιά, μια πιο συγκρατημένη αντίληψη των ΗΠΑ για την αποστολή τους στο εξωτερικό ενδέχεται να φαίνεται ως κακή είδηση ​​για τον πολιτικό χώρο σε μη δυτικές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας, αλλά στην πραγματικότητα θα μπορούσε να αποδειχθεί ότι έχει μια θετική πλευρά. Εάν η Δύση πρόκειται πραγματικά να μετριάσει την επιθυμία της να μεταμορφώσει άλλες κοινωνίες από έξω χρησιμοποιώντας τις δικές της αξίες, άλλες χώρες θα μπορούν να χρησιμοποιούν τις ίδιες αυτές αξίες χωρίς φόβο, καθώς θα πάψουν να θεωρούνται ως γεωπολιτικές παγίδες για ξένη επέκταση και θα μετατραπούν σε αυτό που ήταν αρχικά στις δυτικές κοινωνίες όταν οι ίδιες προχωρούσαν προς τον διαφωτισμό: σημαντικά όργανα της δικής τους κοινωνικής ανάπτυξης και εσωτερικού εκσυγχρονισμού.

    Μπορείτε να διαβάσετε το πρωτότυπο άρθρο εδώ

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ