Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 20-Ιουλ-2021 09:34

    Γιατί αυξάνεται η δημοτικότητα του Στάλιν στη Ρωσία;

    Κρούσματα Ρωσία
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Andrei Kolesnikov

    Έχουν περάσει σχεδόν 60 χρόνια από τότε που το βαλσαμωμένο σώμα του Ιωσήφ Στάλιν αφαιρέθηκε κρυφά από τη βιτρίνα του στο μαυσωλείο της Κόκκινης Πλατείας και θάφτηκε κάτω από τα τείχη του Κρεμλίνου. Ωστόσο ο Σοβιετικός δικτάτορας, ο οποίος ήταν υπεύθυνος για τον θάνατο εκατομμυρίων Σοβιετικών, αρνείται να μείνει νεκρός και θαμμένος.

    Τον Μάιο του 2021, το 56% των Ρώσων που συμμετείχαν σε δημοσκόπηση του ανεξάρτητου Levada Center, συμφώνησαν ότι ο Στάλιν ήταν ένας "μεγάλος ηγέτης” -ποσοστό διπλάσιο από αυτο του 2016, όταν η σταλινοποίηση των μαζικών συνειδήσεων ήταν ήδη μια ξεκάθαρη τάση για τα επόμενα χρόνια.

    Η συμπεριφορά αυτή απέναντι στον Στάλιν στη Ρωσία, συνδέεται με τη νίκη της Σοβιετικής Ένωσης στον Β΄΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, στη διάρκεια του οποίου προήδρευε ο Στάλιν και έχει γίνει ο ακρογωνιαίος λίθος της σύγχρονης ρωσικής ταυτότητας. Τώρα οι ρωσικές ελίτ κάνουν "δική” τους αυτή τη νίκη για να ενισχύσουν τη θέση του κυβερνώντος καθεστώτος. Το ρωσικό κοινοβούλιο έχει περάσει νέο νόμο που καθιστά παράνομο να εξισώνονται οι ενέργειες των σοβιετικών στον πόλεμο με αυτές των ναζί Γερμανών. Τον Ιούλιο του 2021 ο Πούτιν υπέγραψε το νόμο, ο οποίος επίσης απαγορεύει την άρνηση του "καθοριστικού ρόλου” των Σοβιετικών στη νίκη επί του φασισμού.

    Για τους ανθρώπους εκτός της Ρωσίας, μπορεί να φαίνεται βαθιά σοκαριστικό και ακατανόητο ότι η δημοτικότητα του Στάλιν αυξάνεται με τέτοιον ρυθμό. Ωστόσο είναι μια απολύτως φυσική συνέπεια της πολιτικής που προωθείται και από το ρωσικό κράτος, της πολιτικής "ιστορικής αμνησίας” και στην κυριολεξία της επανεγγραφής της ιστορίας. Ακόμη και γεγονότα που δεν ήταν ποτέ το αντικείμενο ιδεολογικής ή πραγματικής συζήτησης, ξαφνικά άρχισαν και αμφισβητούνται. Και καθώς η ιστορική γνώση δεν κατόρθωσε να μεταδοθεί στο ευρύ κοινό, ένας νέος μύθος αρχίζει να διαμορφώνεται γρήγορα.

    Πριν από μόλις λίγα χρόνια, η ιδέα ένα κρατικό ειδησεογραφικό πρακτορείο ν αμφισβητεί γνωστά γεγονότα σχετικά με τη σφαγή στο Κατρίν -στην ποια χιλιάδες Πολωνοί αξιωματικοί βρήκαν το θάνατο από Σοβιετικούς- θα ήταν αδύνατη: φαίνεται ότι οι ημέρες που κατηγορούνταν ο Γερμανοί, έχουν περάσει για τα καλά. Ωστόσο αυτό είναι ακριβώς ό,τι συνέβη πέρυσι. Σήμερα, τα όρια του τι είναι αποδεκτό -τόσο ηθικά και σε ό,τι αφορά στη διαχείριση των γεγονότων- διευρύνονται, και οι κόκκινες γραμμές καταπατούνται ξεδιάντροπα.

    Σε ένα διαφορετικό άρθρο, το ίδιο κρατικό πρακτορείο ειδήσεων περιέγραψε τον χρόνο που περνούσε κανείς στα περίφημα στρατόπεδα φυλακών Gulag, ως "εισιτήριο για μια καλύτερη ζωή”. Ακόμη και επί σοβιετικής εποχής, όταν ο ιστορικός λόγος ήταν πολύ περιορισμένος και το να έχει κάποιος στην κατοχή του ή να διανέμει το "Αρχιπέλαγος Γκούλαγκ”, α μπορούσε να οδηγήσει τους ανθρώπους στη φυλακή, κανείς στα επίσημα ΜΜΕ δεν θα είχε τολμήσει να κάνει παρόμοιες  επικρίσεις για το σταλινικό καθεστώς: υπήρχαν καθολικά ηθικά ΄όρια, όσο αόρατα και αν ήταν.

    Τα αποτελέσματα από την εισαγωγή αυτής της απλοποιημένης έκδοσης της ιστορικής στη μαζική συνείδηση, μπορούν να φανούν καλύτερα στο πώς αντιλαμβάνονται οι Ρώσοι το πιο σημαντικό για αυτούς γεγονός στην ιστορία: τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η νομιμοποίηση του τρέχοντος πολιτικού καθεστώτος και της ενότητας της πλειοψηφίας του έθνους, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη μνήμη του Πολέμου. Ο ίδιος ο Πούτιν έχει αποκαταστήσει αποτελεσματικά το κρυφό πρωτόκολλο του Μολότοφ-Ριμπεντροπ, στο οποίο η Σοβιετική ¨Ένωση και η ναζιστική Γερμανία συμφώνησαν να μοιράσουν την Ανατολική Ευρώπη μεταξύ τους, έτσι ώστε στην επίσημη έκδοση, δεν ήταν τίποτα λιγότερο από έναν "διπλωματικό θρίαμβο για τη Σοβιετική Ένωση”. Ένα επεισόδιο το οποίο ήταν πηγή ντροπής για τους σοβιετικούς ιδεολόγους και ιστορικούς, που οι σοβιετικοί ηγέτες -συμπεριλαμβανομένου του Γκορμπατσόφ- αρνήθηκαν και επιχείρησαν να αποκρύψουν στο παρελθόν, έχει γίνει τώρα ζήτημα τιμής για την ηγεσία.

    Επιπλέον, μια ευρέως διαδεδομένη ιδέα έχει επικρατήσει, ότι ο Κόκκινος Στρατός ξαφνιάστηκε από την ξαφνική εισβολή της ναζιστικής Γερμανίας και ότι η Σοβιετική Ένωση δεν είχε προετοιμαστεί για πόλεμο προκειμένου να αποφύγει να προκαλέσει τη Γερμανία. Στην πραγματικότητα, η γερμανική επίθεση δεν αποτέλεσε καμία έκπληξη, και ο φόβος πρόκλησης των Ναζί ήταν μια παράνοια του Στάλιν -αν και δεν τον σταμάτησε από το να προετοιμαστεί για τον πόλεμο με τον δικό του τρόπο.

    Πραγματικά, οι προετοιμασίες του Στάλιν θα αποδεικνυόταν καταστροφικές για τη Σοβιετική Ένωση. Πίσω το 2005, το 40% σε μια δημοσκόπηση του Levada Center, συμφώνηε ότι η ηγεσία του Κόκκινου Στρατού είχε αποδεκατιστεί από τις εκκαθαρίσεις του Στάλιν. Οι μαζικές συλλήψεις εντός του στρατού που ξεκίνησαν λίγο πριν ξεσπάσει ο πόλεμος, παρέμειναν κοινή γνώση από την περεστρόικα και μετά. Το 2021, μόλις το 17% των ερωτηθέντων συμφώνησαν με την ίδια δήλωση. 23% σε 16 χρόνια είναι μια εκπληκτική υποβάθμιση της γνώσης των Ρώσων για την ιστορία τους.

    Η μνήμη της καταστολής, απέτυχε να γίνει η κόλλα του έθνους που έχει γίνει η μνήμη του πολέμου. Για πολλούς Ρώσους, δεν είναι απλώς ένα μη ουσιαστικό κομμάτι της ιστορίας της χώρας τους, είναι μια ιδεολογικά αμφιλεγόμενη περίοδος. Σε τελική ανάλυση, εκείνοι που εργάστηκαν πιο σκληρά για να διατηρήσουν τη μνήμη της καταστολής -η ΜΚΟ Memorial- έχουν χαρακτηριστεί από το κράτος ως "ξένοι πράκτορες”.

    Όταν ρωτήθηκε η γνώμη τους για το project "Last Address” του Memorial, στο οπποίο τοποθετήθηκν αναμνηστικές πλακέτες στα κτήρια όπου έζησαν θύματα της κατταστολής, μόλις το 17% των Ρώσων εξέφρασαν αρνητική στάση, αλλά τα κίνητρα τους ήταν ασυμπτωματικά. Οι πιο κοινοί λόγοι που δόθηκαν, ήταν ότι "η καταστολή έγινε για κάποιο λόγο”, μαζί με το "τα κτήρια θα μοιάζουν με νεκροταφεία”, "δεν βλέπω για ποιον λόγο” και "δεν χρειαζόμαστε τέτοιου είδους μνήμη”.

    Ως αποτέλεσμα, η "σωστή” μνήμη του πολέμου συγκρούεται με την "λανθασμένη”, υποτιθέμενη πολιτικά υποκινούμενη μνήμη της καταστολής, και τις ολοένα και πιο αυξημένες πράξεις βανδαλισμού κατα των πλακετών "Τελευταία Διεύθυνση’, έρχονται ως απόδειξη αυτού. Στην πόλη Γεκατερίνμπουργκ τον Ιούνιο, άγνωστα άτομα κάλυψαν τις πινακίδες με αυτοκόλλητα που είχαν σύμβολα για την ημέρα της νίκης, την κρατική δημόσια αργία με την οποία γιορτάζεται η νίκη στον πόλεμο. Αυτή αποτελεί στην κυριολεξία μια απεικόνιση της διαφωνίας μεταξύ των δύο λόγων που χωρίζουν το έθνος - όταν θα έπρεπε να το ενώνουν.

    Για την ώρα, αντιθέτως, οι Ρώσοι ενώνονται από τον Στάλιν, καθώς το 56% αυτών τον θεωρεί μεγάλο ηγέτη, και για τον οποίο ο σεβασμός μεγαλώνει όλο και περισσότερο: από το 21% των ερωτηθέντων το 2012, στο 45% το 2021, μετά από την αμφιλεγόμενη αύξηση του ορίου συνταξιοδότησης και την πανδημία, που έχουν επηρεάσει τη δημοτικότητα του Πούτιν. Καθώς αυξάνεται η απογοήτευση για τον Πούτιν, οι άνθρωποι επιστρέφουν στη γνωστή φιγούρα του ηγέτη από την εποχή του πολέμου.

    Ο Στάλιν έρχεται να αντικαταστήσει την απουσία σύγχρονων ηρώων και επισκιάζει όλα τα πιο σημαντικά ιστορικά γεγονότα του 20ου αιώνα, συμβολικά αποζημιώνοντας για τις αποτυχίες, τις ήττες και τα πισωγυρίσματα των πιο πρόσφατων ετών. Στη Ρωσία, δεν μπορεί να υπάρξει εκσυγχρονισμός χωρίς να υπάρξει απο-σταλινισμός.

    Μπορείτε ναα δείτε στο κείμενο εδώ: https://carnegie.ru/commentary/84991

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ