Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 17-Ιουν-2019 09:56

    Οι ΗΠΑ κλείνουν 10 χρόνια μεγέθυνσης, αλλά κανείς δεν γιορτάζει

    Οι ΗΠΑ κλείνουν 10 χρόνια μεγέθυνσης, αλλά κανείς δεν γιορτάζει
    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Απόδοση: Αναστασία Κυριανίδη-Νικολαΐδη

    Ξεχάστε τους εμπορικούς πολέμους. Μη δίνετε σημασία στα σήματα ύφεσης που εκπέμπει η αγορά ομολόγων. Έχουμε πάρτι γενεθλίων! Αυτός ο μήνας σηματοδοτεί τη 10η επέτειο της οικονομικής μεγέθυνσης των ΗΠΑ, που ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2009. Αν το σερί συνεχιστεί τον Ιούλιο, θα γράψει ιστορία, ξεπερνώντας τον κύκλο ανάπτυξης του 1991-2001, και θα είναι η μακροβιότερη φάση ανάπτυξης από το 1854.

    Το επίτευγμα είναι εντυπωσιακό, αλλά λίγοι έχουν διάθεση να γιορτάσουν. Είναι εν μέρει θέμα timing. Ο κίνδυνος ύφεσης αυξάνεται, γεγονός που επιδεινώνεται από την κλιμάκωση των εμπορικών εντάσεων με την Κίνα και τώρα με το Μεξικό. Ο αμερικανικός δείκτης PMI της IHS Markit υποχώρησε τον Μάιο στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Σεπτέμβριο του 2009. Η απόδοση των τρίμηνων εντόκων γραμματίων του Δημοσίου ξεπέρασε την τελευταία εβδομάδα εκείνη των 10ετών ομολόγων με τη μεγαλύτερη διαφορά από το 2007, γεγονός που αποτελεί ισχυρό δείκτη ότι η ύφεση είναι κάπου στον ορίζοντα. Η JPMorgan Chase & Co. εκτιμά ότι η πιθανότητα να ξεκινήσει μια ύφεση κατά το β' εξάμηνο του 2019 έχει αυξηθεί στο 40%, από 25% στις αρχές Μαΐου.

    Ο άλλος λόγος που ο κόσμος δεν ενθουσιάζεται με αυτό το ορόσημο είναι επειδή η οικονομική μεγέθυνση δεν ήταν κάτι σπουδαίο. Θυμίζει τον μοναχικό Τζορτζ, τη γιγάντια χελώνα στα Γκαλαπάγκος που έζησε πάνω από 100 χρόνια. Περπατούσε αργά και δεν υπερθερμάνθηκε ποτέ, που ήταν εν μέρει ο λόγος της μακροζωίας της. Στα 39 τρίμηνα της επέκτασης-ρεκόρ της περιόδου 1991-2001, το ΑΕΠ των ΗΠΑ αυξήθηκε κατά 43%. Στα 39 τρίμηνα έως φέτος τον Μάρτιο, το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά μόλις 22%. Και η υποτονική ανάπτυξη ωφέλησε περισσότερο το κεφάλαιο από την εργασία: το μερίδιο των εργαζομένων στο εθνικό εισόδημα μειώθηκε από το 68,9% στο 66,4% στο διάστημα αυτό.

    Χαμηλές πτήσεις

    Το χαρακτηριστικό γνώρισμα αυτής της επέκτασης ήταν η χαμηλή απόδοση. Η Fed προέβλεπε συνεχώς ότι θα χρειαστεί να αυξήσει τα επιτόκια για να μετριάσει την υπερβολικά ταχεία ανάπτυξη – κι έπειτα συνεχώς ανέβαλλε την κίνηση επειδή η ανάπτυξη ήταν χαμηλότερη της αναμενόμενης και ο πληθωρισμός δεν μπορούσε να φτάσει τον στόχο του 2% της Fed. Η κεντρική τράπεζα ξεκίνησε τελικά να ανεβάζει τα επιτόκια στα τέλη του 2016, συνολικά κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες σε διάστημα δύο ετών. Ωστόσο, "πάγωσε" την εκστρατεία σύσφιξης της πολιτικής τον Δεκέμβριο, όταν η βουτιά των μετοχών, οι εμπορικές εντάσεις και η μερική αναστολή της λειτουργίας της κυβέρνησης αναζωπύρωσαν τους φόβους για πτώση. Από τις 5 Ιουνίου η προθεσμιακή αγορά των ομοσπονδιακών κεφαλαίων παρουσίασε πιθανότητα 95% η Fed να μειώσει τα επιτόκια κατά ή πριν από τη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου.

    Η ανάπτυξη είναι χλιαρή παρά τη διευκολυντική δημοσιονομική πολιτική του Κογκρέσου και του Λευκού Οίκου. Το έλλειμμα του ομοσπονδιακού Προϋπολογισμού είχε συρρικνωθεί σε λίγο πάνω από το 2% του ΑΕΠ στα τέλη του 2015, αλλά διευρύνθηκε σε σχεδόν 4,5% εξαιτίας των μεγάλων φορολογικών περικοπών στα τέλη του 2017 και στην αύξηση των δαπανών, ιδίως στην άμυνα.

    Ο καλύτερος δείκτης της αδυναμίας αυτής της μεγέθυνσης είναι το κόστος χρήματος, όπως μετράται από το πραγματικό επιτόκιο, το οποίο δεν λαμβάνει υπ' όψιν τον πληθωρισμό. Η απόδοση των 10ετών TIPS υποχώρησε, από το 4% της περιόδου μετά την άνθηση των dot-com στα τέλη του 1999, σε κάτω από το μηδέν το 2012 και το 2013. Επέστρεψε σε λίγο περισσότερο από 1% στα τέλη του περασμένου έτους, αλλά υποχώρησε ξανά στο 0,4%. Όταν το χρήμα είναι τόσο φθηνό, υποδηλώνει χαμηλή ζήτηση για πιστώσεις ή υπερβολική αποταμίευση – ή και τα δύο.

    Για τον οικονομολόγο του Harvard, Lawrence Summers, η οικονομική επέκταση έχει όλα τα χαρακτηριστικά της "κοσμικής στασιμότητας". Πρόκειται για μια κατάσταση χρόνιας αδυναμίας, στην οποία η ικανοποιητική ανάπτυξη μπορεί να επιτευχθεί μόνο με ακραίες δημοσιονομικές και νομισματικές κινήσεις στήριξης. Όπως λέει, το φαινόμενο έπληξε τις ΗΠΑ στη δεκαετία του 1950 και στις αρχές της δεκαετίας του 2000, πέραν της Μεγάλης Ύφεσης της δεκαετίας του '30, και τώρα πιστεύει ότι χτυπά μεγάλο μέρος του ανεπτυγμένου κόσμου, συμπεριλαμβανομένων της Ιαπωνίας και της Ευρώπης.

    Το αδιαμφισβήτητο επίτευγμα της τρέχουσας επέκτασης είναι η μείωση της ανεργίας: Στο 3,6%, το ποσοστό ανεργίας του Μαΐου ήταν το χαμηλότερο των τελευταίων 50 ετών. Ακόμα, ωστόσο, και στην ανεργία, η κατάσταση δεν είναι τόσο ρόδινη όσο φαίνεται. Οι άνθρωποι που έχουν σταματήσει να ψάχνουν για εργασία ή εργάζονται part-time, παρόλο που προτιμούν την πλήρη απασχόληση, δεν υπολογίζονται στο βασικό μέτρο ανεργίας της κυβέρνησης. Μόνο το 3,1% των ανδρών ηλικίας 25-54 ήταν επίσημα άνεργοι τον Απρίλιο, αλλά ένα επιπλέον 10,8% ήταν εκτός εργατικού δυναμικού, σύμφωνα με το Γραφείο Στατιστικών της Εργασίας. "Οι ΗΠΑ απέχουν πολύ από την πλήρη απασχόληση", λέει ο οικονομολόγος του DartmouthCollege, David Blanchflower. 

    Κλείνει ο κύκλος

    Μια οικονομική μεγέθυνση συνήθως τελειώνει όταν η κεντρική τράπεζα αυξάνει υπερβολικά τα επιτόκια σε μια προσπάθεια να αποτρέψει τον πληθωρισμό που προκαλείται από τη μεγάλη ζήτηση. Λιγότερο συχνά, διακόπτεται απότομα από μια χρηματοπιστωτική κρίση, όπως το 2007-2009, όταν η παράλογη έξαρση οδήγησε σε υπερβολικό δανεισμό και έπειτα σε κύμα πτωχεύσεων και εκκαθαρίσεων. Με τους ρυθμούς χελώνας της τρέχουσας μεγέθυνσης, οι πιέσεις στις τιμές έχουν υποχωρήσει. Επίσης, δεν υπάρχουν πολλές ενδείξεις για φούσκα, σαν αυτές που τερμάτισαν τις δύο τελευταίες οικονομικές μεγεθύνσεις.

    Ακόμα κι έτσι, οι καλές εποχές δεν διαρκούν για πάντα. Η Merrill Lynch πιστεύει ότι οι ΗΠΑ διανύουν τα τελευταία στάδια του κύκλου. Με αυτό φαίνεται να συμφωνούν και οι επενδυτές ομολόγων που μόλις οδήγησαν την απόδοση του 10ετούς στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο ετών.

    Το 1931 ο μεγάλος Βρετανός οικονομολόγος John Maynard Keynes έγραψε για τον κίνδυνο μιας παρατεταμένης περιόδου υποτονικής ανάπτυξης. Αισιόδοξα, ο Keynes είπε ότι οι υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής είχαν τα μέσα να αντιμετωπίσουν μια τέτοια κατάσταση, αλλά μόνο αν επέλεγαν να ασκήσουν την εξουσία τους. Ο Blanchflower, ο οποίος επικαλείται τον Keynes στο Not Working, γράφει: "Αυτό το απόσπασμα μου προκαλεί ρίγη κάθε φορά που το διαβάζω".

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων